Pokój w Buczaczu

Pokój w Buczaczu 1672
Ilustracja
Rzeczpospolita po Traktacie w Buczaczu
Data16 lub 18 października 1672
MiejsceBuczacz
Wynikprzekazanie Imperium Osmańskiemu wschodnich ziem Rzeczypospolitej
Strony traktatu
 Imperium Osmańskie I Rzeczpospolita

Pokój buczackinieratyfikowany przez polski sejm traktat pokojowy, podpisany 16 lub 18 października 1672 w Buczaczu pomiędzy Imperium Osmańskim i Rzeczpospolitą, który zakładał oddanie we władanie Turcji wschodnich ziem Polski. Traktat podpisano w trakcie wojny polsko-tureckiej toczonej w latach 1672-1676.

Lipa w Buczaczu

Turcy, wykorzystując wewnętrzne problemy Polski, zaatakowali w sile 80 tysięcy[1] żołnierzy i po zdobyciu twierdzy w Kamieńcu Podolskim w dniu 27 sierpnia zajęli Podole, a następnie 20 września oblegli Lwów. Ówczesny król Polski, Michał Korybut Wiśniowiecki, nie mogąc zwołać armii, która mogłaby się przeciwstawić Turkom, oraz przestraszywszy się ich potęgi, oddał województwa podolskie, bracławskie i południową część prawobrzeżnego województwa kijowskiego i zgodził się płacić haracz w wysokości 22 000 talarów rocznie w zamian za pokój. Płacenie go miało ustanowić Polskę w równym rzędzie z lennikami tureckimi takimi jak Chanat Krymski czy Wołoszczyzna.

Traktat ten był nazywany często „haniebnym pokojem w Buczaczu”. Rzeczpospolita stała się teoretycznie na krótko państwem zależnym od Imperium Osmańskiego[2].

Jednakże szlachta, przerażona jego zawarciem, uchwaliła na sejmie specjalne podatki na wojnę oraz odrzuciła jego ratyfikację, co było jednoznaczne z odrzuceniem jakiejkolwiek formy podporządkowania się Turcji. Rok później, w 1673 armia polska pod wodzą hetmana Jana Sobieskiego pokonała Turków pod Chocimiem, co ostatecznie podważyło ustalenia traktatowe, oraz ponownie w 1676 roku w bitwie pod Żurawnem. Skutkiem było podpisanie rozejmu w Żurawnie w 1676 i odzyskanie części Podola (bez Kamieńca Podolskiego) i rezygnacja imperium osmańskiego z próby zhołdowania Rzeczypospolitej[3]. Wszystkie ziemie Rzeczpospolita odzyskała w 1699 na mocy postanowień traktatu w Karłowicach.

Zwycięstwo miało też inny skutek. Chwała wojenna, jaką zdobył hetman Sobieski, sprawiła, że został wybrany na króla Polski (19 maja 1674).

Przypisy

  1. Na podstawie książki Jerzego Topolskiego pt. „Historia Polski”.
  2. Rozkwit i upadek I Rzeczypospolitej, pod redakcją Richarda Butterwicka, Warszawa 2010, s. 28.
  3. Białą Cerkiew i Pawołocz pozostawiono w rękach polskich, Kamieniec w tureckich. Bar, Międzybóż, Niemirów i Kalnik formalnie przyznane Turkom umyślił Sobieski mimo wszystko zatrzymać przy sobie. Jasyru nie dano, haracz poszedł w zapomnienie, a cały spór o Podole i Ukrainę został odesłany do załatwienia w drodze dyplomatycznej przez wielkie poselstwo polskie w Carogrodzie, a przy dalszym pośrednictwie Francji. Władysław Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, wyd. IV krajowe, Warszawa 1999, Wyd. Instytut Wydawniczy „Pax”ISBN 83-211-0730-3​, s. 465.

Bibliografia, literatura

Zobacz też

Media użyte na tej stronie

POL Przemysł II 1295 COA.svg
Rekonstrukcja herbu z rewersu pieczęci majestatycznej króla Polski – Przemysła II z 1295
Polish–Lithuanian Commonwealth as a fief of the Ottoman Empire 1672-1676.PNG
Autor: user:Mathiasrex, Maciej Szczepańczyk based on layers of user:Halibutt, Licencja: CC BY-SA 3.0
Polish–Lithuanian Commonwealth 1672-1676
Old lime. Buchach.jpg
Autor: Бучач-Львів, Licencja: CC BY-SA 3.0
This is a photo of a natural heritage site in Ukraine, id: 61-212-5001
Fictitious Ottoman flag 3.svg
A naval flag of the Ottoman Empire, attested in Colton's Delineation of Flags of All Nations (1862) and (with swallow-tails) in Flaggen aller seefahrenden Nationen (c. 1750s).[1]

A variety of Ottoman naval flags with crescents are recorded in Western sources during the 18th century.

Flaggen aller seefahrenden Nationen shows several Turkish naval flags with three crescents (heraldic decrescents, horns pointing away from the hoist as in the later Ottoman flag)
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg
Autor: Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem), Licencja: CC BY-SA 2.5
Chorągiew królewska z okresu panowanie dysastii Wazów (1587-1668) w Polsce