Język farerski

Føroyskt mál
ObszarWyspy Owcze i inne
Liczba mówiących80 tysięcy
Pismo/alfabetłacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowyWyspy Owcze
Organ regulującyRada Języka Farerskiego
UNESCO2 wrażliwy
Ethnologue1 narodowy
Kody języka
Kod ISO 639-1fo
Kod ISO 639-2fao
Kod ISO 639-3fao
IETFfo
Glottologfaro1244
Ethnologuefao
GOST 7.75–97фар 735
WALSfar
SILFAE
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku farerskim
Słownik języka farerskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Przebieg izoglos w dialektach farerskich

Język farerski (far. føroyskt mál) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 48 tys. mieszkańców Wysp Owczych (Farerów) i 25 tys. mieszkańców Danii; łącznie ok. 80 tys. osób. Mowa ta jest najbliższa językowi norweskiemu (odmianie norw. – nynorsk) i językowi islandzkiemu.

Historia

Napływ ludów germańskich na Wyspy Owcze nastąpił wraz z kolonizacją archipelagu przez wikingów za czasów Haralda Pięknowłosego. Do naszych czasów zachowało się jednak niewiele zabytków piśmiennictwa. Istnieją tylko nieliczne zapisy runiczne, dotrwały jednak przekazy ustne ballad, nawiązujących do tradycji starogermańskiej.

Za czasów duńskiej kolonizacji język farerski nie był przedmiotem zainteresowań naukowców ani literatów. Okres między XIV a XVII wiekiem to głównie tradycja ustna i popularne pieśni kvæði z motywami z mitologii pragermańskiej. Do promowania języka farerskiego przystąpiono dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku na fali budzącego się poczucia odrębności narodowej. Jens Christian Svabo zebrał wówczas ballady ludowe, zaś duński językoznawca Rasmus Rask zajął się językiem farerskim w ramach swojej rozprawy naukowej o historii języków germańskich. W latach 1819–1909 ballady ludowe wydawał Wenceslaus Ulricus Hammershaimb (znana jest zwłaszcza jego antologia pt. Færøsk Anthologi, z lat 1886–1891).

W 1906 roku język farerski uzyskał w szkołach na Wyspach Owczych status równouprawniony z językiem duńskim, a od 1939 roku jest on jedynym językiem wykładowym w szkołach i jedynym używanym w farerskim parlamencie (Løgting). Od 1948 r., tj. od otrzymania przez Wyspy Owcze autonomii w ramach Królestwa Danii, język farerski jest językiem urzędowym tego archipelagu. W 1957 roku nadano pierwszą audycję radiową w języku farerskim.

Współcześnie regulacją języka zajmuje się m.in. Farerskie Towarzystwo Naukowe (Føroya Fróðskaparfelag) oraz Farerska Akademia Nauk.

Gramatyka – uwagi ogólne

  • Język farerski jest językiem o silnie rozbudowanej fleksji. Od języka islandzkiego odróżnia go jednak w tym zakresie częstsze występowanie elementów analitycznych – por. isl. hesturinn Jóhans (=„koń Jana”), far. hesturin hjá Jógvani (dosł. „koń u Jana”).
  • Język farerski wyróżnia trzy rodzaje zaimka osobowego w liczbie mnogiej: teir („oni”), tær („one” – rodzaj żeński), tey („one” – rodzaj nijaki). Jest to nietypowe wśród języków germańskich.

Farerskie liczebniki

LiczebnikFarerski
0null
1eitt
2tvey
3trý
4fýra
5fimm
6seks
7sjey
8átta
9níggju
10tíggju
11ellivu
12tólv
13trettan
14fjúrtan
15fimtan
16sekstan
17seytjan
18átjan
19nítjan
20tjúgu
21einogtjúgu
22tveyogtjúgu
30tredivu, tríati
40fjøruti, fýrati
50hálvtrýss, fimmti
60trýss, seksti
70hálvfjers, sjeyti
80fýrs, áttati
90hálvfems, níti
100hundrað
1000(eitt) túsund

Zobacz też

Bibliografia

  • Aleksander Szulc, Języki germańskie, [w:] Leszek Bednarczuk (red.), Języki indoeuropejskie, tom II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988, s. 782–783

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

REF orange.svg
Autor: Khutuck, vectorization: Razorbliss, color: Sławek Borewicz, Licencja: CC0
icon of references
Wikipedia-logo.svg
Autor: Version 1 by Nohat (concept by Paullusmagnus); Wikimedia., Licencja: CC BY-SA 3.0
New Wikipedia’s logo. See also File:Wikipedia wordmark.svg for the wordmark, and File:Wikipedia-logo-v2-wordmark.svg for the logo+wordmark.
WiktionaryPl nodesc.svg
(c) Wikimedia Foundation, CC BY-SA 3.0

The logo for the Polish language Wiktionary without "Wolny, wielojęzyczny Wikisłownik" ("Free, multilingual, Wiktionary")

.