Podział administracyjny Australii

Australia
Godło Australii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Australii

Wikiprojekt Polityka

Podział administracyjny Australii
Podział administracyjny Australii
Historia tworzenia podziału administracyjnego Australii

Australia to państwo federalne podzielone na trzy typy jednostek: stany (ang. states), terytoria wewnętrzne (ang. internal territories) oraz terytoria zewnętrzne (ang. external territories). Ponadto funkcjonuje podział niższego rzędu na poziomie lokalnym – tzw. samorząd terytorialny (ang. local governments), funkcjonujący podobnie jak powiat, obecnie jest 547 takich samorządów.

Australia podzielona jest na łącznie 6 stanów, 3 terytoria wewnętrzne i 7 terytoriów zewnętrznych.

Nr.Stan
(ang. state)
StolicaPopulacja (2020)[1]PowierzchniaGęstość zaludnienia
1
Flag of South Australia.svg
Australia Południowa
(South Australia)
Adelaide1 740 000983 482 km²1,75 os./km²
2
Flag of Western Australia.svg
Australia Zachodnia
(Western Australia)
Perth2 760 0002 529 875 km²1,02 os./km²
3
Flag of New South Wales.svg
Nowa Południowa Walia
(New South Wales)
Sydney8 092 000800 642 km²9,79 os./km²
4
Flag of Queensland.svg
Queensland
(Queensland)
Brisbane5 110 0001 730 648 km²2,84 os./km²
5
Flag of Tasmania.svg
Tasmania
(Tasmania)
Hobart524 17068 401 km²7,60 os./km²
6
Flag of Victoria (Australia).svg
Wiktoria
(Victoria)
Melbourne6 490 000227 416 km²27,66 os./km²
Nr.Terytorium wewnętrzne
(ang. internal territory)
StolicaPopulacjaPowierzchniaGęstość zaludnienia
1
Flag of the Australian Capital Territory.svg
Australijskie Terytorium Stołeczne
(Australian Capital Territory)
Canberra418 4402 358 km²173,45 os./km²
2
Flag of the Australian Capital Territory.svg
Terytorium Jervis Bay
(Jervis Bay Territory)
Jervis Bay Village61167,34 km²9,07 os./km²
3
Flag of the Northern Territory.svg
Terytorium Północne
(Northern Territory)
Darwin249 2201 349 129 km²0,18 os./km²
Nr.Terytorium zewnętrzne
(ang. external territory)
StolicaPopulacjaPowierzchniaGęstość zaludnienia
1
Flag of Australia.svg
Australijskie Terytorium Antarktyczne
(Australian Antarctic Territory)
-4505 896 500 km²0.000076 os./km2
2
Flag of Norfolk Island.svg
Norfolk
(Norfolk Island)
Kingston2 30235 km²65,77 os./km²
3
Flag of Christmas Island.svg
Wyspa Bożego Narodzenia
(Christmas Island)
Flying Fish Cove2 072135 km²15,35 os./km²
4
Flag of Australia.svg
Wyspy Ashmore i Cartiera
(Ashmore and Cartier Islands)
-0199 km²0 os./km²
5
Flag of Australia.svg
Wyspy Heard i McDonalda
(Heard Island and McDonald Islands)
-0372 km²0 os./km²
6
Flag of the Cocos (Keeling) Islands.svg
Wyspy Kokosowe
(Cocos (Keeling) Islands)
West Island59614 km²42,57 os./km²
7
Flag of Australia.svg
Wyspy Morza Koralowego
(Coral Sea Islands)
Willis Island410 km²0,4 os./km²

Australijskie Terytorium Antarktyczne to część Antarktyki, do której Australia rości sobie prawo, jednakże – tak jak inne państwa obejmujące swoje partie Antarktydy – w żaden sposób go nie kontroluje.

Podstawowe informacje

Stany australijskie wywodzą się z dawnych brytyjskich kolonii sprzed czasów Federacji (1901). Ich niezależność chroniona jest przez konstytucję, a prawa na poziomie Związku Australijskiego obowiązują tylko tam, gdzie pozwala na to konstytucja. Inaczej jest w terytoriach, gdzie automatycznie obowiązuje legislacja federalna. Większość z terytoriów administrowana jest bezpośrednio przez rząd federalny, jedynie trzy z nich (Terytorium Północne, Australijskie Terytorium Stołeczne i Norfolk) posiadają własną administrację. Ale nawet w tych terytoriach parlament australijski posiada pełną moc prawodawczą i może uchylić prawa ustanowione przez instytucje terytoriów. W różnych ciałach międzyrządowych Terytorium Północne i Australijskie Terytorium Stołeczne traktowane są jak stany.

