Śluza Okole
![]() Śluza Okole | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Droga wodna | |
Lokalizacja | na 14,8 km |
Dane techniczne | |
Długość | 57,4 m |
Szerokość | 9,6 m |
Różnica poziomów | 7,58 m |
Wrota | stalowe dwuskrzydłowe |
Rodzaj napędu | elektryczny, awaryjny ręczny |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego (c) SANtosito, CC BY-SA 4.0 | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Bydgoski_tramwaj_wodny_w_%C5%9Bluzie_Okole.jpg/250px-Bydgoski_tramwaj_wodny_w_%C5%9Bluzie_Okole.jpg)
Śluza Okole – śluza na Kanale Bydgoskim w Bydgoszczy.
Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Kanału Bydgoskiego, zarządzaną przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu, Zarząd Zlewni Noteci w Bydgoszczy. Jest to śluza nr 3 drogi wodnej Wisła-Odra, która jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E-70.
Lokalizacja
Śluza znajduje się przy ul. Młyńskiej na osiedlu Okole w Bydgoszczy.
Historia
Śluza została oddana do użytku w 1915 r. podczas przebudowy Kanału Bydgoskiego. Oddano wówczas do użytku nowy dwukilometrowy odcinek kanału, podczas gdy odcinek stary o długości 3,5 km (z pięcioma śluzami) wyłączono z użytku przekształcając go w park.
Z powodu posadowienia na trudnym gruncie (iły poznańskie) śluza ulegała uszkodzeniom w latach 1914 i 1917. W 1921 r. zarysował się bardzo silnie mur głowy dolnej – tak, iż woda, napełniająca komorę nie przeciekała, ale wprost wylewała się. Uszkodzenie to zniwelowano wiosną 1922 r.[1]
W 2005 r. śluzę Okole wraz z budynkami towarzyszącymi wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[2].
16 kwietnia 2013 ze względu na niebezpieczeństwo katastrofy budowlanej śluza została wyłączona z użytkowania[3]. Po zakończeniu prac zabezpieczających, w dniu 18 czerwca 2013 śluza została otwarta[4]. Zasadniczy remont, którego czas trwania szacowano na rok, miał rozpocząć się w końcu 2015[5], a następnie w II połowie 2016. Ostatecznie remont rozpoczęto 22 września 2017 z terminem zakończenia w końcu października 2018[6][7], który przesuwano kolejno na kwiecień, czerwiec i wreszcie III kwartał 2019[8]. Do opóźnienia przyczynił się ujawniony w czasie remontu zły stan kolejnych fragmentów konstrukcji, w wyniku czego demontaż mechanizmów wymagał wykonania dodatkowych prac, zmian w projekcie i stosowania innych technologii od przewidywanych pierwotnie[9]. Koszt inwestycji, określany pierwotnie na 11,7 mln zł[10], w efekcie wzrósł do 15 mln zł. Zakres robót obejmował remont komory ze ścianami, koroną i dnem oraz górnej i dolnej głowy, a także zbiorników oszczędnościowych (usunięcie z dna skorodowanej warstwy betonu, wykonanie warstwy naprawczej ze szczelinami elastycznymi dylatacji, reprofilacja i impregnacja), galerii obiegowych i kanału ulgowego (zastąpienie koryta upustu ulgowego przez koryto rurociągu, którym nadmiar wody będzie odpływał bezpośrednio do awanportu dolnego)[11]. Zarówno dolne wrota wsporne, jak i górne uchylne zostały zdemontowane, oczyszczone i zakonserwowane farbą antykorozyjną[12]. Prace objęły również zabytkowe budynki maszynowni, sterowni oraz budynek obsługi śluzy. Oczyszczone zostały również obydwa awanporty (górny i dolny). Poprzedni remont, o niewielkim zakresie robót, przeprowadzono w 1995[6]. W toku prac zadbano o zachowanie oryginalnej cegły o niestandardowych wymiarach[13].
Charakterystyka
Jest to śluza betonowa II klasy z okładziną ceglaną. W skład obiektu wchodzą: śluza żeglugowa i dwa zbiorniki oszczędnościowe.
Parametry obiektu spełniają wymogi II klasy wg klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych. Śluza posiada zamknięcia: górne w postaci stalowych, nitowanych wrót klapowych, oraz dolne wrota wsporne, stalowe dwuskrzydłowe. Napęd jest elektryczny i awaryjny ręczny. Praktyczny czas śluzowania wynosi 20 minut. Napełnianie śluzy odbywa się poprzez galerie biegnące wzdłuż budowli, obustronnie w ścianach bocznych. Dwa zbiorniki oszczędnościowe są wykorzystywane w celu zmniejszenia ilości wody potrzebnej do śluzowania i dodatkowo umożliwiają jej wielokrotne użycie. Śluza posiada dodatkowe urządzenia do przepuszczania wody.
