Żeglarstwo

Żeglarstwo
Ilustracja
Charakterystyka
Rodzaj sportuzasadniczo sport wodny powierzchniowy
Popularność
Dyscyplina olimpijskaw roku 1900 i od 1908 roku do dziś
Hanse Sail, Rostock
"Ster na Bydgoszcz", międzynarodowa, cykliczna impreza żeglarska na Brdzie
Bojer na tafli lodu
(c) FOTO:FORTEPAN / Ember Károly dr, CC BY-SA 3.0
Żeglarstwo na Węgrzech w 1939
(c) FOTO:FORTEPAN / Ember Károly dr, CC BY-SA 3.0
Kobieta uprawiająca żeglarstwo na Węgrzech w 1939

Żeglarstwo – dyscyplina sportów wodnych, rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży. Żeglarstwo uprawiane jest na jednostkach pływających napędzanych siłą wiatru za pośrednictwem żagli. W dawnym znaczeniu również odmiana transportu.

Historia (wybór)

  • Żeglarstwo zaczęto wyodrębniać jako zjawisko od ok. XVII w. Początkowo w Holandii i Anglii.
  • W 1718 roku w Rosji powstaje Flotylla Newska uważana za pierwszy klub żeglarski.
  • Od 22 sierpnia 1851 rozgrywana jest najstarsza impreza sportowa - Regaty o Puchar Ameryki.
  • Żeglarstwo od 1900 roku jest dyscypliną olimpijską (II Letnie Igrzyska Olimpijskie Paryż 1900).
  • W Paryżu w październiku 1907 r. powstaje Międzynarodowa Unia Jachtingu Regatowego (IYRU – International Yacht Racing Union) obecnie Międzynarodowa Federacja Żeglarska (ISAF - International Sailing Federation).
  • od 1917 roku[1] datuje się działalność polskiego żeglarstwa we Władywostoku i Harbinie dający podwaliny do powstania żeglarstwa harcerskiego i żeglarstwa w wolnej Polsce po 1918 roku. Od 1917 roku harcerskie żeglarstwo realizowali Antoni Gregorkiewicz i Eustachy Czuma, skupiając młodzież w "Pierwszej Polskiej Drużynie Harcerskiej" im. Tadeusza Kościuszki. Inny wymiar harcerskiej działalności żeglarskiej nadał w 1918 roku Józef Jakóbkiewicz, realizując tam skautowe szkolenie o charakterze morskim. Większość młodzieży stanowiły polskie sieroty Dalekiego Wschodu. Dr psychologii J. Jakóbkiewicz, realizując misję ratowania polskich sierot na Dalekim Wschodzie, wprowadził idee skautingu wodnego w resocjalizacji dzieci. Skuteczność przygotowania młodzieży do życia była bardzo owocna. Z braku sprzętu żeglarskiego tymczasem położono nacisk na naukę pływania i wiosłowania. Od listopada 1918 r. pod jego kierunkiem pracują żeglarskie drużyny harcerskie na Dalekim Wschodzie w Harbinie i Władywostoku, przekształcone kolejno w Żeglarski Hufiec Syberyjski[2]. Sprzęt pływający był pożyczony od kolonii japońskiej. Łodzie były dziesięciowiosłowe a jedna z nich - FALA, jako jedyna miała lugrowy żagiel - szkolenia prowadzono od kwietnia do listopada w niedzielnych wyprawach po Zatoce Złoty Róg. W wakacje młodzież uczestniczyła w obozach zlokalizowanych na Wyspie Rosyjska. Animatorami obozów byli dr Jakóbkiewicz i drużynowy Gregorkiewicz. Były to pierwsze polskie obozy żeglarskie. Dzieci Żeglarskiego Hufca Syberyjskiego via Japonia i Stany Zjednoczone zostają szczęśliwie przetransportowane do wolnej Polski. Generał Mariusz Zaruski, który od 1894 roku był zesłańcem carskim do Archangielska jest kolejnym filarem żeglarstwa, w tym żeglarstwa harcerskiego. W Archangielsku ukończył Szkołę Morską z tytułem Szturmana Żeglugi Wielkiej. W rejsie na żaglowcu „Derżawa” przebył Ocean Arktyczny do Norwegii; pływał po morzach arktycznych jako kapitan na statku „Nadieżda”. Druh harcmistrz Witold Bublewski (1904-2007) do końca swojego życia związany był z harcerskim żeglarstwem. Od czasów pobytu w Carycynie (Stalingrad, aktualnie Wołgograd), gdzie