Żurawica (województwo podkarpackie)
Artykuł | 49°49'26"N 22°47'49"E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 49°49'0.1"N, 22°46'59.9"E |
- błąd | 14 m |
Odległość | 1336 m |
wieś | |
(c) Janusz J., CC-BY-SA-3.0 | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Wysokość | 210–243 m n.p.m. |
Liczba ludności (2011) | 4942[1] |
Strefa numeracyjna | 16 |
Kod pocztowy | 37-710[2] |
Tablice rejestracyjne | RPR |
SIMC | 0613903[3] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Żurawica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Żurawica[4][3], od południa granicząca bezpośrednio z Przemyślem.
Miejscowość liczy 4961 mieszkańców, położona jest nad potokiem Żurawianka (lewym dopływem Sanu). Powstała w XIV w. Tutaj według tradycji po bitwie pod Grunwaldem osadzono jeńców krzyżackich.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.
Dane ogólne
Wieś, położona w powiecie przemyskim, była własnością Stanisława Karola Antoniego Fredry, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 roku[5].
W miejscowości znajduje się jednostka wojskowa (1 Batalion Czołgów im. płk. Józefa Koczwary) wraz z warsztatami technicznymi i Podkarpacki Wojewódzki Szpital Psychiatryczny. Żurawica położona jest przy międzynarodowej magistrali kolejowej (linia nr 91) prowadzącej z Krakowa do Medyki i dalej na Ukrainę. Posiada stację kolejową Żurawica Rozrządowa, stanowiąca znacznej wielkości punkt przeładunkowy oraz przystanek kolejowy Żurawica. Przy stacji znajduje się lokomotywownia stanowiąca jednostkę Zakładu Taboru w Żurawicy. Stacjonują w niej głównie lokomotywy SM48.
Żurawica jest siedzibą rzymskokatolickiego dekanatu a także dwu parafii. Starsza parafia, erygowana w 1406, jest pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP z zabytkowym kościołem zbudowanym roku 1889. Druga erygowana w 1992 nosi wezwanie św. Andrzeja Boboli. W miejscowości są pozostałości dworku drewnianego wraz z budynkami gospodarczymi oraz zespół pałacowo-dworski: drewniany dwór i resztki parku krajobrazowego (XIX w.), a także ruiny cerkwi unickiej (zachowana tylko dzwonnica i murek z ogrodzenia) z 1877[6].
W Żurawicy ma siedzibę PKP Cargo Terminale.
Transport
- 77 Droga krajowa nr 77: Lipnik – Sandomierz – Gorzyce – Stalowa Wola – Nisko – Leżajsk – Tryńcza – Jarosław – Radymno – Żurawica – Przemyśl
- 881 Droga wojewódzka nr 881: Sokołów Małopolski – Łańcut – Kańczuga – Pruchnik – Węgierka – Żurawica
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0613576 | Baraki | przysiółek |
0613932 | Bażantarnia | przysiółek |
0613949 | Parcelacja | przysiółek |
0613910 | Zagumnienki Polskie | część wsi |
0613926 | Zagumnienki Ruskie | część wsi |
Postacie związane z Żurawicą
- Fryderyk Alembek – proboszcz, dziekan przemyski.
- Brunon Błędzki – kapitan piechoty Wojska Polskiego, czołgista, ofiara zbrodni katyńskiej.
- Stanisław Burczyk – proboszcz, dziekan żurawicki.
- Antoni Dobrzański – wikariusz żurawicki, proboszcz w Bączalu Dolnym i Lipinkach.
- Ludwik Józef Fortuna – kapitan dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, cichociemny.
- Józef Gołąb – polski geolog i hydrogeolog.
- Michał Głowacz – ur. 4 kwietnia 1885 w Żurawicy koło Przemyśla, zm. 8 lipca 1960 tamże, ułan wojsk monarchii habsburskiej, rolnik, działacz PSL „Piast”, prawa ręka Wincentego Witosa, założyciel Kółek Rolniczych na Podkarpaciu, wieloletni wójt Żurawicy, więzień polityczny, poseł do Krajowej Rady Narodowej.
- Józef Koczwara – ur. 16 marca 1889, zm. 6 maja 1978, pułkownik WP, dowódca 2 Pułku Pancernego w Żurawicy.
- Karol Franciszek Korniakt[7] – szlachcic, w listopadzie 1648 jako właściciel tych dóbr wziął udział m.in. z niemieckimi chłopami swoich wsi w odsieczy oblężonego przez Kozaków Przemyśla (zob. Głuchoniemcy)[8].
