Rękopis

Pierwsza strona rękopisu Pana Tadeusza
Portret Gudy, “grzesznicy i kobiety, [która] napisała i zilustrowała tę książkę". Frankfurt, Ms. Barth. 42, XII w.

Rękopis, in. manuskrypt (z łac. manuscriptum ‘rękopis’, od manus ‘ręka’ i scriptum ‘rzecz napisana’, od scribere ‘rysować, pisać’)[1] – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.

Najdawniejsze rękopisy to:

  • inskrypcje na kamieniu np. z kultury Vinča od 7500 lat temu.
  • na tabliczkach glinianych
  • chińskie na skorupach żółwia lub ryte w metalu, jak np. Miedziany Zwój
  • egipskie na zwojach papirusowych
  • skóra zwierzęca (tak zwany pergamin).

W średniowieczu powielaniem rękopisów, zwanych manuskryptami, zajmowali się przede wszystkim mnisi. Zapoczątkował to w VI wieku rzymski polityk, historyk i filozof Kasjodor fundując klasztor w Vivarium.

Ważne rękopisy średniowieczne i nowożytne, przede wszystkim cenne księgi i dokumenty, często zdobiono iluminacjami. Najstarsze europejskie rękopisy iluminowane pochodzą z VIII w., w Polsce z XI w. Przykłady polskich zabytków tego typu to m.in. Ewangeliarz gnieźnieński, Złoty kodeks pułtuski (Ewangeliarz płocki), Sakramentarz tyniecki, Kazania świętokrzyskie.

Zobacz też

Przypisy

Media użyte na tej stronie

AEv8Z5dvXAAQPliT.jpg
A self-portrait of Guda, “a sinner and a woman, [who] wrote and painted this book. Frankfurt, Ms. Barth. 42, 12th C
Manuscript of Pan Tadeusz 5pl cropped.jpg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Rękopis Pana Tadeusza w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
A livre ouvert.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to PRA (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
self made PRA