Każdy stan posiada gubernatora, mianowanego przez króla/królową Australii, ale faktycznie wybranego przez premiera stanu. W Terytorium Północnym i na wyspy Norfolk władzę monarszą reprezentuje administrator, wyznaczany przez gubernatora generalnego Australii. W Australijskim Terytorium Stołecznym nie ma ani gubernatora, ani administratora, za to niektóre z jego funkcji sprawuje sam gubernator generalny Australii.

W każdym stanie jest dwuizbowy parlament wzorowany na parlamencie federalnym, poza Queenslandem, który zniósł wyższą izbę w 1922. Niższa izba nazywana jest Zgromadzeniem Ustawodawczym (Legislative Assembly), jedynie w Australii Południowej i na Tasmanii nazywany jest House of Assembly. Wyższa izba nazywana jest Radą Ustawodawczą (Legislative Council). Wspomniane wyżej trzy samorządne terytoria mają jednoizbowy parlament.

Głową rządu w każdym stanie jest premier, wyznaczany przez gubernatora stanu z partii lub koalicji stanowiącej większość w niższej izbie parlamentu stanowego. W przypadku kryzysu konstytucjonalnego może wyznaczyć jednak kogoś innego. Na czele rządu w terytoriach stoi główny minister.

Historyczne jednostki administracyjne

Zobacz też

Przypisy

Media użyte na tej stronie

Flag of Norfolk Island.svg
Autor: unknown, Licencja: CC0
Flag of the Cocos (Keeling) Islands.svg
Flago de la Kokosinsuloj, uzo ne oficiala
Flag of Victoria (Australia).svg
State flag and government ensign (internal waters only) of Victoria.

FIAV 110010.svg
Flag of Queensland.svg
State flag and government ensign (internal waters only) of Queensland.

FIAV 110010.svg
Flag of New South Wales.svg
Flag and government ensign (internal waters only) of New South Wales.

FIAV 110010.svg
Coat of Arms of Australia.svg
Commonwealth Coat of Arms of Australia granted by Royal Warrant signed by King George V on 19 September 1912.

IMPORTANT:This image is an artist's interpretation of the original (1912) official version of the Commonwealth Coat of Arms shown in Commons on the Australian coat of arms page. A variant of the original, with a transparent background, is shown on this page.


Quarterly of six, the first quarter Argent a Cross Gules charged with a Lion passant guardant between on each limb a Mullet of eight points Or; the second Azure five Mullets, one of eight, two of seven, one of six and one of five points of the first (representing the Constellation of the Southern Cross) ensigned with an Imperial Crown proper; the third of the first a Maltese Cross of the fourth, surmounted by a like Imperial Crown; the fourth of the third, on a Perch wreathed Vert and Gules an Australian Piping Shrike displayed also proper; the fifth also Or a Swan naiant to the sinister Sable; the last of the first, a Lion passant of the second, the whole within a Bordure Ermine; for the Crest on a Wreath Or and Azure A Seven-pointed Star Or, and for Supporters dexter a Kangaroo, sinister an Emu, both proper.
Flag of the Northern Territory.svg
Autor: See file history, Licencja: CC BY-SA 3.0
The flag of the Northern Territory (adopted on July 1, 1978 on the first day of self-government) was designed by the Australian artist Robert Ingpen, of Drysdale Victoria, after consultation with members of the community at the invitation of the Northern Territory Government. The flag incorporates the three official Territorian colours of black, white and ochre and is divided into two panels, black at the hoist side taking up one third the length of the flag while the remainder is equal to two third the length of the flag in ochre. The black panel display the five white stars that form the constellation of the Southern Cross, using the Victorian configuration of the Southern Cross with stars having between five to eight points. The flag also features the official Northern Territory floral emblem on the red ochre panel, a stylisation of the Sturt's Desert Rose, which uses seven petals encircling a seven-pointed black star of the federation in the centre. The seven petals symbolises the six Australian states plus the Northern Territory. The Northern Territory Flag was the first official flag that did not contain the Union Jack.
Australian states history.gif
Autor: , Licencja: CC-BY-SA-3.0
Animated map showing colonies, states and territories in Australia over time.