Pałac w Kozłówce

Pałac w Kozłówce
Symbol zabytku nr rej. A/457 z 16.06.1970 i z 16.03.1995
Ilustracja
Pałac i ogrody w Kozłówce
Państwo Polska
Województwo lubelskie
MiejscowośćKozłówka, województwo lubelskie
AdresKozłówka 3
21-132, Kamionka
Styl architektonicznybarok
ArchitektJózef Fontana
Ukończenie budowy1736–1742
WłaścicielMuzeum Zamoyskich w Kozłówce
Położenie na mapie gminy Kamionka
Mapa konturowa gminy Kamionka, blisko centrum na prawo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Kozłówce”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum na lewo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Kozłówce”
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego
Mapa konturowa powiatu lubartowskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Kozłówce”
Ziemia51°27′34,59″N 22°29′21,92″E/51,459608 22,489422
Strona internetowa
© Marek i Ewa Wojciechowscy / Trips over Poland, CC BY-SA 3.0
Pałac Zamoyskich w Kozłówce od frontu

Pałac w Kozłówce – zespół pałacowo-parkowy rodziny Zamoyskich, we wsi Kozłówka, która leży w północnej części województwa lubelskiego, 9 km na zachód od Lubartowa oraz ok. 2 km na płd.-wsch. od miasta Kamionka. Obecnie pałac jest siedzibą Muzeum Zamoyskich w Kozłówce. Na południu miejscowości znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy. 16 maja 2007 roku zespół pałacowo-parkowy został wpisany na listę Pomników historii[1].

Historia pałacu

Pałac Zamoyskich w Kozłówce, brama wjazdowa z herbem Zamoyskich
Pałac Zamoyskich od frontu
Galeria Socrealizmu w Kozłówce
Dawna powozownia, obecnie Galeria Sztuki Socrealizmu (Muzeum Socrealizmu)
Kaplica pałacowa w Kozłówce – ołtarz

Pałac zbudowany został w latach 1736–1742 przez wojewodę chełmińskiego Michała Bielińskiego, zaprojektowany prawdopodobnie przez włoskiego architekta Józefa II Fontanę, który realizował barokowy schemat entre cour et jardin (między dziedzińcem a ogrodem). Między latami 1799–1944 majątek należał do Zamoyskich. Pałac okres świetności przeżywał za czasów Konstantego Zamoyskiego, który przemienił go w swoją główną siedzibę. W końcu XIX w. rozpoczęto przebudowę pałacu, która trwała do 1914 [2]. Stosunkowo skromny pałac w Kozłówce stał się jedną z najokazalszych siedzib na terenie Królestwa Kongresowego. Do korpusu głównego dodano od frontu okazały portyk kolumnowy wsparty na arkadach, a od ogrodu wspaniały taras ze schodami do parku (zburzony po II wojnie światowej). Po bokach bryłę główną ujęto wysokimi wieżami. Nową dekorację otrzymały wnętrza, do których plafony w stylu regencji i rokoka projektował Jan Heurich (mł.). Pałac został przystosowany do wymogów współczesnych. W wieżach umieszczono potężne zbiorniki na wodę, na parterze i pierwszym piętrze zainstalowano łazienki [3].

Wnętrza zapełniły się znakomitymi kopiami starych mebli i obrazów, wśród których dominowały portrety rodzinne oraz wizerunki znakomitości związanych z rodem Zamoyskich. Zbiór ten odzwierciedlał dumę rodową właściciela [3].

W 1903 po wieloletnich staraniach ustanowienie ordynacji kozłowieckiej przez cara Mikołaja II. Oznaczało to, że dobra te nie podlegały podziałowi i były w całości dziedziczone przez najstarszego syna [4].

W 1928 w ogrodach okalających pałac odbywał się obóz szkoleniowy polskiej reprezentacji gimnastycznej na Letnie Igrzyska Olimpijskie w Amsterdamie, który zorganizował właściciel dóbr, a jednocześnie prezes Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”Adam Zdzisław Zamoyski[5].

Na początku lipca 1944 hr. Zamojska, w obawie przed rozkradzeniem po nadejściu frontu, wywiozła do znajomych do Warszawy część wyposażenia pałacu i zgromadzonych w nim pamiątek, jak miniatury, medaliony, wyroby porcelanowe i z kości słoniowej, najcenniejsze zbiory rodzinne, dzieła sztuki. Majątek ten został później całkowicie zniszczony podczas powstania warszawskiego. Około 20 lipca 1944 pałac w Kozłówce został zajęty przez Armię Czerwoną i przez pewien czas służył jako kwatera dowódcy. Urzędujący w nim oficer Armii Czerwonej osobiście dopilnował, aby pozostawione i nie wywiezione do Warszawy zbiory i wyposażenie pałacu nie uległy zniszczeniu ani rozkradzeniu[6].

Od listopada 1944 pałac jest własnością państwa. Pełnił w tym czasie funkcję m.in. składnicy muzealnej Ministerstwa Kultury i Sztuki, a od 1979 r. jest siedzibą muzeum (od 1992 Muzeum Zamoyskich w Kozłówce).

