Żylica (rzeka)
![]() Żylica w Łodygowicach (2020) | ||||||||||
Kontynent | Europa | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Państwo | ![]() | |||||||||
Województwo | ![]() | |||||||||
Lokalizacja | Beskid Śląski, Kotlina Żywiecka | |||||||||
Rzeka | ||||||||||
Długość | 21,98 km | |||||||||
Źródło | ||||||||||
Miejsce | na północnych stokach Malinowa i Przełęczy Salmopolskiej | |||||||||
Wysokość | 900 - 940 m n.p.m. | |||||||||
Współrzędne | 49°39′33″N 19°00′04″E/49,659167 19,001111 | |||||||||
Ujście | ||||||||||
Recypient | Soła (Jezioro Żywieckie) | |||||||||
Miejsce | Zarzecze | |||||||||
Wysokość | 341,5 m n.p.m.[1] | |||||||||
Współrzędne | 49°42′39″N 19°10′32″E/49,710833 19,175556 | |||||||||
Szlak | ||||||||||
| ||||||||||
Żylica (Żylca, Żylcza[2]) – rzeka, lewostronny dopływ Soły[3] o długości 21,98 km[4].
Rzeka płynie w Beskidzie Śląskim i w Kotlinie Żywieckiej. Jej źródła znajdują się na wysokości 900 - 940 m n.p.m. na północnych stokach Malinowa i Przełęczy Salmopolskiej, na terenie Szczyrku Salmopola. Początkowo, na terenie przysiółka Salmopol, płynie w kierunku północnym. Następnie spływa przez Szczyrk w kierunku północno-wschodnim, oddzielając masyw Skrzycznego na południu od masywu Klimczoka na północy. Po opuszczeniu gór, już na płaskich terenach Kotliny Żywieckiej, Żylica skręca na wschód. Po przecięciu północnej części Kotliny w Łodygowicach, u podnóży Beskidu Małego, Żylica skręca na południowy wschód i na wysokości 341 m n.p.m. uchodzi do Jeziora Żywieckiego w Zarzeczu, nieco na północ od przystanku kolejowego Pietrzykowice Żywieckie.
Żylica jest rzeką niebezpieczną i kapryśną. Wielokrotnie jej wody wylewając dokonywały znacznych zniszczeń w dolnej części Szczyrku i na terenie Kotliny Żywieckiej. W czasie największej współczesnej powodzi w tym rejonie, w 1958 r., poziom jej wody w Rybarzowicach osiągnął aż 310 cm. W czasie powodzi w 1970 r. rzeka zniszczyła większość mostów w swej dolinie, uszkodziła most kolejowy w Łodygowicach i rozmyła na szerokość kilkudziesięciu metrów przyczółek betonowego mostu drogowego w Zarzeczu. Szerokość jej łożyska u ujścia do Jeziora Żywieckiego wynosiła wówczas blisko 200 m. Obecnie koryto Żylicy w znacznej części jest uregulowane.
Od kilkuset lat wody Żylicy były wykorzystywane przez człowieka. Była ona jedną z "najpracowitszych" rzek polskich Beskidów: w XIX w. na przestrzeni niespełna 18 km jej wody wprawiały w ruch ok. 30 kół wodnych, napędzających urządzenia mechaniczne młynów, tartaków, foluszów, papierni itp. zakładów na terenie Szczyrku, Buczkowic, Rybarzowic i Łodygowic. Rzeka napędzała także maszyny fabryki mebli giętych J. Kubicy w Buczkowicach i fabryki sukna A. Zipsera w Łodygowicach. W XVIII i XIX w. w okresie przyborów wód używano Żylicy również do spławiania drewna z lasów salmopolskich do tartaku w Buczkowicach.
Pochodzenie nazwy tej rzeki nie jest jednoznaczne. Źródła podają, że pochodzi od nazwy głównej żyły, do której podobna jest rzeka, bowiem spływa do niej wiele potoków i strumieni. Żylica była dwunastą rzeką państwa łodygowickiego. Natomiast według przekazów ustnych nazwa rzeki pochodzi od życia.
Zobacz też
- Rzeki Polski
Przypisy
- ↑ Żylica na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Geodeta Kraju. [dostęp 2017-07-14].
- ↑ Żylica, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-11-15] .
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. s. 337. [dostęp 2017-07-14].
- ↑ Żylica na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2017-07-14].
Bibliografia
- Barański Mirosław: "Beskid Śląski. Pasma Klimczoka i Równicy", Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 1995, ISBN 83-7005-360-2;
Media użyte na tej stronie
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Relief Location map of Silesian Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Żywiec County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
N: 49.84 N S: 49.38 N W: 18.90 E
E: 19.50 EAutor: Adrian Tync, Licencja: CC BY-SA 4.0
rzeka Żylica, w tle zbocze Skrzycznego, widok z mostu w Łodygowicach na ulicy Józefa Piłsudskiego