Świerklaniec
Artykuł | 50°26′29″N 18°56′13″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°25'59.9"N, 18°57'0.0"E, 50°30'N, 18°54'E |
- błąd | 14 m |
Odległość | 1360 m |
wieś | |
![]() Ulica Główna w Świerklańcu | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Sołectwo | Świerklaniec |
Liczba ludności (2018) | 4085 |
Strefa numeracyjna | 32 |
Kod pocztowy | 42-622[1] |
Tablice rejestracyjne | STA |
SIMC | 0222232 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Świerklaniec (niem. Neudeck[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Świerklaniec[3][4]. Siedziba gminy Świerklaniec oraz sołectwa Świerklaniec. Wieś gminna została utworzona 1 października 1924 r. ze zlikwidowanego obszaru dworskiego Świerklaniec[5]. Zasadniczą część siedliska wsi Świerklaniec stanowi dawna wieś Stare Chechło.
W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa katowickiego.
Historyczny podział administracyjny
W skład wsi Świerklaniec wchodzą miejscowości[6]:
- z dawnego obszaru dworskiego Świerklaniec (uznawane do dziś jako odrębne miejscowości)
- Bizja (niem. Bisia, zabudowania nadgraniczne obszaru dworskiego Świerklaniec),
- Ostrożnica (niem. Ostrosnitza, zabudowania obszaru dworskiego Świerklaniec),
- Świerklaniec (niem. Neudeck, zamek i obszar dworski z dworem, folwarkiem i leśniczówką, od 1924 r. wieś),
- dawna gmina wiejska Stare Chechło (w całości wcielona do wsi Świerklaniec)
- Stare Chechło (niem. Alt-Chechlau, wieś, jej oś stanowi ul. Główna),
- Żabieniec (niem. Zabinietz, część Starego Chechła).
Integralne części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0222249 | Bizja | część wsi |
0222255 | Ostrożnica | część wsi |
Położenie
Świerklaniec jest położony na obszarze Garbu Tarnogórskiego, w rejonie przecięcia doliny rzeki Brynicy. Historycznie leży w większości na Górnym Śląsku, jedynie niezamieszkałe wschodnie brzegi Zbiornika Kozłowa Góra należą do Małopolski.
Rekreacja
W pobliżu Świerklańca znajduje się zbiornik wodny Kozłowa Góra oraz zalew w Chechle.
Nazwa
Nazwa Świerklaniec (zapis Schwierklinietz 1507) pochodzi od śl. gwarowej formy świerkla = świerk. Jest to nazwa topograficzna[7].
43% gminy zajmują lasy. Jednym z najbardziej znanych kompleksów leśnych jest park Świerklaniecki. Ma on powierzchnię 154 ha. Są to historyczne założenia pałacowe-parkowe powstałe wokół piastowskiego Zamku i pałacu zwanego Małym Wersalem. Występują tam 120-letnie dęby, sosny wejmutki i wiele cennych gatunków drzew.
W Świerklańcu urodzili się aktorka Dorota Pomykała, artysta plastyk Leszek Lewandowski oraz Joachim Brudziński – w latach 2018–2019 minister spraw wewnętrznych i administracji.
Zabytki
istniejące
nieistniejące
- Pałac w Świerklańcu wybudowany na polecenie Guida von Donnersmarcka w prezencie dla jego żony Blanki de Paivy. popularnie zwany Śląskim lub Małym Wersalem, spalony w 1945 r.
- Zamek piastowski w Świerklańcu, spalony w 1945 r.
Wspólnoty wyznaniowe
- Kościół rzymskokatolicki:
- Świadkowie Jehowy:
- zbór, Sala Królestwa[8].
Przypisy
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1270 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Tarnowitz, www.verwaltungsgeschichte.de:80 [dostęp 2018-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-23] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b GUS. Rejestr TERYT.
- ↑ Rozporządzenie Śląskiej Rady Wojewódzkiej z dnia 9 września 1924 r. w przedmiocie zniesienia obszarów dworskich w powiecie Tarnowskie Góry, „Dziennik Ustaw Śląskich”, R. III, nr 21, poz. 86, 03.10.1924 [skorygowana na 30.09.1924].
- ↑ Mapa szczegółowa Polski 1:25 000, P47-S28-A, Tarnowskie Góry, 1933; Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt), 5579, Tarnowitz, 1925.
- ↑ Stanisław Rospond , Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, 1984, s. 390, ISBN 83-04-0190-9 .
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-05-22] .
Bibliografia
- Felix Triest: Topographisches Handbuch von Oberschlesien. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
Linki zewnętrzne
- Górnośląski Wersal – Stare fotografie
- Świrkliniec, niem ''Neudeck'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 715 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Tarnowskie Góry County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.6412 N
- S: 50.3183 N
- W: 18.55 E
- E: 19.154 E
Autor:
Autor: Paweł Michalik, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Pałac Kawalera, park w Świerklańcu, Polska.
Autor: Adam Dziura (adamdziura.9g.pl), Licencja: CC BY-SA 3.0
Świerklaniec - kościół w parku (powiat tarnogórski)