Śnieżnik (góra)

Śnieżnik
Ilustracja
Szczyt Śnieżnika od strony południowej (czeskiej)
Państwo Polska
 Czechy
Położeniepowiat kłodzki, Dolní Morava
PasmoSudety
Masyw Śnieżnika
Wysokość1423 m n.p.m.
Wybitność654 m
Pierwsze wejściew czasach przedhistorycznych
Położenie na mapie Sudetów
Mapa konturowa Sudetów, blisko centrum na prawo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Śnieżnik”
Ziemia50°12′25,214″N 16°50′57,214″E/50,207004 16,849226
Mapa masywu Śnieżnika
Źródło rzeki Morawy
Ruiny schroniska „Liechtensteinschutzhaus”
Punkt triangulacyjny na szczycie

Śnieżnik (1423 m n.p.m.[1]), zwany też Śnieżnikiem Kłodzkim dawniej Kładską Śnieżką[2], cz. Králický Sněžník – najwyższy, graniczny szczyt po polskiej stronie w Sudetach Wschodnich i w Masywie Śnieżnika[3].

Charakterystyka geograficzna

Śnieżnik jest najwyższym szczytem Masywu Śnieżnika i 17. co do wysokości w całych Sudetach[3]. Jest on jedyną górą w masywie Śnieżnika, która wystaje ponad górną granicę lasu[3].

Grzbiety

Śnieżnik jest rozrogiemzwornikiem sześciu grzbietów[3]:

Europejski dział wód

Śnieżnik leży na europejskim dziale wodnym mórz Czarnego i Bałtyckiego[3]. Przebieg działu pokrywa się w obrębie szczytu z przebiegiem granicy państwowej – potoki polskiej strony spływają do Bałtyku, czeskiej – do Morza Czarnego.

Budowa geologiczna

Skały metamorficzne

Śnieżnik zbudowany jest ze skał metamorficznych. Wschodnia część góry jest zbudowana z lokalnych odmian gnejsów, zwanych śnieżnickimi i gierałtowskimi[3]. Zachodnią część tworzą metamorficzne łupki łyszczykowe[3]. Występują tu także soczewy marmurów, jak również łupków łyszczykowych z granatami, łupków kwarcowych, łupków grafitowych, amfibolitów, serpentynitów i eklogitów. Skały te należą do metamorfiku Lądka i Śnieżnika.

Rzeźba glacjalna

Na stokach Śnieżnika występują rumowiska skalne, powstałe w czasie plejstocenu w klimacie peryglacjalnym. Z tego samego okresu pochodzi nisza niwalna w południowym zboczu. W zagłębieniu tym, ok. 200 m od szczytu, bierze początek Morawa, jedna z większych rzek Czech i największa rzeka Moraw.

Górnictwo

W niższych partiach Śnieżnika znajdują się sztolnie poszukiwawcze za złożami uranu.

Przyroda

Świat roślinny i zwierzęcy Śnieżnika jest najbogatszy w całych Sudetach, ponieważ przebiegają tam granice zasięgów występowania wielu gatunków – sudeckich, karpackich, alpejskich, a nawet śródziemnomorskich[3].

Piętrowy układ roślinności

Wyraźnie zaznaczony jest piętrowy układ roślinności[3]:

Te ostatnie posiadają największą wartość przyrodniczą. Występują tu licznie gatunki roślin rzadkich i chronionych oraz sztucznie wprowadzona kosodrzewina.

Fauna

Świat zwierzęcy również obfituje w cenne gatunki: muflony (sztucznie wprowadzony), cietrzewie, głuszce[3]. Wśród płazów występują salamandra plamista i traszka górska, wśród gadów zaskroniec i żmija zygzakowata. Obecne są tu również endemiczne gatunki chrząszczy, błonkówek, muchówek i pajęczaków[3].

Ochrona przyrody

Dla ochrony przyrody ożywionej utworzono na Śnieżniku już w 1938 roku rezerwat przyrody, odtworzony pod polskimi rządami w 1965 roku jako ścisły. Obejmuje on część szczytową powyżej wysokości 1150 m n.p.m., jego powierzchnia wynosi 192 ha[3].

W roku 1977 utworzono Rezerwat przyrody Jaskinia Niedźwiedzia, a w 1981 Śnieżnicki Park Krajobrazowy, obejmujący Masyw Śnieżnika, Góry Bialskie i Góry Złote.

Turystyka

Historia

Śnieżnik musiał być znany turystom już pod koniec XVIII wieku – z tego okresu pochodzą pierwsze utrwalone informacje (panoramy i wzmianki pisane). Prawdziwy rozkwit turystyki rozpoczął się w 1838 roku, kiedy to Śnieżnik i jego okolice stały się własnością królewny Marianny Orańskiej[3]. Szczyt stał się modnym celem wędrówek – między innymi podziwiano na nim wschody i zachody słońca.

W 1871 roku na zlecenie księżnej zbudowano na Hali pod Śnieżnikiem schronisko, które stoi do dziś[3].

Śnieżnik był tak popularny, że w latach 1895–1899 zbudowano tutaj kamienną wieżę widokową w kształcie cylindrycznej baszty[3]. Wzniesiona została z inicjatywy Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego i miała służyć podniesieniu atrakcyjności wycieczek na szczyt. Potężna konstrukcja, nawiązująca do modnego wówczas romantycznego stylu naśladującego średniowiecze, miała 6 kondygnacji i wysokość 33,5 m. Nadano jej imię cesarza Wilhelma I i dobudowano budynek mieszczący małe schronisko[3].

