Klasyfikacja dinozaurów

Klasyfikacja dinozaurów[1]

Klasyfikacja dinozaurów – nadrząd dinozaury obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).

Przez znaczną część XX wieku dinozaury nie były uważane za naturalną jednostkę systematyczną a nazwę tę stosowano jedynie dla zbiorczego określenia dwóch rzędów lądowych gadów z podgromady archozaurów – Saurischia i Ornithischia. Obecnie dinozaury uważa się za ważny (naturalny) taksonnadrząd w hierarchii linneuszowskiej, w skład którego włącza się zazwyczaj także ptaki, bo bez nich stają się grupą parafiletyczną, a więc sztuczną. Dlatego mówiąc o dinozaurach w tradycyjnym znaczeniu (wymarłych mezozoicznych nielatających gadach naczelnych) często używa się określenia non-avian dinosaurs, czyli "nieptasie dinozaury".

Klasyfikacja

Taksony oznaczone znakiem * są przedstawicielami większych kladów, do których zostały zaliczone poniżej, ale o niepewnej pozycji filogenetycznej w obrębie tych kladów. Taksony oznaczone znakiem zapytania są uznawane za przedstawicieli większych kladów, do których zostały zaliczone poniżej, jedynie przez część autorów.

  • Nadrząd: dinozaury
    • Rząd: dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia)
      • * rodzaj Agnosphitys
      • * rodzaj Eoraptor
      • * rodzaj Guaibasaurus
      • * infrarząd Herrerasauria sensu Langer, 2004[2]
        • rodzaj czindezaur
        • rodzaj herrerazaur
        • rodzaj kaseozaur
        • rodzaj Sanjuansaurus
        • rodzaj staurikozaur
      • (bez rangi) Eusaurischia
        • podrząd teropody (Theropoda)
          • * rodzaj Tawa
          • rodzaj Eodromaeus
          • neoteropody (Neotheropoda)
            • nadrodzina Coelophysoidea
              • rodzina Coelophysidae
                • rodzaj celofyz
                • rodzaj megapnozaur
                • rodzaj segizaur
              • rodzaj liliensztern
              • ?rodzaj dilofozaur
            • * rodzaj kriolofozaur
            • * rodzaj zupajzaur
            • awerostry (Averostra)
              • ceratozaury (Ceratosauria)
                • * rodzaj Berberosaurus
                • * rodzaj Elaphrosaurus
                • * rodzaj Spinostropheus
                • neoceratozaury (Neoceratosauria)
                  • rodzina Ceratosauridae
                    • rodzaj ceratozaur
                  • nadrodzina: Abelisauroidea
                    • rodzina Noasauridae
                    • rodzina Abelisauridae
                      • rodzaj abelizaur
                      • rodzaj karnotaur
              • tetanury (Tetanurae)
                • * rodzaj Poekilopleuron
                • * rodzaj Marshosaurus
                • * rodzaj Condorraptor
                • * rodzaj Piatnitzkysaurus
                • * rodzaj Monolophosaurus
                • nadrodzina Megalosauroidea
                  • rodzina Megalosauridae
                    • rodzaj eustreptospondyl
                    • rodzaj magnozaur
                    • rodzaj streptospondyl
                    • rodzaj afrowenator
                    • rodzaj dubrillozaur
                    • rodzaj duriawenator
                    • rodzaj megalozaur
                    • rodzaj torwozaur
                  • rodzina Spinosauridae
                    • podrodzina Spinosaurinae
                      • rodzaj Irritator
                      • rodzaj spinozaur
                    • podrodzina Baryonychinae
                      • rodzaj barionyks
                      • rodzaj suchomim
                • Avetheropoda
                  • karnozaury (Carnosauria)
                    • rodzina Sinraptoridae
                      • rodzaj Sinraptor
                      • rodzaj Lourinhanosaurus
                      • rodzaj Metriacanthosaurus
                    • rodzina Allosauridae
                      • rodzaj allozaur
                    • Carcharodontosauria
                      • rodzina Neovenatoridae
                        • rodzaj neowenator
                        • rodzaj czilantajzaur
                        •  ?Megaraptora
                          • rodzaj megaraptor
                          • rodzaj Aerosteon
                          • rodzaj Fukuiraptor
                          • rodzaj Australovenator
                          • rodzaj Orkoraptor
                          • ?rodzaj Rapator
                      • rodzina Carcharodontosauridae
                        • rodzaj akrokantozaur
                        • rodzaj eokarcharia
