Białkomocz

Białkomocz
Proteinuria
ICD-10R80
R80.0białkomocz izolowany
R80.1białkomocz przewlekły
R80.2białkomocz ortostatyczny
R80.3białkomocz Bence Jonesa
R80.8inny białkomocz
R80.9białkomocz, nieokreślony

Białkomocz (łac. proteinuria) – występowanie białka w moczu.

  • białkomocz fizjologiczny – dobowa utrata białka <250 mg (występuje m.in. w stanach dużego wysiłku fizycznego)
  • białkomocz patologiczny – dobowa utrata białka z moczem wynosi >500 mg (niektóre podręczniki podają >300 mg)

Gdy ilość wydalanego białka w moczu przekracza 3,5 g/24 godz[1]. lub 50 mg/kg/24 godz[2]. należy podejrzewać zespół nerczycowy.

Najczęściej białkomocz występuje w poważnych chorobach nerek – zapaleniach kłębuszków nerkowych.

Podział białkomoczu

Białkomocz możemy podzielić ze względu na ilość wydalonego białka, bądź ze względu na pochodzenie[3].

Podział ze względu na ilość wydalanego białka

Ze względu na ilość wydalonego białka rozróżniamy:

  • białkomocz znikomy – <500 mg na dobę
  • białkomocz mierny – od 500 do 3500 mg na dobę
  • białkomocz znaczny – >3500 mg na dobę

Podział ze względu na pochodzenie

Białkomocz kłębuszkowy

Białkomocz kłębuszkowy powstaje w wyniku zwiększonego przesączania białek w kłębuszkach jako następstwo nasilenia filtracji kłębuszkowej. Powstaje głównie w efekcie uszkodzenia błony filtracyjnej, a tym samym zniesienia elektroujemnej bariery błony podstawnej, zapobiegającej filtrowaniu białek osocza.

Umożliwia to przenikanie stosunkowo dużych białek osocza takich jak albuminy oraz IgG. Ten rodzaj białkomoczu towarzyszy cukrzycowej chorobie nerek i kłębuszkowym zapaleniom nerek, gdzie osiąga znaczne wartości w przebiegu zespołu nerczycowego.

Białkomocz kłębuszkowy można podzielić na:

  • Białkomocz selektywny – odpowiada wczesnym stadiom zaawansowania zmian chorobowych, kiedy przez błonę filtracyjną przedostają się do przesączu białka o mniejszej średnicy takie jak albumina i transferryna
  • Białkomocz nieselektywny – odpowiada późnym stadiom zaawansowania zmian chorobowych, wówczas przez błonę filtracyjną przenikają zarówno białka małej średnicy, jak i duże cząsteczki takie jak IgG oraz IgM

Białkomocz cewkowy

Białkomocz cewkowy jest spowodowany zmniejszeniem reabsorpcji w cewce nefronu drobnocząsteczkowych białek takich jak α1-mikroglobuliny, β2-mikroglobuliny, insuliny oraz lizozymu. Funkcja bariery kłębuszkowej zostaje zachowana. Białkomocz cewkowy występuje w przebiegu wrodzonych lub nabytych nefropatii śródmiąższowo-cewkowych (np. odmiedniczkowe zapalenie nerek, zespół hemolityczno-mocznicowy) oraz w przypadku toksycznego uszkodzenia nefronów przez leki i jony metali ciężkich.

Białkomocz mieszany kłębuszkowo-cewkowy

Powstaje w wyniku działania obu przedstawionych powyżej mechanizmów. Ujawnia się w zaawansowanych stadiach chorób nerek.

Białkomocz przednerkowy

Białkomocz przednerkowy, z przeładowania, przelewowy – spowodowany jest przesączaniem do moczu nadmiernej ilości białek występujących w osoczu. Prowadzi do uszkodzenia nerek i powstania białkomoczu kłębuszkowego.