mieszkał i uczył się w gimnazjum a w 1917r wstąpił do tajnego skautingu - zastępu polskich chłopców pod wodzą Jerzego Naumana uprawiających żeglowanie i „burłaczenie”, aż do 2007r. był aktywnym propagatorem harcerstwa żeglarskiego. W latach 1924 – 1928 członkowie Hufca Syberyjskiego organizują obozy żeglarskie na Helu pod kierownictwem A. Gregorkiewicza. W 1929 roku Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego zorganizował z udziałem harcerzy pierwszy kurs żeglarski w Jastarni. Generalnym instruktorem był gen. Mariusz Zaruski a harcmistrz Witold Bublewski opiekował się młodzieżą harcerską, która stanowiła ok. 80% stanu kursantów. Obaj stanowili siłę twórczą dla działalności harcerskiego żeglarstwa i żeglarstwa w Polsce. W 1934 roku hm W. Bublewski i porŻP Jan Kuczyński sprowadzili do Polski żaglowiec dla harcerzy. Zbudowany w Szwecji drewniany żaglowiec "Petrea" został zakupiony przez ZHP w 1934 roku w Danii i pod tymczasowym imieniem "Harcerz" został sprowadzony do budowanego portu w Gdyni w czerwcu. Zakupiony w całości ze składek społecznych, wyremontowany i przerobiony systemem gospodarczym (m.in. przez cieśli góralskich, harcerzy i studentów) na statek szkolny. Przygotowany przez por.J.Kuczyńskiego i W. Bublewskiego, na wniosek generała M. Zaruskiego, pod zmienionym imieniem „Zawisza Czarny” wypłynął 29 czerwca 1935 r. w pierwszy rejs do Kopenhagi, Londynu, Antwerpii i Amsterdamu. W odwiedzanych portach „Zawisza Czarny” był ambasadorem Polski - budził podziw, uznanie a w Londynie - i zazdrość brytyjskich skautów. Komendantem żaglowca aż do wybuchu II wojny światowej był gen. Mariusz Zaruski. "Zawisza Czarny" był wówczas największym skautowym żaglowcem. Program morskiego wychowania młodzieży propagowany i rozwijany przez W. Bublewskiego w całym kraju był bardzo skuteczny - w 1937 roku podczas ogólnopolskiej konferencji w Komisariacie Rządu w Gdyni, w sprawie rozwoju programu, zdecydowano o zakupie kolejnych 10 jednostek i budowie „Domu Żeglarza”, przy nowym Basenie Jachtowym w Gdyni. W czasie wojny, "Zawisza Czarny" do 1943 r. używany przez hitlerowców jako "Schwarzer Husar", został przez nich w końcu porzucony i niszczał. Po odnalezieniu po wojnie, sprowadzony do Gdyni według ówczesnych władz nie nadawał się do remontu. Pod nadzorem komunistycznej Służby Bezpieczeństwa w 1949 r. został odholowany i zatopiony na wodach Zatoki Puckiej[3]. Po II wojnie światowej i reaktywowaniu harcerstwa po 1956 roku dh Witold Bublewski był twórcą kolejnego s/y"Zawisza Czarny" oraz harcerskiej flotylli „Czerwoniaków” - jachtów przebudowanych z szalup ratunkowych m/s Batory. Następcą pierwszego żaglowca został również s/y "Zawisza Czarny" - stalowy, trzymasztowy szkuner z ożaglowaniem typu Va Marie. Pod bukszprytem znajduje się galion - rzeźba przedstawiająca głowę rycerza z Garbowa - Zawiszy Czarnego. Jednostkę zbudowano na bazie kadłuba statku rybackiego (lugotrawlera) Cietrzew, zwodowanego w 1952 r. Stoczni Północnej w Gdańsku. Statek został przekazany ZHP przez Ministerstwo Żeglugi i przebudowany na żaglowiec. Po dwóch kapitalnych remontach szkuner w dalszym ciągu służy harcerskim żeglarzom[4]
  • W Polsce pierwszym klubem żeglarskim był Chojnicki Klub Żeglarski[5], założony w 1922 przez Ottona Weilanda.
  • 1 stycznia 1959 roku Zarząd Główny Polskiego Związku Żeglarskiego powołał do istnienia Centralny Ośrodek Żeglarstwa Polskiego Związku Żeglarskiego im. Andrzeja Benesza w Trzebieży nad Zalewem Szczecińskim.

