Władca Pierścieni

Władca Pierścieni
The Lord of the Rings
Ilustracja
Jedyny Pierścień
AutorJohn Ronald Reuel Tolkien
Typ utworupowieść przygodowa, high fantasy
Wydanie oryginalne
Miejsce wydaniaWielka Brytania
Językangielski
Data wydania1954–1955
WydawcaAllen & Unwin
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego1961–1963
WydawcaSpółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”
PrzekładMaria Skibniewska, Cezary Frąc i Maria Frąc, Jerzy Łoziński

Władca Pierścieni (ang. The Lord of the Rings) – powieść high fantasy J.R.R. Tolkiena, której akcja rozgrywa się w mitologicznym świecie Śródziemia.

Jest ona kontynuacją innej powieści tego autora zatytułowanej Hobbit, czyli tam i z powrotem.

Sześć ksiąg

Władca Pierścieni jest często mylnie nazywany trylogią, choć w rzeczywistości jest to powieściowa całość, podzielona na sześć ksiąg. Ze względu na swoją dużą objętość została wydana w trzech tomach z powodu nacisków wydawcy[1]; nie było to jednak oryginalne zamierzenie Tolkiena. Powieść składa się z sześciu części:

Wydane w tomie I – Drużyna Pierścienia (The Fellowship of the Ring)
  1. Powrót Cienia (Return of the Shadow)
  2. Drużyna Pierścienia (The Fellowship of the Ring).
Wydane w tomie II – Dwie wieże (The Two Towers)
  1. Zdrada Isengardu (The Treason of Isengard)
  2. Podróż do Mordoru (The Journey to Mordor)
Wydane w tomie III – Powrót króla (The Return of the King)
  1. Wojna o Pierścień (The War of the Ring)
  2. Powrót króla (The Return of the King).

Geneza

Pisaną przez ok. 12 lat[2] (m.in. w czasie II wojny światowej) powieść wydano w Wielkiej Brytanii w latach 1954–1955. W połowie lat sześćdziesiątych Władca Pierścieni stał się fenomenem wydawniczym w krajach anglosaskich, a następnie na całym świecie. Książkę przetłumaczono na dziesiątki języków (w Polsce ukazała się w latach 1961–1963). Jej sukces spowodował gigantyczny rozwój powieści fantasy.

Fabuła

Akcja powieści rozpoczyna się 60 lat po wydarzeniach opisanych w Hobbicie. Czarodziej Gandalf po przybyciu do Shire, kraju hobbitów odkrywa, że magiczny pierścień będący w posiadaniu hobbita Bilbo Bagginsa to w rzeczywistości Jedyny Pierścień stworzony przez władcę ciemności, Saurona, który pozwala kontrolować inne Pierścienie Władzy. Jeśli Sauron odzyska pierścień całe Śródziemie czeka zagłada, a jedynym sposobem na jego zniszczenie jest wrzucenie go w czeluście Orodruiny, gdzie został wykuty. Zadania tego podejmuje się krewny Bilba, Frodo. Przydzielona zostaje mu drużyna, która ma go wspomagać. Jednak wskutek różnych wypadków jej członkowie rozdzielają się, a Frodo tylko ze swoim najwierniejszym przyjacielem Samem kontynuuje swą niebezpieczną misję. Jest to o tyle trudne zadanie, że Jedyny Pierścień budzi silne pożądanie w swoich posiadaczach, którzy nie mają dostatecznie silnej woli, by mu się przeciwstawić. Ich przewodnikiem zostaje Gollum, stwór, który był kiedyś w posiadaniu pierścienia i za wszelką cenę chce go odzyskać. Tymczasem reszta Śródziemia na czele z Gandalfem i następcą tronu Gondoru, Aragornem szykuje się na wojnę z armiami Saurona. Losy Śródziemia zależą jednak od dwójki hobbitów i ich misji.

Główne motywy i interpretacje

Tolkien był wierzącym katolikiem, ale choć potwierdził, że jego dzieło jest chrześcijańskie w duchu[3], to równocześnie zaprzeczał jakoby była to bezpośrednia chrześcijańska alegoria, jak krytykowana przez niego pod tym względem Narnia jego przyjaciela, C.S. Lewisa[4].