W 1912 roku po czeskiej (wówczas austro-węgierskiej) stronie, w pobliżu źródeł Morawy, MSSGV oddało do użytku kolejne schronisko – Schronisko księcia Liechtensteina na Śnieżniku (Fürst Johann Liechtenstein Schutzhaus).

Po II wojnie światowej infrastruktura turystyczna zaczęła podupadać. W 1971 roku rozebrano czeskie schronisko (do dziś widoczne są fundamenty), a 11 października 1973 roku wysadzono w powietrze solidną, wbrew opiniom o złym stanie technicznym[4], lecz zaniedbaną wieżę widokową. Jej resztki tworzą dziś kulminację na kopule szczytowej[3].

Dla Czechów symbolem Śnieżnika jest kamienna rzeźba słonia stojąca obok fundamentów schroniska po czeskiej stronie granicy. Rzeźbę ustawili w 1932 roku członkowie grupy artystycznej Jescher zaprzyjaźnieni z dzierżawcą schroniska Liechtensteina Oskarem Gutwinskim. Nazwa grupy miała pochodzić od odgłosu (w języku niemieckim), który wydaje kichający słoń.

Przejście graniczne

Od połowy lat 90. XX w. dla pieszych na szczycie funkcjonowało (do 21 grudnia 2007 – dnia przystąpienia Polski i Czech do Układu z Schengen) turystyczne przejście graniczne Śnieżnik – Vrchol Kralického Snežníku.

Na szczycie znajduje się znak graniczny o numerze V/69/10.

Szlaki turystyczne

Przez szczyt Śnieżnika przechodzą szlaki turystyczne[3]:

Korona Gór Polski

Śnieżnik należy do Korony Gór Polski.

Dalekie obserwacje

Ze Śnieżnika możliwa jest obserwacja alpejskich szczytów w Austrii położonych w masywie Rax-Schneeberg-Gruppe (Alpy Styryjsko-Dolnoaustriackie) oddalonych o około 281–292 km. Zostało to dowiedzione 2 stycznia 2020 roku przez dr. hab. Krzysztofa Strasburgera[5][6] oraz potwierdzone 15 lutego 2021 roku przez Artura Robaka, Tobiasza Rangno w asyście Zbigniewa Kasprzaka[7][8][9]. Obserwacje te są obecnie (luty 2021) rekordowymi dokonaniami w tej dziedzinie w Polsce. Przy niestandardowej refrakcji atmosferycznej sfotografowano szczyty Heukuppe (2007 m) i Schneeberg (2076 m). Ciekawostką jest zbieżność nazw szczytów – Schneeberg w tłumaczeniu na polski oznacza: „Śnieżna Góra”, lub „Śnieżnik”.

Zobacz też

Panorama ze Śnieżnika
Panorama ze Śnieżnika

Przypisy

  1. Geoportal 2 | iMap, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2017-11-28].
  2. Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizycznogeograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 352.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 16: Masyw Śnieżnika i Góry Bialskie. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1993, s. 343–348. ISBN 83-7005-341-6.
  4. Małgorzata Żochowska. Transgraniczna inwestycja w masywie Śnieżnika jako element zagospodarowania turystycznego. „Ziemia Kłodzka”. 2015 (258–259), s. 42, styczeń-luty 2016. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, Stowarzyszenie Komitet Obywatelski Ziemi Kłodzkiej, SPCzS, OKiS. ISSN 1234-9208. 
  5. Alpy ze Śnieżnika, Dalekie Obserwacje [dostęp 2020-02-13] (pol.).
  6. Joanna Dzikowska: Rekordowy widok. Obliczył, że z Polski da się zobaczyć Alpy. Nikt mu nie wierzył, teraz gratulują. warszawa.wyborcza.pl, 2020-02-09. [dostęp 13 sierpnia 2020].
  7. Alpy ze Śnieżnika! Dalekie Obserwacje [dostęp 2021-02-22] (pol.).
  8. Alpy widziane z Polski, 500-mm.blogspot.com, 17 lutego 2021 [dostęp 2021-02-27].
  9. Aleksandra Wiśniewska, Ich zdjęcia Alp widocznych z Polski stały się hitem. „Sporo osób próbowało przez wiele lat. Dopiero teraz się udało”, gazeta.pl, 19 lutego 2021 [dostęp 2021-02-27] (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

POL Szlak zielony.svg
Zielony szlak turystyczny.
POL Szlak żółty.svg
Żółty szlak turystyczny.
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Sneznik2.png
Autor: Kicior99, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of Snieznik
Pramen Moravy (1).JPG
Prameny řeky Moravy
Sudety mapa.png
Mapa Sudetów
2016 Schronisko PTTK „Na Śnieżniku” 01.jpg
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Schronisko PTTK „Na Śnieżniku”
2016 Śnieżnik 08.jpg
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ruiny wieży widokowej na Śnieżniku
2016 Śnieżnik 02.jpg
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szczyt Śnieżnika, punkt triangulacyjny
U+25B2.svg
Black up-pointing triangle , U+25B2 from Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)
2016 Panorama ze Śnieżnika.jpg
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Panorama ze Śnieżnika
Ruins of Liechtensteinschutzhaus.JPG
Autor: Pudelek (Marcin Szala), Licencja: CC BY-SA 3.0
Piwnice schroniska "Liechtensteinschutzhaus", zburzonego w 1971
Snieznik Klodzki mountain (southern side).jpeg
Autor: Marcin Dąbrowski, Licencja: CC BY-SA 2.5
Śnieżnik Kłodzki mountain in Eastern Sudety, the southern side