Traktaty laterańskie

Traktaty laterańskie
Ilustracja
Grupa sygnatariuszy Traktatów w 1929
Data

1929-02-11 11 lutego 1929(dts)

Miejsce

Rzym

Wynik

państwowość i eksterytorialność Watykanu, uznanie katolicyzmu religią państwową Włoch

Przyczyna

tzw. kwestia rzymska

Strony traktatu
Stolica Apostolska Włochy
Przywódcy
Pietro GasparriBenito Mussolini

Traktaty laterańskie, wł. Patti Lateranensi, łac. Pacta Lateranensia – grupa trzech traktatów wyodrębniających politycznie i terytorialnie państwo Watykan, uznających jego niezależność i niepodległość. Zostały podpisane 11 lutego 1929 przez premiera Włoch Benita Mussoliniego i papieskiego sekretarza stanu, kardynała Pietra Gasparriego[1].

Mussolini, zdający sobie sprawę z władzy i autorytetu papieża Piusa XI, postanowił nawiązać z nim porozumienie, by przez jego przychylność zwiększyć poparcie wśród społeczeństwa. Powierzchnię Watykanu określono na 44 ha (0,44 km²). Traktaty uznawały papieża za osobę świętą i nietykalną (art. 8), zobowiązywały Włochów do płacenia trybutu na rzecz Watykanu. Osoby tam mieszkające zostały uznane za nietykalne[1].

Traktat uznawał także władzę papieża nad wieloma posesjami poza terenem Watykanu, w Rzymie i w jego okolicach, np. bazylika św. Jana na Lateranie, bazylika św. Pawła za Murami, bazylika Matki Bożej Większej, Pałac Papieski w Castel Gandolfo i inne (art.13-16)[1].

Pierwszy akt prawny:

porozumienie między Stolicą Apostolską a rządem włoskim, stanowiące rozwiązanie tzw. kwestii rzymskiej (powstałej w wyniku zaboru Państwa Kościelnego w 1870 oraz odrzucenia przez Piusa IX tzw. ustawy gwarancyjnej Wiktora Emanuela II i uznania się papieża za więźnia Watykanu). W traktacie m.in. rząd włoski uznał religię katolicką za panującą w kraju (art. 1), a papieża za suwerennego władcę wydzielonej części Rzymu (art. 12), zwanej odtąd Państwem Miasta Watykan (wł. Stato della Città del Vaticano), które otrzymało równocześnie gwarancje eksterytorialności (art. 3)[1].

Drugi akt prawny:

konkordat podpisany wraz z porozumieniem pierwszym, regulujący stosunki państwa i Kościoła we Włoszech[1].

Naruszenia i zmiany Traktatów

Watykan uznał za poważne naruszenie włoskie przepisy antyżydowskie z 1938, które zabraniały małżeństw żydów z nie-żydami, w tym z katolikami. Było to niezgodne z konkordatem, który dawał Kościołowi wyłączne prawo do zawierania małżeństw z udziałem katolików i w art. 34 stanowił, że włoskie władze będą zawsze uznawały takie małżeństwa[2].

Traktaty Laterańskie zostały włączone do konstytucji włoskiej z 1947 roku. W 1984 miała miejsce ich rewizja, podczas której usunięto z nich przepis o uznaniu religii katolickiej za panującą we Włoszech[3] oraz wprowadzono podatek kościelny w miejsce finansowania Państwa Watykańskiego przez Włochy. W 2008 Watykan przestał automatycznie uznawać wszystkie włoskie przepisy prawa z obawy, że mogą być one sprzeczne z doktryną katolicką (np. eutanazja Eluany Elgaro)[4]

Przypisy

  1. a b c d e Uniset: Lateran Pacts of 1929 (ang.), dostęp 08.02.2021. [dostęp 2021-02-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-18)].
  2. Susan Zuccotti, Under His Very Windows: The Vatican and the Holocaust in Italy, Yale University Press, New Haven, 2002, s.37 i 48, ISBN 0-300-09310-1
  3. Encyclopaedia Britannica: Lateran Treaty (ang.), dostęp 08.02.2021
  4. Giles Elgood, Vatican ends automatic adoption of Italian law, Reuters, 31 grudnia 2008 (ang.), dostęp 08.02.2021

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Flag of Italy (1861–1946).svg
Autor: F l a n k e r, Licencja: CC BY-SA 2.5
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Group of Vatican and Italian government notables posing at the Lateran Palace before the signing of the treaty.jpg
2/20/1929-Rome, Italy- Cardinal 2/20/1929-Rome, Italy- Cardinal Gaspari and Premier Mussolini are shown in the center of a group of Vatican and Italian government notables posing at the Lateran Palace before signing of treaty.