                        • rodzaj giganotozaur
                        • rodzaj karcharodontozaur
                        • rodzaj mapuzaur
                        • rodzaj Shaochilong
                        • rodzaj tyranotytan
                  • celurozaury (Coelurosauria)
                    • * rodzaj jurawenator
                    • * rodzaj kompsognat
                    • * rodzaj celur
                    • * rodzaj ornitolest
                    • Tyrannoraptora
                      • nadrodzina tyranozauroidy
                        • ?rodzina Proceratosauridae
                          • rodzaj Guanlong
                          • rodzaj Kileskus
                          • rodzaj Proceratosaurus
                          • rodzaj Sinotyrannus
                        • rodzaj Dilong
                        • rodzaj stoksozaur
                        • rodzaj eotyran
                        • rodzaj Xiongguanlong
                        • rodzaj dryptozaur
                        • rodzaj Raptorex
                        • rodzaj appalachiozaur
                        • rodzaj Bistahieversor
                        • rodzina Tyrannosauridae
                          • podrodzina Albertosaurinae
                            • rodzaj albertozaur
                            • rodzaj gorgozaur
                          • podrodzina Tyrannosaurinae
                            • ?rodzaj alioram
                            • rodzaj Teratophoneus
                            • rodzaj daspletozaur
                            • rodzaj tarbozaur
                            • rodzaj tyranozaur
                      • maniraptorokształtne (Maniraptoriformes)
                        • * nadrodzina Alvarezsauroidea
                          • rodzaj Haplocheirus
                          • rodzina alwarezaury
                            • rodzaj alwarezaur
                            • rodzaj Kol
                            • rodzaj patagonyk
                            • rodzaj albertonyk
                            • rodzaj Albinykus
                            • rodzaj Linhenykus
                            • rodzaj mononyk
                            • rodzaj parwikursor
                            • rodzaj szuwuja
                        • ornitomimozaury
                          • rodzaj deinocheir
                          • rodzina ornitomimy
                            • rodzaj archeornitomim
                            • rodzaj gallimim
                        • maniraptory
                          • * terizinozaury (Therizinosauria) sensu Sereno, 2005[3] (terizinozauroidy sensu Zhang i in., 2001[4])
                            • ?rodzaj eszanozaur
                            • rodzaj falkarius
                            • nadrodzina terizinozauroidy (Therizinosauroidea) sensu Clark, Maryańska & Barsbold, 2004[5]
                              • rodzaj beipiaozaur
                              • rodzina terizinozaury
                                • rodzaj terizinozaur
                                • rodzaj segnozaur
                              • rodzina Alxasauridae
                                • rodzaj alśazaur
                          • owiraptorokształtne (Oviraptoriformes)
                            • podrząd owiraptorozaury
                              • ?rodzaj protarcheopteryks
                              • rodzaj Incisivosaurus
                              • rodzina kaudipteryksy
                                • rodzaj kaudipteryks
                                • rodzaj awimim
                              • rodzina cenagnaty
                                • rodzaj cenagnatazja
                                • rodzaj elmizaur
                              • rodzina owiraptory
                                • podrodzina owiraptory (Oviraptorinae)
                                  • rodzaj owiraptor
                                  • rodzaj nemegtomaja
                                • podrodzina ingenie (Ingeniinae)
                                  • rodzaj ingenia
                                  • rodzaj konchoraptor
                          • (bez rangi): Paraves
                            • * rodzina skansoriopteryksy (Scansoriopterygidae)
                              • rodzaj skansoriopteryks
                              • rodzaj epidendrozaur
                              • rodzaj Epidexipteryx
