Puszcza Biała

Puszcza Biała
Ilustracja
Puszcza Biała w Budykierzu
kompleks leśny
Państwo Polska
Województwo mazowieckie
Powierzchniaok. 85 000 ha
(lasy ok. 51 000 ha)
Obszary chronioneNadbużański Park Krajobrazowy (fragment)
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Puszcza Biała”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Puszcza Biała”
Ziemia52°41′39,28″N 21°33′10,25″E/52,694244 21,552847

Puszcza Biała – kompleks leśny ciągnący się od Pułtuska po Ostrów Mazowiecką. Część Niziny Mazowieckiej. Zdominowana przez drzewostan sosnowy (ponad 90%).

Powierzchnia tego obszaru wynosi ok. 85 000 hektarów (ok. 850 km²)[1] w tym lasy zajmują ok. 51 000 hektarów (ok. 510 km²) przy czym 21,5% to lasy prywatne[2].

Teren wpisany do obszarów chronionych Natura 2000[3].

Historia Puszczy

Od XIII wieku puszcza należała do biskupów płockich. Biskupi ci dość często rezydowali w swojej rezydencji w Pułtusku lub w dworkach w Wyszkowie lub Broku. Ochrona zasobów Puszczy spowodowała, że jeszcze w XVIII wieku były to tereny najsłabiej zaludnione na Mazowszu. By nie naruszyć zasobów leśnych, osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną, poddając ich wcześniej dokładnej selekcji. Osadnikom pozwalano uprawiać rolę na niewielkich, dokładnie wyznaczonych „nowinach”, które miały wystarczyć na zaspokojenie osobistych potrzeb osadników. Tępiono tych, którzy próbowali samowolnie karczować lasy, bo leśne płody, bartnictwo, smolarnie, potażownie były źródłem dużych dochodów.

Puszcza w swej historii była widownią wielu starć zbrojnych, od czasów średniowiecza do współczesnych. Znane są zwłaszcza walki prowadzone przeciw Szwedom przez mieszkańców Puszczy w czasie potopu i wojny północnej.

Upadek Rzeczypospolitej doprowadził do przejęcia Puszczy przez skarb państwa zaborczego. Doprowadziło to w ciągu XIX wieku do dewastacji lasów wchodzących w skład puszczy. O ile jeszcze w XVIII wieku rosły tu olbrzymie dęby, to na skutek rabunkowej gospodarki prowadzonej w XIX wieku drzewostan puszczy uległ radykalnej zmianie, znanej nam dzisiaj.

Pierwsze próby ratowania puszczy podjęto dopiero po 1880 roku. Na nowo urządzaniem lasu zajęto się dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym i po II wojnie światowej.

Miejscowości leżące na terenie Puszczy Białej

  • Bartodzieje (powiat pułtuski)
  • Brańszczyk
  • Białebłoto-Kobyla
  • Dalekie-Tartak
  • Brok
  • Budykierz
  • Długosiodło
  • Leszczydół: Działki, Stary, Nowiny, Podwielątki, Pustki
  • Nagoszewka: Pierwsza, Druga
  • Nagoszewo
  • Nowy Lubiel
  • Nowa Wieś
  • Obryte
  • Ochudno
  • Ostrów Mazowiecka
  • Pniewo
  • Poręba Średnia
  • Porządzie
  • Psary (powiat pułtuski)
  • Pułtusk
  • Rząśnik
  • Sadykierz
  • Sieczychy
  • Somianka
  • Tocznabiel
  • Trzcianka
  • Wielgolas (powiat pułtuski)
  • Wyszków
  • Stare Bosewo

Rzeki przepływające przez Puszczę Białą

Rezerwaty na terenie Puszczy Białej

  • Rezerwat przyrody Stawinoga we wsi Stawinoga (południowo-zachodnia część puszczy)
  • Rezerwat przyrody Popławy we wsi Gładczyn Rządowy (zachodnia część puszczy)
  • Rezerwat przyrody Bartnia we wsi Ponikiew (północno-zachodnia część puszczy)
  • Rezerwat przyrody Wielgolas we wsi Wielgolas (północno-zachodnia część puszczy)

Zobacz też

Przypisy

  1. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880, t. 1, s. 182.
  2. Strona główna Blox.pl, puszczabiala.blox.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  3. Standardowy formularz danych Natura 2000 dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), dla obszarów spełniających kryteria obszarów o znaczeniu wspólnotowym (OZW) oraz dla specjalnych obszarów ochrony (SOO) – Obszar „Puszcza Biała” – na stronach Europejskiej Agencji Środowiska.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Relief Map of Poland.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Poland
Masovian Voivodeship Relief location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Relief location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.55N
  • S: 50.95 N
  • W: 19.15 E
  • E: 23.25 E
Forest White.jpg
Autor: Omega933, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Puszcza Biała