Klasyfikacja żeglarstwa

W swoim głównym znaczeniu dotyczy pływania po wodzie. Jednak oprócz typowego żeglarstwa na żaglówkach, jachtach i żaglowcach istnieje również specyficzna odmiana żeglarstwa wodnego na deskach z żaglem, zwana windsurfingiem oraz kiteboarding, czyli rodzaj deski przypiętej do nóg, z jednostką napędową w postaci latawca.

Elementem żeglarstwa jest jachting, który obejmuje tylko pływanie turystyczne i sportowe na jachtach.

Odmiany żeglarstwa poza wodą to żeglarstwo lodowe, a także dość mało popularne żeglarstwo lądowe pod postacią różnych eksperymentalnych pojazdów kołowych napędzanych żaglami, które ogólnie nazywa się żaglowozami.

Typową klasyfikację można przeprowadzić według następujących kryteriów:

Żeglarstwo sportowe

Klasa w żeglarstwie to kategoria jachtów, łodzi lub desek windsurfingowych o zbliżonych parametrach startujących w regatach. Klasa olimpijska to klasa jachtu, na której ścigają się zawodnicy na igrzyskach olimpijskich. 39 klas jachtów jest lub było klasami olimpijskimi.

Obecne klasy olimpijskie

  • 470 (w konkurencjach mężczyzn i kobiet)
  • 49er (w konkurencji mężczyzn)
  • 49er FX (w konkurencji kobiet)
  • Nacra 17 (załogi mieszane kobiet i mężczyzn)
  • Finn (w konkurencji mężczyzn)
  • Laser (w konkurencji mężczyzn)
  • Laser Radial - odmiana standardowej klasy Laser (w konkurencji kobiet)
  • RS:X (windsurfing) (w konkurencjach mężczyzn i kobiet)

Daje to w sumie 10 konkurencji rozgrywanych podczas igrzysk olimpijskich:

Jachty jednokadłubowe

  • jednoosobowe
  1. Sailing laser.svg Laser - mężczyzn
  2. Sailing laser.svg Laser Radial - kobiet
  3. Finn blue.svg Finn - mężczyzn
  • dwuosobowe
    1. 470 black.svg 470 - kobiet i mężczyzn
    2. 49er black.svg 49er - mężczyzn
    3. 49er FX - kobiet

Jachty wielokadłubowce (katamaran)

  1. Nacra 17

Windsurfing

  1. RS:X - kobiet i mężczyzn.

Byłe klasy olimpijskie (między innymi)

Zobacz też

Przypisy

  1. Wojciech Kuczkowski, Żeglarz całym życiem, Vortal harcerzy wodnych woda.jestekstra.pl [dostęp 2004-06-27].
  2. Wiktor Wróblewski, Doktor Jakóbkiewicz i Hufiec Syberyjski [dostęp 2003-08-08].
  3. s/y "Zawisza Czarny" d. "Petrea" pozycja wraku - 4°40′42″N 18°34′06″E/54,678333 18,568333, na głębokości ok. 8 metrów.
  4. Włodzimierz Głowacki, Wspaniały świat żeglarstwa, Warszawa: Wydawnictwo Morskie, 1972.
  5. Początkowo funkcjonował jako Klub Żeglarski Chojnice

Bibliografia

  • Encyklopedia Żeglarstwa, Red. Jacek Czajewski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, ISBN 83-01-11914-4

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Hro 20100105 2075802670.jpg
Hanse Sail 2007 mit Blick vom SILO4
Land Sailing De Panne 4.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Luna04~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0

Land sailing in De Panne (Belgium)

I took this picture in march 2006
49er black.svg
Klassenzeichen 49er Jolle, selbst gezeichnet
25-ös túrajolle. Fortepan 26079.jpg
(c) FOTO:FORTEPAN / Ember Károly dr, CC BY-SA 3.0
25-ös túrajolle.
Olympic pictogram Sailing.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Pictograms of Olympic sports - Sailing
Bydgoszcz Plac Solny impreza.jpg
Impreza "Ster na Bydgoszcz" na Placu Solnym
SIK-N157 14.jpg
XV-jakt på kappseglingsbanan. Foto 2004.
TTSRSzczecin17.jpg
Autor: Remigiusz Józefowicz, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
The Tall Ships' Races, Szczecin 2007
Colorful, portrait, woman Fortepan 26080.jpg
(c) FOTO:FORTEPAN / Ember Károly dr, CC BY-SA 3.0

Taken in Hungary, this Agfacolor photo (invented in 1936) was not colorized.

  • Tags: colorful, portrait, woman
Sailing laser.svg
Sail Logo for the International Laser Class