                            • (bez rangi): Eumaniraptora
                              • * podrodzina unenlagie (Unenlagiinae)
                                • rodzaj Austroraptor
                                • rodzaj Buitreraptor
                                • rodzaj Unenlagia
                                • ?rodzaj Rahonavis
                              • podrząd deinonychozaury
                                • ?rodzina troodony
                                  • ?rodzaj Anchiornis
                                  • rodzaj Troodon
                                • rodzina dromeozaury
                                  • podrodzina Microraptorinae
                                    • rodzaj Bambiraptor
                                    • rodzaj mikroraptor
                                  • podrodzina welociraptory (Velociraptorinae)
                                    • rodzaj deinonych
                                    • rodzaj welociraptor
                                  • podrodzina dromeozaury (Dromaeosaurinae)
                                    • rodzaj dromeozaur
                              • (bez rangi): Avialae
                                • ptaki (Aves)
                                  • rodzina archeopteryksy (Archaeopterygidae)
                                    • rodzaj Archaeopteryx
        • Podrząd: zauropodomorfy (Sauropodomorpha)[6]
          • Rodzaj Panphagia
          • Rodzaj Chromogisaurus
          • Rodzaj Saturnalia
          • Rodzaj Pantydraco
          • Rodzaj tekodontozaur (Thecodontosaurus)
          • * Rodzaj Mussaurus[7]
          • Rodzaj Efraasia
          • * Rodzaj Sarahsaurus
          • * Rodzaj Plateosauravus
          • * Rodzaj rueleja (Ruehleia)
          • * Rodzina: Riojasauridae[8]
            • Rodzaj riochazaur
            • ?Rodzaj euknemezaur
          • (bez rangi): Plateosauria sensu Galton i Upchurch (2004)[9]
            • * Rodzaj Seitaad
            • Infrarząd: prozauropody (Prosauropoda) sensu Galton i Upchurch (2004)[10]
              • Rodzina: plateozaury (Plateosauridae)
                • Rodzaj sellozaur
                • Rodzaj plateozaur
                • Rodzaj unajzaur
            • (bez rangi): Massopoda
              • ?Rodzina: Massospondylidae[11]
                • Rodzaj masospondyl
                • ?Rodzaj Adeopapposaurus
                • ?Rodzaj glacjalizaur
                • ?Rodzaj Gryponyx
                • ?Rodzaj koloradizaur
                • ?Rodzaj lufengozaur
              • ?Rodzaj dzingszanozaur
              • ?Rodzaj anchizaur (Anchisaurus)[12]
              • ?Rodzaj junnanozaur (Yunnanosaurus)[13]
              • Rodzaj Aardonyx
              • * Rodzaj blikanazaur (Blikanasaurus)
              • * Rodzaj kamelotia (Camelotia)
              • * Rodzaj lessemzaur (Lessemsaurus)
              • * Rodzaj Leonerasaurus
              • Rodzaj melanorozaur (Melanorosaurus)
              • Infrarząd zauropody (Sauropoda) sensu Yates, 2007 [14]
                • Rodzaj Antetonitrus
                • Rodzaj Chinshakiangosaurus
                • Rodzaj Isanosaurus
                • Rodzaj Kotasaurus
                • Rodzaj Gongxianosaurus
                • Rodzaj wulkanodon
                • * Rodzaj Tazoudasaurus[15]
                • (bez rangi) euzauropody (Eusauropoda) sensu Sereno 2005[16]
                  • * Rodzaj Cetiosaurus
                  • Rodzaj Spinophorosaurus
                  • Rodzaj Shunosaurus
                  • ?Rodzaj Barapasaurus[17]
                  • * Rodzaj Patagosaurus
                  • Rodzina Mamenchisauridae
                    • Rodzaj mamenchizaur
                    • Rodzaj omeizaur
                  • * Rodzaj abrozaur
                  • * Rodzaj atlazaur
                  • * Rodzaj belluzaur
                  • * Rodzaj Jobaria
                  • * Rodzaj Haplocanthosaurus
                  • * Rodzaj Galveosaurus
                  • * Rodzaj Losillasaurus
                  • Rodzaj Turiasaurus
                  • (bez rangi) neozauropody (Neosauropoda)
                    • * Rodzaj australodok
                    • * Rodzaj botriospondyl
                    • * Rodzaj ksenoposejdon
                    • Nadrodzina: diplodokokształtne (Diplodocoidea)
                      • Rodzina rebbachizaury
                      • Flagellicaudata
                        • * Rodzaj Suuwassea
                        • Rodzina dikreozaury
                        • Rodzina diplodoki (Diplodocidae)
                          • Rodzaj apatozaur
                          • Rodzaj barozaur
                          • Rodzaj diplodok
                          • Rodzaj superzaur
                          • Rodzaj tornieria
                    • (bez rangi) Macronaria
                      • (bez rangi) Camarasauromorpha
                        • * Rodzaj Brontomerus
                        • Rodzina kamarazaury (Camarasauridae)
                          • Rodzaj kamarazaur
                        • Titanosauriformes
                          • * Rodzaj Qiaowanlong
                          • * Rodzaj zauroposejdon
                          • Rodzina brachiozaury (Brachiosauridae)
                            • Rodzaj astrodon
                            • Rodzaj brachiozaur
                            • Rodzaj cedarozaur
                            • Rodzaj Giraffatitan
                            • Rodzaj laparentozaur
                            • Rodzaj pleurocel
                          • Somphospondyli
                            • * Rodzaj czubutizaur
                            • Rodzaj Angolatitan
                            • Rodzaj Erketu
                            • Rodzaj Euhelopus
                            • tytanozaury (Titanosauria)
                              • * Rodzaj tytanozaur
                              • * Rodzaj antarktozaur
                              • * Rodzaj andezaur
                              • * Rodzaj argentynozaur
                              • Lithostrotia[18]
                                • * Rodzaj malawizaur
                                • * Lognkosauria
                                  • Rodzaj futalognkozaur
                                  • Rodzaj mendozazaur
                                • * Rodzaj ampelozaur
                                • * Rodzaj bonitazaura
                                • * Rodzaj Diamantinasaurus
                                • * Rodzaj epachtozaur
                                • * Rodzaj isizaur
                                • * Rodzaj lirainozaur
                                • * Rodzaj madziarozaur
                                • * Rodzaj mujelenzaur
                                • * Rodzaj rynkonzaur
                                • Aeolosaurini
                                  • Rodzaj eolozaur
                                  • Rodzaj gondwanatytan
                                • * Rodzina nemegtozaury
                                  • Rodzaj nemegtozaur
                                  • Rodzaj rapetozaur
                                  • Rodzaj Tapuiasaurus
                                • Rodzina Saltasauridae sensu Sereno, 2005[19]
                                  • Rodzaj alamozaur
                                  • Rodzaj opistocelikaudia
                                  • Podrodzina Saltasaurinae
                                    • Rodzaj nekenzaur
                                    • Rodzaj saltazaur
                                    • Rodzaj rokazaur
                                    • Rodzaj bonatytan
    • Rząd: dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia)
      • * Rodzaj pisanozaur
      • * Rodzina heterodontozaury (Heterodontosauridae)[20]
        • Rodzaj abriktozaur
        • Rodzaj Echinodon
        • Rodzaj Fruitadens
        • Rodzaj heterodontozaur
        • Rodzaj likorin
        • Rodzaj Tianyulong
      • * Rodzaj eokursor
      • * Rodzaj lesotozaur
      • (bez rangi): Genasauria
        • * Rodzaj Leaellynasaura
        • * Rodzaj Serendipaceratops
        • Podrząd: tyreofory (Thyreophora)
          • Rodzaj skutellozaur
          • Rodzaj scelidozaur
          • Infrarząd: stegozaury (Stegosauria)
            • Rodzina stegozaury (Stegosauridae)
              • Rodzaj leksowizaur
              • Rodzaj stegozaur
              • Rodzaj kentrozaur
              • Rodzaj tuodziengozaur
            • Rodzina huajangozaury (Huayangosauridae)
              • Rodzaj huajangozaur
          • Infrarząd: ankylozaury (Ankylosauria)
            • Rodzina ankylozaury (Ankylosauridae)
              • Rodzaj euoplocefal
              • Rodzaj ankylozaur
            • Rodzina nodozaury (Nodosauridae)
              • Rodzaj edmontonia
              • Rodzaj zauropelta
        • Neornithischia
          Hipsylofodon
          • Rodzaj Agilisaurus
          • Rodzaj Hexinlusaurus
          • Rodzaj Othnielosaurus
          • Infrarząd: ornitopody (Ornithopoda)[21]
            • Rodzaj Orodromeus
            • Rodzaj Oryctodromeus
            • Rodzaj Zephyrosaurus
            • Rodzina hipsylofodonty (Hypsilophodontidae)
              • Rodzaj hipsylofodon
              • Rodzaj parksozaur
            • Iguanodontia
              • Rodzina rabdodony (Rhabdodontidae)
                • Rodzaj rabdodon
                • Rodzaj mutaburazaur
                • Rodzaj zalmokses
              • Rodzaj tenontozaur
              • Dryomorpha
                • Rodzina driozaury (Dryosauridae)
                  • Rodzaj driozaur
                  • Rodzaj Dysalotosaurus
                  • Rodzaj Elrhazosaurus
                  • Rodzaj kallowozaur
                  • Rodzaj kangnazaur
                  • Rodzaj waldozaur
                • Ankylopollexia
                  • Rodzina kamptozaury (Camptosauridae)
                    • Rodzaj kamptozaur
                  • Styracosterna
                    • Rodzaj Cumnoria
                    • Rodzaj Uteodon
                    • Rodzaj Owenodon
                    • Rodzaj Hypselospinus
                    • Rodzaj Planicoxa
                    • Rodzaj Hippodraco
                    • Rodzaj Theiophytalia
                    • Rodzaj Dakotadon
                    • Rodzaj Osmakasaurus
                    • Rodzaj Cedrorestes
                    • Rodzaj Iguanacolossus
                    • Rodzaj Lanzhousaurus
                    • Rodzaj Kukufeldia
                    • Rodzaj Barilium
                    • Rodzaj Fukuisaurus
                    • Hadrosauriformes
                      • Rodzina iguanodonty (Iguanodontidae)
                        • Rodzaj Iguanodon
                      • Nadrodzina Hadrosauroidea sensu Sereno, 2005[22][23]
                        • Rodzaj Dollodon
                        • Rodzaj Mantellisaurus
                        • Rodzaj Ouranosaurus
                        • Rodzaj Altirhinus
                        • Rodzaj Equijubus
                        • Rodzaj Lurdusaurus
                        • Rodzaj Jinzhousaurus
                        • Rodzaj Penelopognathus
                        • Rodzaj Eolambia
                        • Rodzaj Jintasaurus
                        • Rodzaj Probactrosaurus
                        • Rodzaj Jeyawati
                        • Rodzaj Protohadros
                        • Rodzaj Levnesovia
                        • Rodzaj Nanyangosaurus
                        • Rodzaj Tethyshadros
                        • Rodzaj Bactrosaurus
                        • Rodzaj Gilmoreosaurus
                        • * Rodzaj Tanius
                        • * Rodzaj Lophorhothon
                        • * Rodzaj Telmatosaurus
                        • * Rodzaj Claosaurus
                        • Rodzina hadrozaury (Hadrosauridae)[24]
                          • * Rodzaj hadrozaur
                          • Saurolophidae
                            • Podrodzina Saurolophinae
                              Lambeozaur
                              • * Rodzaj Barsboldia
                              • Rodzaj brachylofozaur
                              • Rodzaj majazaura
                              • Rodzaj szantungozaur
                              • Rodzaj edmontozaur
                              • Rodzaj anatotytan
                              • Rodzaj kerberozaur
                              • Rodzaj prozaurolof
                              • Rodzaj zaurolof
                              • Rodzaj wulagazaur
                              • Rodzaj kritozaur
                              • Rodzaj secernozaur
                              • Rodzaj grypozaur
                            • Podrodzina lambeozaury (Lambeosaurinae)
                              • Rodzaj aralozaur
                              • Rodzaj jaksartozaur
                              • Rodzaj pararabdodon
                              • Rodzaj tsintaozaur
                              • * Rodzaj olorotytan
                              • * Rodzaj amurozaur
                              • * Rodzaj Sahaliyania
                              • * Rodzaj hipakrozaur
                              • * Rodzaj Velafrons
                              • * Rodzaj nipponozaur
                              • Plemię parazaurolofy (Parasaurolophini)
                                • Rodzaj parazaurolof
                                • Rodzaj charonozaur
                              • Plemię korytozaury (Corythosaurini)
                                • Rodzaj lambeozaur
                                • Rodzaj korytozaur
          • marginocefale (Marginocephalia)
            • Infrarząd pachycefalozaury
              Pachycefalozaur
              • Rodzina homalocefale (Homalocephalosauridae)
                • Rodzaj gojocefal
                • Rodzaj homalocefal
                • Rodzaj wannanozaur
              • Rodzina pachycefalozaury (Pachycephalosauridae)
                • Rodzaj Stegoceras
                • Rodzaj mikrocefal
                • Rodzaj prenocefal
                • Rodzaj pachycefalozaur
                • Rodzaj Stygimoloch
            • Infrarząd ceratopsy (Ceratopsia)
              Einiozaur
              • Rodzaj jinlong
              • Rodzina psitakozaury (Psittacosauridae)
                • Rodzaj psitakozaur
                • Rodzaj hongszanozaur
              • Rodzina ceratopsy (Ceratopsidae)
                • Podrodzina centrozaury (Centrosaurinae)
                  • Rodzaj centrozaur
                  • Rodzaj achelozaur
                  • Rodzaj pachyrinozaur
                  • Rodzaj styrakozaur
                • Podrodzina Ceratopsinae (syn. Chasmosaurinae)
                  • Rodzaj Triceratops
                  • Rodzaj torozaur
                  • Rodzaj chasmozaur
                  • Rodzaj einiozaur
              • Rodzina protoceratopsy (Protoceratopsidae)
                • Rodzaj Protoceratops
              • Rodzina czaojangzaury (Chaoyangsauridae)
                • Rodzaj czaojangzaur
              • Rodzina leptoceratopsy (Leptoceratopsidae)
                • Rodzaj Leptoceratops

Przypisy

  1. Na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, tom 7, str. 190, wydanie 2001-2005
  2. Tj. klad obejmujący Herrerasaurus i wszystkie dinozaury mające bliższego ostatniego wspólnego przodka z nim niż z Liliensternus lub Plateosaurus, za: Max C. Langer: Basal Saurischia. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 25–46. ISBN 0-520-24209-2.
  3. Sereno, P. C. 2005. Therizinosauria. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 27 sierpnia 2009]
  4. Zhang, X.-H.; Xu, X.; Zhao, X.-J.; Sereno, P. C.; Kuang, X.-W. & Tan, L. (2001) "A long-necked therizinosauroid dinosaur from the Upper Cretaceous Iren Dabasu Formation of Nei Mongol, People's Republic of China." Vertebrata PalAsiatica 39 (4): 282-290.
  5. Clark, J.M., Maryańska, T., & Barsbold, R. (2004). "Therizinosauroidea." Pp. 151– 164 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
  6. Klasyfikacja bazalnych zauropodomorfów głównie za: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). , oraz: Adam M. Yates, Matthew F. Bonnan, Johann Neveling, Anusuya Chinsamy i Marc G. Blackbeard. A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. „Proceedings of the Royal Society B”. 277 (1682), s. 787–794, 2010. DOI: 10.1098/rspb.2009.1440 (ang.). 
  7. Pozycja filogenetyczna według: Paul Upchurch, Paul M. Barrett, Peter M. Galton. A phylogenetic analysis of basal sauropodomorph relationships: implications for the origin of sauropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 77, s. 57–90, 2007 (ang.). 
  8. Z różnych analiz kladystycznych wynika, że mogły być bazalnymi przedstawicielami Massopoda (tak np: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). ), przedstawicielami Prosauropoda (tak np: Paul Upchurch, Paul M. Barrett, Peter M. Galton. A phylogenetic analysis of basal sauropodomorph relationships: implications for the origin of sauropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 77, s. 57–90, 2007 (ang.). ) lub bazalnymi zauropodomorfami nie należącymi do Plateosauria (Timothy B. Rowe, Hans-Dieter Sues, Robert R. Reisz. Dispersal and diversity in the earliest North American sauropodomorph dinosaurs, with a description of a new taxon. „Proceedings of the Royal Society B”. 278 (1708), s. 1044-1053, 2011. DOI: 10.1098/rspb.2010.1867 (ang.). )
  9. Tj. klad obejmujący Jingshanosaurus i Plateosaurus, ich ostatniego wspólnego przodka i wszystkich jego potomków, za: Peter M. Galton, Paul Upchurch: Prosauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 232-258. ISBN 0-520-24209-2.
  10. Tj. Plateosaurus i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami, za: Peter M. Galton, Paul Upchurch: Prosauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 232-258. ISBN 0-520-24209-2.
