José Manuel Durão Barroso

José Manuel Durão Barroso
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia23 marca 1956
Lizbona
Przewodniczący Komisji Europejskiej
Okresod 22 listopada 2004
do 31 października 2014
Przynależność politycznaEPP
PoprzednikRomano Prodi
NastępcaJean-Claude Juncker
Premier Portugalii
Okresod 6 kwietnia 2002
do 17 lipca 2004
Przynależność politycznaPartia Socjaldemokratyczna
PoprzednikAntónio Guterres
NastępcaPedro Santana Lopes
Faksymile
Odznaczenia
Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Order Flagi Narodowej (Albania) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (Brazylia) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Narodowy Order Zasługi, Współpracy i Rozwoju (Gwinea Bissau) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła (Islandia) Xirka Ġieħ ir-Repubblika (Malta) Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Wielka Wstęga Orderu Alawitów (od 1956, Maroko) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Order Podwójnego Białego Krzyża II Klasy (Słowacja) Wielka Wstęga Orderu Republiki (Tunezja) Krzyż Wielki Orderu Węgierskiego Zasługi (cywilny) Krzyż Komandorski Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Wielki Oficer Narodowego Orderu Wybrzeża Kości Słoniowej

José Manuel Durão Barroso (wym. [ʒuˈzɛ mɐnuˈɛɫ duˈɾɐ̃w̃ bɐˈʁozu]; ur. 23 marca 1956 w Lizbonie[1]) – portugalski polityk, prawnik i nauczyciel akademicki. W latach 1992–1995 minister spraw zagranicznych w rządzie Aníbal Cavaco Silvy, od 1999 do 2004 przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej. Premier Portugalii od 6 kwietnia 2002 do 17 lipca 2004. Od 22 listopada 2004 do 31 października 2014 przewodniczący Komisji Europejskiej.

Życiorys

Wykształcenie i działalność zawodowa

Ukończył prawo na Uniwersytecie Lizbońskim, a także studia europejskie na Uniwersytecie Genewskim, na którym uzyskał również magisterium w zakresie nauk politycznych[1]. Pracował jako nauczyciel akademicki na uniwersytetach w Lizbonie i Genewie, jako profesor wizytujący wykładał na Uniwersytecie Georgetown. W latach 1995–1999 był dziekanem wydziału stosunków międzynarodowych na Universidade Lusíada de Lisboa[1].

Działalność polityczna

W czasach studenckich należał do organizacji FEM-L, powiązanej z komunistycznym ruchem MRPP[2] i opozycyjnej wobec dyktatury Nowego Państwa. W 1980 został członkiem centroprawicowej Partii Socjaldemokratycznej (PSD)[1].

W 1985 po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Zgromadzenia Republiki. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1987, 1991, 1995, 1999 i 2002, zasiadając w portugalskim parlamencie IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji[3].

Również od 1985 obejmował funkcje rządowe w kolejnych gabinetach, którymi kierował Aníbal Cavaco Silva. Początkowo został sekretarzem stanu ds. wewnętrznych. W 1987 przeszedł na stanowisko sekretarza stanu ds. polityki i współpracy zagranicznej[1]. Z ramienia swojego rządu był zaangażowany w próby pokojowego rozwiązania wojny domowej w byłej portugalskiej kolonii Angoli[4]. W latach 1992–1995 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych[5]. W 1995 PSD przeszła do opozycji, José Manuel Barroso przez rok stał na czele komisji spraw zagranicznych w Zgromadzeniu Republiki[1]. W 1999 został przewodniczącym Partii Socjaldemokratycznej, funkcję tę pełnił do 2004[5].

Kierowana przez niego PSD zwyciężyła w wyborach w 2002, zawiązując koalicję z Partią Ludową. 6 kwietnia 2002 José Manuel Barroso został nowym premierem, stając na czele XV rządu konstytucyjnego. Urząd ten sprawował do 17 lipca 2004[5][6]. Jego gabinet popierał interwencję w Iraku, prowadził restrykcyjną politykę gospodarczą, zmierzającą do ograniczenia deficytu budżetowego i zreformowania prawa pracy. Działania te nie spowodowały jednak szybkiego ożywienia gospodarki i zmniejszenia bezrobocia[4], przyczyniając się do spadku poparcia dla rządu i porażki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach parlamentarnych w 2005.

Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 przyniosły zwycięstwo Europejskiej Partii Ludowej. EPP dążyła do wyłonienia ze swoich szeregów przewodniczącego Komisji Europejskiej. Wybór padł na urzędującego premiera Portugalii, którego zaakceptowała Rada Europejska[7]. 22 lipca 2004 uzyskał wotum zaufania w Europarlamencie[8]. Jego pierwsza komisja rozpoczęła urzędowanie 22 listopada 2004. Po kolejnych eurowyborach w 2009 zaproponowano jego reelekcję na drugą kadencję. 22 września tegoż roku decyzję tę zaaprobował Parlament Europejski VII kadencji[8]. Druga komisja José Manuela Barroso urzędowała od 10 lutego 2010 do 31 października 2014. W okresie urzędowania prowadzono dalsze negocjacje akcesyjne, w tym zakończono procesy przyjmowania do Unii Europejskiej Rumunii i Bułgarii (w okresie I kadencji) oraz Chorwacji (w okresie II kadencji)[4]. Przyjęto w tym czasie zakładający reformę unijnych instytucji traktat lizboński, a także podejmowano działania celem przeciwdziałania zapoczątkowanemu w 2007 światowemu kryzysowi finansowemu[4].

Po zakończeniu drugiej kadencji José Manuel Barroso powrócił do pracy naukowej w tym jako profesor Universidade Católica Portuguesa i Uniwersytetu Genewskiego[9]. W lipcu 2016 został doradcą w londyńskim oddziale Goldman Sachs, zajmując się polityką banku wobec procesu opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię[10]. Objęcie tego stanowiska tuż po upływie 18 miesięcy od odejścia z Komisji Europejskiej, chociaż będące zgodne z formalnymi wymogami dotyczącymi unikania konfliktu interesów, skłoniło europejskiego rzecznika praw obywatelskich do podjęcia inicjatywy na rzecz zaostrzenia zasad podejmowania pracy przez członków KE po zakończeniu kadencji[11].

Życie prywatne

Żonaty z Margaridą Sousa Uva, ma troje dzieci[1].

Odznaczenia i wyróżnienia

Ordery i odznaczenia

Od lewej: Jerzy Buzek (przewodniczący PE), Herman Van Rompuy (przewodniczący RE) i José Manuel Barroso (przewodniczący KE)

Doktoraty honorowe

Inne

Przypisy

  1. a b c d e f g José Manuel Barroso (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-04-11].
  2. O EX-PRIMEIRO MINISTRO DURÃO BARROSO (port.). cmjornal.xl.pt, 4 lipca 2004. [dostęp 2016-04-11].
  3. Profil na stronie Zgromadzenia Republiki (port.). [dostęp 2016-04-11].
  4. a b c d José Manuel Durão Barroso (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2016-04-11].
  5. a b c Leaders of Portugal (ang.). zarate.eu. [dostęp 2016-04-11].
  6. Governo Constitucional XV (port.). portugal.gov.pt. [dostęp 2016-04-11].
  7. José Manuel Barroso, President of the European Commission, Delivers Policy Address at LISD (ang.). princeton.edu. [dostęp 2016-04-11].
  8. a b MEPs elect Barroso to a second term as Commission President (ang.). europarl.europa.eu, 16 września 2009. [dostęp 2016-04-11].
  9. Durão Barroso vai dar aulas na Universidade de Genebra (port.). dn.pt, 22 lutego 2015. [dostęp 2016-04-11].
  10. Jose Manuel Barroso doradzi Goldman Sachs. rp.pl, 8 lipca 2016. [dostęp 2016-07-21].
  11. Ombudsman calls for strengthened ethics rules for ex-Commissioners (ang.). ombudsman.europa.eu, 12 lipca 2016. [dostęp 2016-07-28].
  12. Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10].
  13. Presidenti Nishani dekoron Shkëlqesinë e Tij, zotin José Manuel Barroso me „Dekoratën e Flamurit Kombëtar” (alb.). president.al, 30 czerwca 2014. [dostęp 2016-08-08].
  14. a b c d e f g h i j k l m n o Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Estrangeiras (port.). presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10].
  15. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2004 r. nr 56, poz. 936)
  16. Doktorzy honoris causa. sgh.waw.pl. [dostęp 2016-04-11].
  17. Barroso doktorem h.c. Uniwersytetu Łódzkiego. oswiatowiec.pl, 13 października 2010. [dostęp 2016-04-11].
  18. Katarzyna Biniek: José Manuel Barroso doktorem honorowym Politechniki Wrocławskiej. uniaeuropejska.org, 3 grudnia 2011. [dostęp 2016-04-11].
  19. Doctor Honoris Causa Ekonomickej Univerzity v Bratislave (1993–1994) (słow.). euba.sk. [dostęp 2016-04-11].

