Śluza V Czarna Droga
![]() Śluza jesienią | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Droga wodna | |
Lokalizacja | na 14,6 km |
Dane techniczne | |
Długość | 43,2 m |
Szerokość | 6,6 m |
Różnica poziomów | 1,5 m |
Wrota | drewniane dwuskrzydłowe |
Rodzaj napędu | ręczny |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego (c) SANtosito, CC BY-SA 4.0 | |
![]() |
Śluza V „Czarna Droga” – śluza na Starym Kanale Bydgoskim w Bydgoszczy.
Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych starego odcinka Kanału Bydgoskiego, wyłączonego z eksploatacji w 1915 r. Jest to dawna szósta śluza drogi wodnej Wisła-Odra oraz piąta śluza na Kanale Bydgoskim (1774-1915).
Zarządcą obiektu jest Zarząd Miasta Bydgoszczy.
Lokalizacja
Śluza znajduje w Bydgoszczy, przy ul. Czarna Droga, w centralnej części parku nad starym Kanałem Bydgoskim.
Historia
Śluzę wybudowano w latach 1773-1774. Obecna forma budowli pochodzi z lat 1804-1807, kiedy dokonano pierwszej przebudowy drogi wodnej Wisła-Odra. Od połowy XIX wieku przy śluzie zlokalizowano szereg obiektów gastronomiczno-rozrywkowych, m.in. restaurację "Schweizer Haus" oraz restaurację i kawiarnię "Carl Rasmus". Śluza była eksploatowana z przeznaczeniem dla barek o ładowności do 200 ton do roku 1915, kiedy oddano nowy odcinek kanału z nowo wybudowanymi śluzami Okole i Czyżkówko. Do końca lat 40. XX w. wykorzystywana była awaryjnie. Ostateczne wyłączenie z eksploatacji nastąpiło pod koniec lat 60. XX w.
Od 1972 Stary Kanał Bydgoski wraz ze śluzami znajdował się w gestii miasta Bydgoszczy. W latach 1992-1993 śluzę odrestaurowano według projektu Gerarda Graczyka. W 2005 śluzę wraz z całym zespołem Kanału Bydgoskiego wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego[1].
Mostek przy śluzie
Od końca XVIII wieku przy śluzie znajdował się mostek dla pieszych. Na początku XIX wieku most poszerzono i wyposażono m.in. w ławki dla spacerowiczów. W 1906 roku obiekt przebudowano dostosowując go do ruchu drogowego. W 1948 roku dokonano kolejnej przebudowy. Powstała kładka dla pieszych na stalowych dźwigarach. Wobec dużego zużycia i korozji, w 1991 roku bydgoska firma "Rawex" wykonała nową kładkę według własnego projektu autorstwa mgr inż. Krzysztofa Maciejewskiego i inż. A. Henninga. Nowy obiekt posiadał formę prefabrykowanej kładki opartej na żelbetowych ławach wykonanych w ceglanej konstrukcji starych przyczółków[1].
Charakterystyka
Jest to śluza komorowa o konstrukcji ceglanej posadowiona na ruszcie palowym. Posiada zamknięcia w postaci drewnianych wrót wspornych dwuskrzydłowych. Zasuwy umożliwiające regulację przepływu wody i napełnianie komory posiadają napęd ręczny. Zachowany układ mechaniczny zasuw pochodzi z 1872 roku[1].
Most przy śluzie
Przy głowie dolnej śluzy znajduje się most dla pieszych w ciągu ulicy Czarna Droga w Bydgoszczy. Jego długość wynosi 7,4 m, szerokość 2,75 m oraz nośność 5 ton. Konstrukcja składa się z płyty żelbetowej monolitycznej opartej na przyczółkach ceglanych. Przeprawa mieści chodnik dla pieszych i rowerzystów z nawierzchnią asfaltową. Przestrzeń żeglugowa pod obiektem wynosi 6,5 x 5,5 m[1]. Obiektem dysponuje Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy.
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
- Badtke Marek: Kanał Bydgoski: Bydgoszcz, 2006.
- Bartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005). [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005.
- Umiński Janusz. Brzegiem Brdy do Brdyujścia. [w:] Kalendarz Bydgoski 2001.
- Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928.
- Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał Bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773-1915. [w:] Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002.
- Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa Bydgoszczy, Polska
Autor:
- Polska_hydrografia2.jpg: Aotearoa
- derivative work: Mareklug talk
Hydrographic map of Poland Author: Aotearoa, version desaturated and lightened by Mareklug
(c) SANtosito, CC BY-SA 4.0
Location map of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.83 N
- S: 52.28 N
- W: 17.16 E
- E: 19.88 E
Shiny LightSteelBlue button/marker widget. Used to mark the location of something such as a tourist attraction.
Ikona ze wzoru znaku informacyjnego umieszczonego na zabytkach nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków w Polsce
Stary Kanał Bydgoski. Śluza V "Czarna Droga"
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza V przy ul. Czarna Droga w Bydgoszczy na Starym Kanale Bydgoskim
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza V przy ul. Czarna Droga w Bydgoszczy na Starym Kanale Bydgoskim
Autor: Pit1233, Licencja: CC0
Śluza V przy ul. Czarna Droga w Bydgoszczy na Starym Kanale Bydgoskim
Autor: Mieczysaw, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
zespół Kanału Bydgoskiego (Starego i Nowego), 1773-1774, 1908-1815:
- szlak wodny z urządzeniami hydrotechnicznymi (9 śluz, 1 jaz)
- 6 budynków maszynowni
- 2 budynki sterowni
- 3 budynki obsługi
- 5 budynków mieszkalnych („dom śluzowego”)