Powieść była też interpretowana pozareligijnie. Jedyny Pierścień miał być również alegorią potężnej siły, która znalazła się w niepowołanych rękach, nieumiejących dobrze jej wykorzystać, takiej jak bomba atomowa (Władca Pierścieni był pisany głównie w latach 40. XX wieku). Tolkien zaprzeczył stwierdzeniom jakoby Pierścień miał być alegorią broni atomowej jako takiej, stwierdziwszy, że w rzeczywistości jest to alegoria ogólnej wielkiej mocy wykorzystanej w celu dominacji[3].

Przekłady na język polski

  • Maria Skibniewska (teksty poetyckie – Włodzimierz Lewik), Warszawa 1961–1963, wyd. Czytelnik – trzecie (po holenderskim i szwedzkim) tłumaczenie Władcy Pierścieni na język obcy[5]
  • Jerzy Łoziński, Poznań 1996–1997, wyd. Zysk i S-ka
  • Władca Pierścieni, Warszawa 2001, wyd. Amber: tom I i II (części I – IV) – Maria i Cezary Frącowie, wiersze Tadeusz Olszański, tom III – opracowanie przekładu Maria i Cezary Frącowie, część V Aleksandra Januszewska, część VI Aleksandra Jagiełowicz, wiersze – Tadeusz Olszański, dodatki Ryszard Derdziński.

Adaptacje

Władca Pierścieni został sfilmowany dwa razy. W latach 1977–1979 wytwórnia Warner Brothers podjęła próbę ekranizacji książki w postaci filmu animowanego. Przeniesienia powieści na ekran podjął się znany twórca animacji filmowych Ralph Bakshi, który nakręcił pierwszą część filmu Władca Pierścieni, obejmującą ok. półtora tomu powieści, ale wskutek konfliktu Bakshiego z producentami ekranizacja nie została ukończona. Powodem konfliktu był podział dochodów uzyskanych po premierze. Film kosztujący osiem milionów dolarów przyniósł wpływy z kin w wysokości trzydziestu milionów dolarów. Za kontynuację uważa się film wytwórni Rankin/Bass Productions pod tytułem Powrót króla z 1980 roku.

Największym problemem z ekranizacją filmu było wiarygodne przedstawienie świata opisanego przez Tolkiena. Dopiero pojawienie się rozwiniętej grafiki komputerowej pozwoliło na nakręcenie dobrego filmu. Filmowe adaptacje kolejnych tomów ukazały się w kinach, w około rocznych odstępach, w 2001, 2002 i 2003 roku, pod postacią trylogii Władca Pierścieni Petera Jacksona, bijąc rekordy oglądalności. W 2001 roku (w Polsce w lutym 2002) na ekrany wszedł film Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia. Kolejna część – Władca Pierścieni: Dwie wieże, ukazała się w 2002 (w Polsce w styczniu 2003). Ostatnia – Władca Pierścieni: Powrót króla, weszła na ekrany 16 grudnia 2003 (w Polsce 1 stycznia 2004) i zdobyła 11 statuetek nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej, w tym za najlepszy film roku 2003.

Radio BBC wyprodukowało w oparciu o Władcę Pierścieni kilka słuchowisk radiowych.

Gry komputerowe

W oparciu o powieść i filmy Władca Pierścieni powstało również wiele gier komputerowych, głównie przygodowe, strategiczne i akcji.