  11. Pozycja filogenetyczna według: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). . Z innych analiz kladystycznych wynika ich przynależność do Prosauropoda - tak np: Paul Upchurch, Paul M. Barrett, Peter M. Galton. A phylogenetic analysis of basal sauropodomorph relationships: implications for the origin of sauropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 77, s. 57–90, 2007 (ang.). 
  12. Pozycja filogenetyczna według: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). . Z innych analiz kladystycznych wynika jego przynależność do Prosauropoda - tak np: Paul Upchurch, Paul M. Barrett, Peter M. Galton. A phylogenetic analysis of basal sauropodomorph relationships: implications for the origin of sauropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 77, s. 57–90, 2007 (ang.). 
  13. Pozycja filogenetyczna według: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). . Z innych analiz kladystycznych wynika jego przynależność do Prosauropoda - tak np: Paul Upchurch, Paul M. Barrett, Peter M. Galton. A phylogenetic analysis of basal sauropodomorph relationships: implications for the origin of sauropod dinosaurs. „Special Papers in Palaeontology”. 77, s. 57–90, 2007 (ang.).  - lub przynależność do Massopoda, ale nie do Anchisauria (tj. kladu obejmującego Anchisaurus i Melanorosaurus, ich ostatniego wspólnego przodka i wszystkich jego potomków) - tak np: Adam M. Yates, Matthew F. Bonnan, Johann Neveling, Anusuya Chinsamy i Marc G. Blackbeard. A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. „Proceedings of the Royal Society B”. 277 (1682), s. 787–794, 2010. DOI: 10.1098/rspb.2009.1440 (ang.). 
  14. Tj. najszerszy klad obejmujący Saltasaurus loricatus, ale nie obejmujący Melanorosaurus readi, za: Adam M. Yates. Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton. „Historical Biology”. 19 (1), s. 93–123, 2007. DOI: 10.1080/08912960600866953 (ang.). 
  15. Z różnych analiz kladystycznych wynika, że mógł być bazalnym zauropodem nie należącym do Eusauropoda (tak np. Ronan Allain, Najat Aquesbi. Anatomy and phylogenetic relationships of Tazoudasaurus naimi (Dinosauria, Sauropoda) from the late Early Jurassic of Morocco. „Geodiversitas”. 30 (2), s. 345–424, 2008 (ang.). ) lub też być przedstawicielem Eusauropoda (tak np. Remes K, Ortega F, Fierro I, Joger U, Kosma R, et al.. A New Basal Sauropod Dinosaur from the Middle Jurassic of Niger and the Early Evolution of Sauropoda. „PLoS ONE”. 4 (9), s. e6924, 2009. DOI: 10.1371/journal.pone.0006924 (ang.). )
  16. Tj. najszerszy klad obejmujący Saltasaurus loricatus, ale nie obejmujący Vulcanodon karibaensis, za: Sereno, P. C. 2005. Eusauropoda. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 23 marca 2011]
  17. Z większości analiz kladystycznych wynika, był przedstawicielem Eusauropoda (tak np. Remes K, Ortega F, Fierro I, Joger U, Kosma R, et al.. A New Basal Sauropod Dinosaur from the Middle Jurassic of Niger and the Early Evolution of Sauropoda. „PLoS ONE”. 4 (9), s. e6924, 2009. DOI: 10.1371/journal.pone.0006924 (ang.). ). Z analizy Bandyopadhyay i współpracowników (2010) wynika jednak, że był on bazalnym zauropodem nie należącym do Eusauropoda (Saswati Bandyopadhyay, David D. Gillette, Sanghamitra Ray, Dhurjati P. Sengupta. Osteology of Barapasaurus tagorei (Dinosauria: Sauropoda) from the Early Jurassic of India. „Palaeontology”. 53 (3), s. 533–569, 2010. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2010.00933.x (ang.). )
  18. Najwęższy klad obejmujący Malawisaurus dixeyi i Saltasaurus loricatus, za: Sereno, P. C. 2005. Lithostrotia. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 27 marca 2011] Malawisaurus generalnie jest klasyfikowany jako tytanozaur bardziej bazalny niż Saltasauridae; z analizy Curry Rogers (2005) wynika jednak, że mógł on być przedstawicielem Saltasauridae bliżej spokrewnionym z Saltasaurus niż z Opisthocoelicaudia. W takim wypadku Lithostrotia byłyby kladem w obrębie Saltasauridae, a nie odwrotnie jak w przyjętej tu klasyfikacji. Patrz: Kristina Curry Rogers: Titanosauria: a phylogenetic overview. W: Kristina Curry Rogers, Jeffrey A. Wilson (red.): The Sauropods: Evolution and Paleobiology. Berkeley, Los Angeles, Londyn: University of California Press, 2005, s. 50–103. ISBN 0-520-24623-3.