W pałacu kręcono amerykańsko-brytyjski film wojenny z 2004 – Aryjska para.

Dyrektorzy Muzeum Zamoyskich

Pałac

We wnętrzach, które zachowały autentyczny wystrój z przełomu XIX wieku i XX wieku w tym: neobarokowe i neoregencyjne plafony, piece z miśnieńskich kafli, marmurowe kominki, dębowe parkiety, zgromadzona jest również niezwykła kolekcja malarstwa (przeważają portrety rodzinne oraz kopie arcydzieł malarstwa europejskiego), mebli, rzeźb, luster, kobierców, porcelany, złoconych brązów i sreber, które swego czasu stanowiły dawne wyposażenie pałacu.

Wnętrza są doskonale utrzymane i posiadają nieporównywalny w Polsce i bardzo rzadki w Europie stopień autentyzmu.

Socrealizm

W budynku dawnej powozowni znajduje się jedyna w Polsce Galeria Sztuki Socrealizmu znana również jako „Muzeum Socrealizmu”[7]. Galeria zawiera zbiory z I połowy lat 50. XX wieku, które liczą ponad 1600 rzeźb, rysunków, obrazów, grafik i plakatów [3]. Są wśród nich dzieła ówczesnych czołowych polskich artystów. Swoistym dopełnieniem galerii są stojące na zewnątrz zdemontowane pomniki Bolesława Bieruta, Włodzimierza Lenina oraz Juliana Marchlewskiego. W trakcie zwiedzania galerii, z głośników usłyszeć można przemówienia sekretarzy partii komunistycznej, dźwiękowe fragmenty kronik oraz pieśni, takich jak np. Międzynarodówka.

Inne atrakcje

Obok pałacu znajdują się:

  • kaplica wzorowana na wersalskiej z kopią nagrobka Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej
  • ogród w stylu francuskiego baroku
  • powozownia
  • pomnik żołnierzy napoleońskich

Wybrane dzieła ze zbiorów muzeum

Przypisy

  1. Dz.U. 2007 nr 86, poz. 573, Internetowy System Aktów Prawnych.
  2. https://www.muzeumzamoyskich.pl/39-historia, | data dostępu 2021.03.12, język polski
  3. a b c Tadeusz. S. Jaroszewski. Pałace w Polsce (Przewodnik). Warszawa, 2000, s:81-86, ISBN 83-7200-585-0
  4. https://kurierhistoryczny.pl/artykul/palac-w-kozlowce-rezydencja-arystokratycznej-drugiej-ligi,545
  5. Praca zbiorowa: Stanica jednodniówka poświęcona prezesowi Związku Sokolstwa Polskiego, druhowi Adamowi Zamoyskiemu. Katowice: Księgarnia i drukarnia Katolicka S.A., 1929.
  6. Paweł Dybicz (red.), Zakłamana historia powstania warszawskiego, t. I, Fundacja Oratio Recta, Warszawa 2014, ISBN 978-83-64407-03-1, s. 251–252.
  7. Pieczęć sowieckiej władzy – wywiad z Andrzejem Zawistowskim, dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN, Rzeczpospolita, 5.05.14, s. A2.

Bibliografia

  • Kozłówka. Galeria Sztuki Socrealizmu, Jacek Szczepaniak i inni, Kozłówka: Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, 1998, ISBN 83-905057-6-2, OCLC 751069385.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Lublin Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lublin Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 52.35 N
  • S: 50.20 N
  • W: 21.52 E
  • E: 24.25 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Legenda dwor.svg
Symbol dworu do legendy mapy
Pomnik Historii logo.svg
Logo Pomników Historii Polski
Zofia Czartoryska .jpg
Portret Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej jako Psyche
Kozłówka Palace - Gallery of socrealism - 01.JPG
Autor: Jolanta Dyr, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pawilon północny - dawniej była w nim wozownia, dziś Galeria sztuki Socrealistycznej
Zofia i Stanisław Zamoyscy z dziećmi.jpg
Portret Zofii i Stanisława Zamoyskich z dziećmi. (fragment)
0 Kozlowka 05.jpg
© Marek i Ewa Wojciechowscy / Trips over Poland, CC BY-SA 3.0
Castle in Kozłówka in Poland
Brama wjazdowa Kozłówka.JPG
Autor: Aisog, Licencja: CC BY 2.5 pl
Brama wjazdowa do Pałacu - Kozłówka
Józef Buchbinder Andrzej Zamoyski.png
Portret kanclerza Andrzeja Zamoyskiego z synami Aleksandrem, Stanisławem i córką Anną (kopia wg Angeliki Kauffmann)
Kozłówka Palace - Gallery of socrealism - 05.JPG
Autor: Jolanta Dyr, Licencja: CC BY-SA 3.0
Galeria Socrealizmu w Kozłówce
Portret Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej z synami.jpg
Portret Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej z synami, Konstantym i Władysławem.