Na zamknięciach śluzy znajdują się dwa przejścia technologiczne o szerokości 1,0 m i długości 9,6 m. Kładka na głowie górnej w czasie śluzowana chowa się pod wodę, natomiast kładka na głowie dolnej razem ze skrzydłami wrót rozchyla się na boki[2].
Poziomy
Śluza umożliwia podniesienie jednostek o 7,58 m, od poziomu 35,88 do 43,46 m n.p.m.
Ciekawostka
W 1968 r. śluza „Okole” stała się scenerią jednego (bądź dwóch)[14] z odcinków serialu Czterej pancerni i pies[15]. Nagrywano w niej scenę, w której Gustlik strzałem z pancerfausta wysadza śluzę w Ritzen (odcinek 15. „Wysoka fala”)[16]. Fakt ten upamiętnia stojąca w pobliżu wieżyczka czołgu o numerze bocznym 102[17][18].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928, s. 69.
- ↑ a b Monografia mostów województwa kujawsko-pomorskiego. Brda i Kanał Bydgoski. Tom II z serii: Mosty z biegiem rzek pod red. Krzysztofa Dudka. Bydgoszcz – Grudziądz 2012. Wydawca: Związek Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Pomorsko-Kujawski. ISBN 978-83-934160-2-8.
- ↑ „Bydgoszcz odcięta od wodnego świata, choć miasto od lat zwraca się ku rzece!” [dostęp 2013-04-24].
- ↑ Komunikat RZGW Poznań [dostęp 2013-06-22].
- ↑ Zabytkowa śluza na Okolu w końcu do remontu! Koszt: 17 mln zł.
- ↑ a b Remont śluzy znanej z serialu przełożony na 2018 r.
- ↑ Śluza Okole doczekała się remontu. Kanał będzie jak nowy.
- ↑ Z tym, że w ramach prób technicznych uruchomiono śluzę 21, 22 i 24 czerwca 2019.
- ↑ Przedłuża się remont śluzy Okole. Zdążą na „Ster na Bydgoszcz”?
- ↑ Kręcili na niej kultowy serial. Teraz przejdzie remont.
- ↑ Byliśmy w środku śluzy Okole. Robi wrażenie.
- ↑ Zobacz odwodnioną śluzę Okole z lotu ptaka.
- ↑ Stuletnia śluza do remontu za 15 mln zł. Zobacz jak teraz wygląda.
- ↑ Zbigniew Kowalewski „Lustro pana von Brenckenhoffa”, Express Bydgoski 22 lipca 2011 [1].
- ↑ Szymon Spandowski „Czterej pancerni w regionie”, Express Bydgoski, Czwartek, 28 Kwietnia 2011.
- ↑ Bydgoszcz za zamkniętymi drzwiami. tmmb.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)]..
- ↑ Nieporządek obok czołgu przy śluzie Okole. A miasto organizuje tam wycieczkę
- ↑ Bydgoski ratusz robi porządki obok wieżyczki czołgu na Czyżkówku. Nareszcie!
Bibliografia
- Badtke Marek: Kanał Bydgoski: Bydgoszcz, 2006.
- Bartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005). [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005.
- Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928.
- Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał Bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773–1915. [w:] Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002.
- Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy
- O Kanale Bydgoskim na portalu Kanały.info. kanaly.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-05)].
Linki zewnętrzne
- Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy (Wody Polskie)
- Kanaly.info. kanaly.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-18)].
- Strona główna „Wody Polskie”
- Stron Archiwalna Wody Polskie
- Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy
- Zdjęcie z budowy śluzy ok. 1912
- Galeria zdjęć współczesnych z 2017 i 2021
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa Bydgoszczy, Polska
(c) SANtosito, CC BY-SA 4.0
Location map of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.83 N
- S: 52.28 N
- W: 17.16 E
- E: 19.88 E
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza Okole na Kanale Bydgoskim - zbiornik oszczędnościowy
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Bydgoski Tramwaj Wodny w śluzie Okole na Kanale Bydgoskim
Ikona ze wzoru znaku informacyjnego umieszczonego na zabytkach nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków w Polsce
Śluza Okole w Bydgoszczy
Autor:
- Polska_hydrografia2.jpg: Aotearoa
- derivative work: Mareklug talk
Hydrographic map of Poland Author: Aotearoa, version desaturated and lightened by Mareklug
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza Okole na Kanale Bydgoskim - zbiornik oszczędnościowy
Śluza Okole
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza Okole na Kanale Bydgoskim - silnik elektryczny do otwierania wrót
Shiny LightSteelBlue button/marker widget. Used to mark the location of something such as a tourist attraction.
Śluza Czyżkówko w Bydgoszczy
Śluza Okole w Bydgoszczy