- Marcin Król – astronom, lekarz, matematyk.
- Robert Kwiatkowski – ur. 7 listopada 1961 w Przemyślu, syn Stanisława – działacz Stowarzyszenia Ordynacka, były prezes TVP.
- Stanisław Kwiatkowski – ur. w Żurawicy 22 stycznia 1939 – pułkownik WP, profesor zwyczajny nauk humanistycznych (socjolog, politolog), były dyrektor CBOS, ojciec Roberta – byłego prezesa TVP.
- Stanisław Maczek – ur. 31 marca 1892, zm. 11 grudnia 1994, generał broni WP, dowódca Wielkiej Jednostki pancerno-motorowej WP.
- Nikodem (Makara) – współzałożyciel prawosławnego i archimandryta Monasteru Świętych Cyryla i Metodego w Ujkowicach.
- Stanisław Orzechowski – ksiądz, pisarz.
- Kazimierz Ryczan – biskup.
- Andrzej Józef Sapieha – ostatni dzierżawca wsi.
- Władysław Stefanik – sybirak, kombatant, działacz społeczny i sportowy.
- Piotr Tomański – radny, wójt, poseł na sejm.
- Julian Józef Ustrzycki ur. w Żurawicy 30 grudnia 1897, zm. w Newcastle w 1964 – żołnierz Pierwszej Kadrowej i Pierwszej Brygady Józefa Piłsudskiego, Kawaler Krzyża Virtuti Militari, odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Niepodległości. Jego starszy brat Jan Ustrzycki został ranny i sparaliżowany podczas I wojny światowej. On także został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari, zmarł w 1942.
Sport
W Żurawicy działa klub sportowy Żurawianka Żurawica, który obecnie posiada tylko sekcję piłkarską, która w sezonie 2018/2019 gra w przemyskiej klasie A[9]. W swojej historii klub posiadał też sekcje lekkoatletyczną, tenisa stołowego i zapaśniczą, w których odnosił znaczące sukcesy.
Zobacz też
- 1 Pułk Czołgów (II RP)
- 2 Pułk Pancerny (II RP)
- 2 Batalion Pancerny
- 1 Batalion Czołgów im. płk. Józefa Koczwary
- 21 Brygada Strzelców Podhalańskich
Przypisy
- ↑ Raport o stanie gminy za rok 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 12 [dostęp 2022-01-25]
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1628 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Andrzej Gliwa, Wykaz zniszczeń we wsiach i miastach ziemi przemyskiej po najeździe tatarskim z 1672 roku : (cz. I), w: Prace Historyczno-Archiwalne, Tom 13 (2003), Rzeszów 2003, s. 183.
- ↑ Dmytro Blazhejovskyj: HISTORICAL SHEMATISM OF THE EPARCHY OF PEREMYSHL.
- ↑ lwow.home.pl: Ród Korniaktów. [dostęp 2011-02-21].
- ↑ „Acta Ecclesiae Urzeiovicensis” Ossolineum [w:] W,. Blajer. Uwagi o stanie badań nad enklawami średniowiecznego osadnictwa. 2007
- ↑ Strona 90-minut.pl
Linki zewnętrzne
- Żurawica, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 858 .
- Historia Żurawicy
- Plan Żurawicy
- LKS Żurawianka Żurawica. zurawianka1.futbolowo.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-05)].
- Szkoła Podstawowa im. Świętej Jadwigi Królowej Polski nr 1 Żurawicy
- Gimnazjum im. 2 Pułku Pancernego w Żurawicy
- Harcerska Orkiestra Dęta Hufca Ziemi Przemyskiej przy Gimnazjum im. 2 Pułku Pancernego w Żurawicy
- Lucjan Fac (red.), Dzieje Żurawicy: Studia i materiały, t. 1, Żurawica 2010 .
- Hoffman M. (red), Dzieje Żurawicy: Studia i materiały, t. 2 Żurawica 2013,t. 3 Żurawica 2014.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podkarpackie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 50.9 N
- S: 48.95 N
- W: 21.03 E
- E: 23.66 E
Flaga województwa podkarpackiego
Autor: Leszek Bledzki archiwum rodzinne, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brunon Błędzki (pośrodku), 2 Kompania Czołgów, Żurawica, 8 IX 1925
Autor: Leszek Bledzki archiwum rodzinne, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brunon Błędzki, przy czołgu (po prawej stronie), Żurawica, 1925
(c) Janusz J., CC-BY-SA-3.0
Nastawnia w Żurawicy Fot.Janusz Jurzyk (3 sierpnia 2006)