Dzioborożce

Dzioborożce
Bucerotidae[1]
Rafinesque, 1815[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – dzioborożec wielki (Buceros bicornis)
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadaptaki
PodgromadaNeornithes
Infragromadaptaki neognatyczne
Rząddzioborożcowe
Rodzinadzioborożce
Typ nomenklatoryczny

Buceros Linnaeus, 1758

Synonimy
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania

Dzioborożce[4] (Bucerotidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych (Bucerotiformes). Należy do niej około 50 gatunków ptaków, z których wszystkie mają stosunkowo długie, zakrzywione dzioby, często z dodatkową rogową naroślą na górnej części dzioba. Całość dzioba jest często bardzo kolorowa.

Występowanie

Występują w Afryce subsaharyjskiej, tropikalnych rejonach Azji aż do Filipin i Indonezji, oraz w Oceanii po Wyspy Salomona[5].

Charakterystyka

Żyją w zależności od gatunku, zarówno w lasach jak i na otwartych przestrzeniach. Są wszystkożerne, zjadają owoce, owady i małe kręgowce. Samice dzioborożców składają w dziupli drzewa do 6 jaj. Na czas wysiadywania i karmienia piskląt, samiec zamurowuje samicę wewnątrz dziupli, używając do tego celu błota, odchodów i nadtrawionych owoców, które po zaschnięciu tworzą twardą pokrywę. W pokrywie zachowany jest niewielki otwór, przez który samiec karmi samicę i młode. W momencie kiedy pisklęta urosną na tyle, że w środku dziupli robi się zbyt ciasno, samica rozkuwa otwór, wydostaje się na zewnątrz, po czym ponownie zamurowuje wejście do dziupli i razem z samcem kontynuuje wykarmianie młodych.

Wokalizy dzioborożców są bardzo urozmaicone. Na przykład u dużego, naziemnego dzioboroga abisyńskiego przypominają dość oddalone dźwięki rogu mgielnego, a krzyki toko żałobnego (Tockus fasciatus) przypominają dźwięk gwizdka. Głosy różnią się intensywnością, odstępami i mniejszą lub większą regularnością[6].

Badania filogenetyczne dowodzą, że takson Bucerotidae jest taksonem siostrzanym kladu Upupidae + Phoeniculidae[7].

Podział systematyczny

Do rodziny należą następujące rodzaje[4]:

  • Bucorvus Lesson, 1830
  • Tockus Lesson, 1830
  • Lophoceros Ehrenberg, 1828
  • Berenicornis Bonaparte, 1850 – jedynym przedstawicielem jest Berenicornis comatus (Raffles, 1822)dzioborożec długoczuby
  • Horizocerus Oberholser, 1899
  • Ceratogymna Bonaparte, 1854
  • Bycanistes Cabanis & F. Heine, Sr., 1860
  • Rhinoplax Gloger, 1841 – jedynym przedstawicielem jest Rhinoplax vigil (J.R. Forster, 1781)hełmoróg
  • Buceros Linnaeus, 1758
  • Anorrhinus Reichenbach, 1849
  • Anthracoceros Reichenbach, 1849
  • Ocyceros Hume, 1873
  • Aceros Hodgson, 1844 – jedynym przedstawicielem jest Aceros nipalensis (Hodgson, 1829)dzioborożec rudy
  • Rhyticeros Reichenbach, 1849
  • Rhabdotorrhinus A.B. Meyer & Wiglesworth, 1895
  • Penelopides Reichenbach, 1849 – jedynym przedstawicielem jest Penelopides panini (Boddaert, 1783)dzioborożec maskowy
  • Euroceros Boev & Kovachev, 2007 – jedynym przedstawicielem jest wymarły, mioceński Euroceros bulgaricus Boev & Kovachev, 2007[8]

Uwagi

  1. a b Oryginalna pisownia.
  2. Rodzaj typowy: Bucorvus Lesson, 1830.

Przypisy

  1. Bucerotidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 66. (fr.)
  3. Ch.L. Bonaparte. Conspectus systematis ornithologiæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1, s. 130, 1854 (fr.). 
  4. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Bucerotidae Rafinesque, 1815 - dzioborożce - Hornbills (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-12].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-05-12].
  6. Red. naukowy Christine Sourd: Dżungla. Encyklopedia dzikich zwierząt.. Warszawa: Świat Książki, 1992. ISBN 83-7129-804-8.Sprawdź autora:1.
  7. Harshman, John: Bucerotiformes (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 15 kwietnia 2009].
  8. Z. Boew & D. Kowaczew. Euroceros bulgaricus gen. nov., sp. nov. from Hadzhidimovo (SW Bulgaria) (Late Miocene) – the first European record of Hornbills (Aves: Coraciiformes). „Geobios”. 40 (1), s. 39–49, 2007. DOI: 10.1016/j.geobios.2005.12.001 (ang.). 

Media użyte na tej stronie

Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) cs:User:-xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Doppelhornvogel-09.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.0 de
Hornbill distribution map.png
Hornbills distribution map