José Eduardo dos Santos

José Eduardo dos Santos
Ilustracja
José Eduardo dos Santos (2007)
Data i miejsce urodzenia28 sierpnia 1942
Luanda
2. Prezydent Republiki Angoli
Okresod 10 września 1979
do 25 września 2017
Przynależność politycznaLudowy Ruch Wyzwolenia Angoli – Partia Pracy
PoprzednikLúcio Lara[1]
NastępcaJoão Lourenço
podpis
Odznaczenia
Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Order Towarzyszy O. R. Tambo I klasy (Republika Południowej Afryki)
José Eduardo dos Santos i John Kerry w Luandzie, 5 maja 2014

José Eduardo dos Santos (ur. 28 sierpnia 1942 w Luandzie) – angolski polityk, w latach 1979–2017 sprawował urząd prezydenta Angoli i przewodniczącego Rady Rewolucyjnej[2].

Życiorys

W młodości stał się wojującym nacjonalistą, w 1961 roku dołączył do niepodległościowego Ludowego Ruchu Wyzwolenia Angoli (MPLA). W latach 1963–66 został wysłany przez MPLA na studia do Moskwy, na których uzyskał dyplom inżyniera górnictwa naftowego[2]. Do Angoli wrócił w 1970 roku i wziął udział w walkach wojny o niepodległość. Uczestniczył w operacjach militarnych na obszarze Kabindy. Był częstym przedstawicielem ruchu niepodległościowego na forum międzynarodowym. Trzy lata po uzyskaniu przez kraj niepodległości objął stanowisko ministra planowania[2].

Po śmierci lidera MPLA Agostinho Neto we wrześniu 1979 dos Santos został przewodniczącym tej partii i prezydentem Angoli, stanął jednocześnie na czele rządu i Rady Rewolucyjnej[2][3]. Jego rządy charakteryzowały się stopniowym odejściem od marksizmu i wypracowywaniem lepszych relacji z Zachodem[4]. W 1990 roku zrezygnował z marksizmu a rok później przyjął wolny rynek jako doktrynę gospodarczą[5]. W 1991 roku wprowadził system wielopartyjny i podpisał porozumienie pokojowe z opozycyjną partyzantką - Narodowym Związkiem na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA), czasowo kończące trwającą od 1975 roku wojnę domową[5].

W wielopartyjnych wyborach prezydenckich 1992 roku odniósł zwycięstwo. Wyniki wyborów zakwestionowała UNITA, która zdecydowała się wznowić walki z rządem. Działania wojenne czasowo zakończono w 1994 podpisaniem porozumienia pokojowego w Lusace. Już cztery lata później walki wybuchły z nową siłą. 22 lutego 2002 śmierć Jonasa Savimbi – przywódcy UNITA, doprowadziła do zwycięstwa dos Santosa w wojnie domowej. Sytuacja w kraju stała się stabilna, wciąż żywy był jedynie konflikt w Kabindzie, gdzie dochodziło do nielicznych starć z separatystami. Kolejne wybory parlamentarne odbyły się dopiero w 2008 roku i okazały się kolejnym sukcesem MPLA[6]. Partia ta zwyciężyła również w następnych wyborach w 2012 roku[5].

W czasie wojny domowej w Republice Konga, w październiku 1997 przeprowadził w tym kraju interwencję wojskową. W jej wyniku prezydent Pascal Lissouba, były premier Yhombi-Opango oraz jego zwolennicy zostali zmuszeniu do ucieczki z kraju a prezydentem kraju został ponownie Denis Sassou-Nguesso[7]. W I wojnie domowej w Kongu Angola wsparła rebeliantów na czele z Laurentem-Désiré Kabilą. Celem operacji wojsk angolskich było obalenie dotychczasowych władz Zairu (z terenu tego państwa ataków na pozycje rządowe dokonywała UNITA), wojska angolskie w tym konflikcie wsparła Rwanda, Uganda i Burundi[8].

Angola po zakończeniu wojny domowej stała się regionalnym stabilizatorem - w ostatnich latach wzięła udział w II wojnie domowej w Kongu w celu ochrony rządu Sassou-Nguesso przed rebeliantami Tutsi. Obydwie wojny domowe w Kongu okazały się sukcesem angolskiej armii. Angola ponownie wsparła rząd Demokratycznej Republiki Konga w konflikcie w prowincji Kiwu[9].

Ojciec Isabel dos Santos[10].

Przypisy

  1. Patrício Batsîkama (Dezembro de 2014). «O testamento que validou José Eduardo dos Santos na presidência de Angola em 1979». Sankofa: FCS/Universidade Agostinho Neto. Revista de História da África e de Estudos da Diáspora Africana (14)
  2. a b c d José dos Santos (ang.). britannica.com.
  3. BBC News - Country profile: Angola. [dostęp 2010-01-11].
  4. Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-02-11].
  5. a b c Angola. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-02-11].
  6. Celia W. Dugger: Governing Party in Angola Wins Election in a Landslide, Official Results Show (ang.). W: New York Times [on-line]. 2008-09-09. [dostęp 2008-09-15].
  7. ENTRE ARBITRAIRE ET IMPUNITE :LES DROITS DE L'HOMME AU CONGO-BRAZZAVILLE (fr.). FIDH - Congo Brazza. [dostęp 2001]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-14)].
  8. Kongo (Demokr. Rep. Kongo) - Konflikt. stosunkimiedzynarodowe.info, 2013-04-01. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-15)].
  9. Michelle Faul: U.N. officials: Angolan troops fighting in Congo (ang.). chicagodefender.com, 2008-11-07. [dostęp 2010-04-22].
  10. Robert Stefanicki, Jak najbogatsza kobieta Afryki ograbiła Angolę na miliard dolarów, wyborcza.pl, 20 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-21].

Media użyte na tej stronie

PRT Order of Saint James of the Sword - Grand Collar BAR.png
Autor: Gonçalo Veiga, Licencja: CC BY-SA 4.0
Order of Saint James of the Sword - Grand Collar
John Kerry & Jose Eduardo dos Santos 2014.jpg
U.S. Secretary of State John Kerry and Angolan President Jose Eduardo dos Santos chat before their bilateral meeting at the Presidential Palace in Luanda on May 5, 2014.
José Eduardo dos Santos signature.jpg
José Eduardo dos Santos signature.
Order of the Companions of O.R. Tambo (ribbon bar).gif
Autor: McOleo, Licencja: CC0
Ribbon bar of the Order of the Companions of O.R. Tambo (Republic of South Africa)
José Eduardo dos Santos 2.jpg
Autor: Ricardo Stuckert/PR, Licencja: CC BY 3.0 br
O presidente de Angola José Eduardo dos Santos.