  19. Tj. najwęższy klad obejmujący Opisthocoelicaudia skarzynskii i Saltasaurus loricatus, za: Sereno, P. C. 2005. Saltasauridae. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 27 marca 2011]
  20. Pozycja filogenetyczna według: Richard J. Butler, Roger M. H. Smith, David B. Norman. A primitive ornithischian dinosaur from the Late Triassic of South Africa, and the early evolution and diversification of Ornithischia. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 274 (1621), s. 2041–2046, 2007. DOI: 10.1098/rspb.2007.0367 (ang.). . Z niektórych analiz kladystycznych wynika, że mogły one należeć do Neornithischia (Richard J. Butler. The 'fabrosaurid' ornithischian dinosaurs of the Upper Elliot Formation (Lower Jurassic) of South Africa and Lesotho. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 145, s. 175–218, 2005. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2005.00182.x (ang.). ) lub być taksonem siostrzanym do Marginocephalia (Xing Xu, Catherine A. Forster, James M. Clark, Jinyou Mo. A basal ceratopsian with transitional features from the Late Jurassic of northwestern China. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 273 (1598), s. 2135–2140, 2006. DOI: 10.1098/rspb.2006.3566 (ang.). )
  21. Klasyfikacja bazalnych ornitopodów głównie za: Andrew T. McDonald, Paul M. Barrett, Sandra D. Chapman. A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England. „Zootaxa”. 2569, s. 1–43, 2010 (ang.). , oraz: McDonald, A.T.. The taxonomy of species assigned to Camptosaurus (Dinosauria: Ornithopoda). „Zootaxa”. 2783, s. 52–68, 2011 (ang.). 
  22. Tj. najszerszy klad obejmujący Parasaurolophus walkeri, ale nie obejmujący Iguanodon bernissartensis, za: Sereno, P. C. 2005. Hadrosauroidea. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 24 marca 2011]
  23. Klasyfikacja bazalnych hadrozauroidów głównie za: Andrew T. McDonald, Paul M. Barrett, Sandra D. Chapman. A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England. „Zootaxa”. 2569, s. 1–43, 2010 (ang.). , oraz: Albert Prieto-Márquez. Global phylogeny of Hadrosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) using parsimony and Bayesian methods. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 159 (2), s. 435–502, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00617.x (ang.). 
  24. Klasyfikacja hadrozaurów głównie za: Albert Prieto-Márquez. Global phylogeny of Hadrosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) using parsimony and Bayesian methods. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 159 (2), s. 435–502, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00617.x (ang.). 

Media użyte na tej stronie

Spinosaurus BW2.png
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Spinosaurus aegyptiacus, a spinosaurid from the Middle Cretaceous of Egypt
Klasyfikacja dinozaurów by Zureks.svg
Autor: Zureks, Licencja: CC BY-SA 3.0
Klasyfikacja dinozaurów. Czarnym kolorem pokazano charakterystyczne sylwetki danych grup dinozaurów. W dolnej części rysunku czerwonym kolorem zaznaczono różnice w budowie kości łonowej dinozaurów gadziomiedniczych i ptasiomiedniczych. Rysunek wykonano na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, tom 7, str. 190, 2001-2005
Pachycephalosaurus RoyalOntarioMuseum.png
Autor: Keith Schengili-Roberts, Licencja: CC BY-SA 2.5
A Pachycephalosaurus skeleton, on display at the Royal Ontario Museum, Toronto.
Einiosaurus.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to ArthurWeasley~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5

Einiosaurus, pencil drawing

Author:User:ArthurWeasley
Hypsilophodon.jpg
Autor: User:ArthurWeasley, Licencja: CC BY 2.5
Hypsilophodon, pencil drawing