Białkomocz czynnościowy

Białkomocz w przebiegu gorączki, białkomocz ortostatyczny (po przebywaniu dłuższy czas w pozycji stojącej), białkomocz po wysiłku fizycznym oraz po przebytym stresie należą do grupy białkomoczu czynnościowego, który jest stanem przemijającym i nie jest związany z ryzykiem dysfunkcji nerek.

Białkomocz zanerkowo-sekrecyjny

Ten typ białkomoczu powstaje na skutek zwiększonej ilości białek fizjologicznie wydzielanych przez cewki (np. białko Tamma-Horsfalla).

Różnicowanie białkomoczu

Do celów diagnostycznych stosuje się oznaczenia mikrobiałkomoczu, czyli specyficznych białek których stężenie może nie przekraczać 150mg/l.

Zastosowanie oznaczeń mikrobiałkomoczu
BiałkoZnaczenie diagnostyczne
Albumina (mikroalbunimuria)
  • Białkomocz kłębuszkowy selektywny
  • Cukrzycowa choroba nerek
α1-mikroglobulina
  • Białkomocz cewkowy
β2-mikroglobulina
α2-makroglobulina
  • Krwawienie pozanerkowe (krwiomocz)
Apolipoproteina A-I
  • Krwawienie z dróg moczowych
Białko Bence'a-Jonesa
  • szpiczak mnogi
  • makroglobulinemia Waldenströma

Przyczyny

Białkomocz może występować w następujących stanach[4]:

  • zespoły nefrotyczne
  • przedrzucawka
  • rzucawka
  • toksyczne uszkodzenia nerek
  • choroby układowe (np. toczeń rumieniowaty układowy)
  • odwodnienie
  • choroby kłębuszków nerkowych, takie jak kłębuszkowe zapalenie nerek
  • forsowny wysiłek
  • stres
  • łagodny ortostatyczny (posturalny) białkomocz
  • nefropatia IgA
  • nefropatia IgM
  • zakrzepica żyły nerkowej
  • sarkoidoza
  • zespół Alporta
  • cukrzyca
  • związki chemiczne (np. NLPZ, nikotyna, penicylamina, sole złota, inhibitory ACE, antybiotyki, opiaty, zwłaszcza heroina[5])
  • choroba Fabry’ego
  • zakażenia (np. HIV, kiła, zapalenia wątroby)
  • aminoacyduria
  • zespół Fanconiego
  • anemia sierpowata
  • hemoglobinuria
  • szpiczak mnogi
  • mioglobinuria
  • zespół paznokieć-rzepka
  • rodzinna gorączka śródziemnomorska
  • zespół HELLP

Zobacz też

  • bezmocz, skąpomocz, wielomocz

Przypisy

  1. Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0.
  2. Pediatria pod red. Krystyny Kubickiej i Wandy Kawalec, Warszawa, PZWL 1999, s.482, ​ISBN 83-200-2361-0
  3. A. Dembińska-Kieć, J.W. Naskalski (red.): Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wyd. 3 popr. i uzupełn.. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 685. ISBN 978-83-7609-137-2.
  4. Simerville JA., Maxted WC., Pahira JJ. Urinalysis: a comprehensive review.. „Am Fam Physician”. Mar 15;71. 6, s. 1153-62, 2005. PMID: 15791892. 
  5. Dettmeyer RB., Preuss J., Wollersen H., Madea B. Heroin-associated nephropathy.. „Expert Opin Drug Saf”. 4. 1, s. 19-28, 2005. DOI: 10.1517/14740338.4.1.19. PMID: 15709895. 

Bibliografia

  • A. Dembińska-Kieć, J.W. Naskalski (red.): Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wyd. 3 popr. i uzupełn.. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 685. ISBN 978-83-7609-137-2.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Media użyte na tej stronie

Star of life.svg

The Star of Life, medical symbol used on some ambulances.

Star of Life was designed/created by a National Highway Traffic Safety Administration (US Gov) employee and is thus in the public domain.