Szałwia łąkowa

Szałwia łąkowa
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domenaeukarionty
Królestworośliny
Podkrólestworośliny zielone
Nadgromadarośliny telomowe
Gromadarośliny naczyniowe
Podgromadarośliny nasienne
Nadklasaokrytonasienne
KlasaMagnoliopsida
Nadrządastropodobne
Rządjasnotowce
Rodzinajasnotowate
Rodzajszałwia
Gatunekszałwia łąkowa
Nazwa systematyczna
Salvia pratensis L.
Sp. pl. 1:25. 1753

Szałwia łąkowa (Salvia pratensis L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Występuje w Europie (bez Skandynawii)[3]. W Polsce jest gatunkiem średnio pospolitym.

Morfologia

Pokrój
Kwiaty
Pokrój
Roślina o wysokości do 80 cm.
Łodyga
Prosto wzniesiona, czterokanciasta, owłosiona i bruzdowata, pojedyncza lub słabo rozgałęziona w części kwiatostanowej.
Liście
Liście odziomkowe są długoogonkowe, stosunkowo duże, zebrane w rozetę. Dolne liście łodygowe są krótkoogonkowe, górne zaś siedzące. Blaszka liściowa pomarszczona, jajowata, u nasady przeważnie sercowata, ostro zakończona. Brzeg blaszki nieregularnie karbowany. Podsadki zielone, krótsze od kielicha.
Kwiaty
Zebrane po 4-8 w 6-12 nibyokółki, krótkoszypułkowe. Kielich dzwonkowaty, dwuwargowy, gęsto owłosiony. Korona (długość 1-2 cm) o długiej rurce, o barwie fioletowoniebieskiej do fioletowoczerwonej. Górna warga z 3 małymi ząbkami jest hełmiasto sklepiona, dolna krótka i prosta. Wewnątrz 2 pręciki o pylnikach schowanych pod górną wargą, i pojedynczy słupek z 4-krotną zalążnią, długą szyjką i wychylonym na zewnątrz znamieniem. Roślina miododajna, miodniki znajdują się u nasady słupka.
Owoce
Rozłupnia zawierająca gładkie, czarnobrunatne rozłupki.
Korzeń
Długi, zdrewniały korzeń palowy.

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do lipca. Występuje w strefie umiarkowanej od niżu po pogórze. Preferuje gleby suchsze, zasobne w składniki mineralne. Rośnie na łąkach, przydrożach i nasypach. Roślina wskaźnikowa gleb bogatych w wapń.

Jest wybitnie przystosowana do zapylania przez owady. Wejście do gardzieli kwiatu zasłania połączona przegubowo z pylnikami specjalna płytka o łyżeczkowatym kształcie. Pod ciężarem siadającego na wardze dolnej owada płytka odsłania wejście do kwiatu, a równocześnie połączone z nią dźwigniowo pylniki dotykają grzbietu owada obklejając go pyłkiem. Słupek w tym kwiecie nie jest jeszcze dojrzały (są to kwiaty przedsłupne), a ich szyjka jest wyprostowana, więc znamię znajduje się wysoko. Gdy owad przeleci do innego kwiatu szałwii z dojrzałym już słupkiem, przyniesiony przez niego na grzbiecie pyłek z łatwością przyklei się do znamienia słupka, gdyż w dojrzałym słupku szyjka wygina się w dół.

Zastosowanie

Jako roślina lecznicza ma mniejsze znaczenie niż szałwia lekarska, ale dawniej stosowano ją do leczenia chorób oczu oraz używano jako środka dezynfekcyjnego. Służyła także jako przyprawa do poprawiania smaku i zapachu wina i piwa.

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-31] (ang.).
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].

Media użyte na tej stronie