Media użyte na tej stronie

PRT Order of Christ - Grand Cross BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Chrystusa (Portugalia)
Legion Honneur GO ribbon.svg
baretka: Legia Honorowa (Oficer Wyższy)
HUN Order of Merit of the Hungarian Rep (civil) 1class BAR.svg
Baretka: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (Orderu Zasługi Węgier) – odmiana cywilna.
BRA Order of the Southern Cross - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Krzyża Południa
PER Order of the Sun of Peru - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Słońca Peru
NLD Order of Orange-Nassau - Knight Grand Cross BAR.png
Baretka Rycerza Wielkiego Krzyża Orderu Oranje-Nassau
BRA Ordem de Rio Branco Gra-Cruz BAR.svg
Baretka: Krzyż Wielki Orderu Rio Branco – Brazylia. (Ordem de Rio Branco – Grã-Cruz).
GER Bundesverdienstkreuz 7 Grosskreuz.svg
Baretka: Order Zasługi RFN – Krzyż Wielki.
ALB National Flag Order.png
Autor: McOleo, Licencja: CC BY 4.0
Ribbon bar of the National Flag Order (Albania)
OPMM-gc.svg
Autor: Arturolorioli, Licencja: CC BY-SA 3.0
Order of Malta ribbons (Grand Cross, Pro Meriti Melitensi Order - Civilians)
Order of the Republic (Tunisia) - ribbon bar.gif
Autor: McOleo, Licencja: CC0
Ribbon bar of the Order of the Republic (Tunisia)
Ordre de l'Ouissam Alaouite GC ribbon (Maroc).svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: L'Ordre de l'Ouissam Alaouite (since 1956), Grand Cordon, Maroc.
EST Order of the Cross of Terra Mariana - 1st Class BAR.png
Baretka Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy
Cote d'Ivoire Ordre national GO ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ruban: L'Ordre National de la République de Côte d'Ivoire. Grand Officier.
PRT Order of Prince Henry - Grand Collar BAR.png
Autor: Gonçalo Veiga, Licencja: CC BY-SA 4.0
Order of Prince Henry - Grand Collar
ISL Icelandic Order of the Falcon - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Sokoła Islandzkiego
UK Order St-Michael St-George ribbon.svg
Baretka brytyjskiego Orderu św. Michała i św. Jerzego.
Jose Manuel BarrosoCROPPED.jpg
Autor: unknown, Licencja: GFDL 1.2
José Manuel Durão Barroso
MLT Xirka Gieh ir-Repubblika BAR.svg
Autor: Mboro, Licencja: CC0
Baretka umowna: insygnia członkostwa w Gildii Honoru Republiki (Xirka Ġieħ ir-Repubblika) – Republika Malty.
Ordem Nacional das Colinas do Boé.png
Autor: McOleo, Licencja: CC BY 4.0
Guiné-Bissau:
  • Ordem Nacional das Colinas do Boé
  • Ordem Nacional De Mérito, Cooperação e Desenvolvimento
POL Order Zaslugi RP kl1 BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
SVK Rad Bieleho Dvojkriza 2 triedy BAR.svg
Baretka: Order Podwójnego Białego Krzyża II Klasy – Słowacja.
Order of Civil Merit (Spain) GC.svg
Autor: Heralder (Crown by Miguillen), Licencja: CC BY-SA 3.0
Ribbon bar of the Spanish Order of Civil Merit, Grand Cross.
Barroso EPP Summit October 2010.jpg
Autor: https://www.flickr.com/photos/eppofficial/, Licencja: CC BY 2.0
Commission President José Manuel Barroso at the EEP summit in October 2010.
FIN Order of the Lion of Finland 1Class BAR.png
Baretka Orderu Lwa Finlandii I klasy
Buzek-van rompuy- barroso.jpg
Autor: European People's Party, Licencja: CC BY 2.0
Jerzy Buzek, Herman Van Rompuy and José Manuel Barroso during EPP Summit, 2010