TytułRokWydawcaProducentPlatformy
The Hobbit (1982)1982Melbourne HouseBeam SoftwareAmstrad CPC, ZX Spectrum, Commodore 64, BBC, Dragon 32, Oric Atmos, MSX, Apple II, IBM PC
Lord of the Rings: Game One (AKA: The Fellowship of The Ring)1985Melbourne HouseBeam SoftwareZX Spectrum, Commodore 64, BBC, Dragon 32, Macintosh, Apple II, IBM PC
The Shadows of Mordor1987Melbourne HouseBeam SoftwareAmstrad CPC, Commodore 64, ZX Spectrum, Apple II, IBM PC
War in Middle-earth1988Melbourne HouseMelbourne HouseC64, Spectrum, Amstrad CPC, Amiga, Atari ST, IBM PC
The Crack of Doom1989Melbourne HouseBeam SoftwareCommodore 64, IBM PC
The Lord of the Rings Volume 11990Interplay,
Electronic Arts
Interplay, Chaos Studios (Amiga)Amiga, IBM PC
The Lord of the Rings Volume 21991InterplayInterplayIBM PC
J.R.R. Tolkien’s Riders of Rohan1991Konami, MirrorsoftBeam Software, PapyrusIBM PC
The Lord of the Rings Volume 11994InterplayInterplaySuper NES
Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia2002Vivendi Universal GamesSurreal SoftwareMS Windows, PlayStation 2
The Whole ExperienceXbox
Pocket StudiosGame Boy Advance
Władca Pierścieni: Dwie wieże2002Electronic ArtsStormfront Studios
Hypnos Entertainment (GCN)
PlayStation 2, Xbox, GameCube
Griptonite GamesGame Boy Advance
Władca Pierścieni: Powrót króla2003Electronic Arts
Aspyr (OS X)
Electronic Arts,Hypnos Entertainment (GCN & Xbox)
Beenox (OS X)
MS Windows, PlayStation 2, Xbox, GameCube, OS X
Electronic ArtsGriptonite GamesGame Boy Advance
Władca Pierścieni: Wojna o Pierścień2003SierraLiquid EntertainmentMS Windows
The Hobbit2003SierraMidway AustinMS Windows, PlayStation 2, Xbox, GameCube
SaffireGame Boy Advance
Władca Pierścieni: Trzecia Era2004Electronic ArtsElectronic ArtsPlayStation 2, Xbox, GameCube
Władca Pierścieni: Trzecia Era (GBA)2004Electronic ArtsGriptonite GamesGame Boy Advance
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie2004Electronic ArtsEA Los AngelesMS Windows
The Lord of the Rings: Tactics2005Electronic ArtsAmazePlayStation Portable
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie II2006Electronic ArtsEA Los AngelesMS Windows, Xbox 360
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie II – Król Nazguli2006Electronic ArtsEA Los AngelesMS Windows
The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar2007Turbine, Inc., MidwayTurbine, Inc.MS Windows
The Lord of the Rings Online: Mines of Moria2008Turbine, Inc., MidwayTurbine, Inc.MS Windows
Władca Pierścieni: Podbój2009Electronic ArtsPandemic StudiosXbox 360, PlayStation 3, MS Windows, Nintendo DS
The Lord of the Rings Online: Siege of Mirkwood2009Turbine, Inc.Turbine, Inc.MS Windows
Władca Pierścieni: Wyprawa Aragorna2010Warner Bros. Interactive EntertainmentHeadstrong Games
TT Fusion
Wii, Nintendo DS, PlayStation 2, PlayStation Portable, PlayStation 3
Władca Pierścieni: Wojna na Północy2011Warner Bros. Interactive EntertainmentSnowblind StudiosPlayStation 3, MS Windows, Xbox 360
The Lord of the Rings Online: Rise of Isengard2011Warner Bros. Interactive EntertainmentTurbine, Inc.MS Windows
The Lord of the Rings Online: Riders of Rohan2012Warner Bros. Interactive EntertainmentTurbine, Inc.MS Windows
Guardians of Middle-earth2012Warner Bros. Interactive EntertainmentMonolith ProductionsXbox 360, PlayStation 3
Lego The Lord of the Rings: Władca Pierścieni2012Warner Bros. Interactive EntertainmentTraveler's TalesMicrosoft Windows, Wii, Nintendo 3DS, PlayStation Vita, PlayStation 3, Nintendo DS, Xbox 360
The Hobbit: Kingdoms of Middle-earth2012Warner Bros. Interactive EntertainmentKabamAndroid, iOS
Śródziemie: Cień Mordoru2014Warner Bros. Interactive EntertainmentMonolith ProductionsMicrosoft Windows, Xbox 360, PlayStation 3, Xbox One, PlayStation 4
Śródziemie: Cień wojny2017Warner Bros. Interactive EntertainmentMonolith ProductionsMicrosoft Windows, Xbox One, Playstation 4

Zobacz też

Przypisy

  1. Gumkowski M., Nota wydawcy w: J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA s. 7
  2. Humphrey Carpenter, J.R.R. Tolkien: wizjoner i marzyciel, przeł. A. Sylwanowicz, Warszawa 1997, s. 193.
  3. a b Concerning Hobbits and Philip Marlowe. New York Times. [dostęp 2017-05-15].
  4. Tolkien’s 'No' to Narnia. Crisis Magazine. [dostęp 2017-05-15].
  5. Gumkowski M., Nota wydawcy w: J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa 2005, s. 7.

Media użyte na tej stronie

REF orange.svg
Autor: Khutuck, vectorization: Razorbliss, color: Sławek Borewicz, Licencja: CC0
icon of references
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Unico Anello.png
A 3D model of the One Ring
Wikiquote-logo.svg
SVG version of the Wikiquote logo.
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności