10 szwadron pionierów
![]() | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1930 |
Rozformowanie | 1939 |
Dowódcy | |
Pierwszy | rtm. Aleksander Grabowiecki |
Ostatni | rtm. Marceli Woś |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
10 szwadron pionierów – pododdział kawalerii Wojska Polskiego.
Historia szwadronu
W grudniu 1930 minister spraw wojskowych przeniósł rotmistrza Aleksandra Grabowieckiego i porucznika Wacława Bartosiaka do 16 pułku ułanów w Bydgoszczy z jednoczesnym przydziałem do 10 szwadronu pionierów[1].
Szwadron wchodził w skład Brygady Kawalerii „Toruń”, która w kwietniu 1934 została przemianowana na Brygadę Kawalerii „Bydgoszcz”[2].
Jednostka stacjonowała w garnizonie Bydgoszcz[3][4][5].
Żołnierze szwadronu nosili na czapkach rogatywkach szkarłatny otok, na kołnierzach kurtek i płaszczy proporczyki szkarłatno-czarne, a na naramiennikach numer porządkowy „10”[6][7].
13 sierpnia 1931 minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski rozkazem G.M. 7759 I. zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej szwadronów pionierów[8].
Od lipca do września 1934 dwumiesięczne ćwiczenia praktyczne w szwadronie odbyli absolwenci VIII rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu: Stanisław Lipiec, Jan Pośpieszalski i Paweł Wójcik[9].
Bezpośredni nadzór nad szkoleniem i wychowaniem żołnierzy w szwadronie, jak również nadzór nad właściwym wykorzystaniem i konserwacją sprzętu saperskiego sprawował jeden z trzech dowódców grup saperów. Był on również kierownikiem corocznych koncentracji jednostek saperskich[10].
Od lipca do września 1936 dwumiesięczne ćwiczenia praktyczne w szwadronie odbyli absolwenci X rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu: Zbigniew Adamczyk, Kazimierz Wacław Schulz, Apolinary Witkowski i Zbigniew Płoski[11].
Od 1 kwietnia 1937 szwadron wchodził w skład Pomorskiej Brygady Kawalerii[12]. Do października tego roku szwadron został zreorganizowany[13].
Od lipca do września 1938 dwumiesięczne ćwiczenia praktyczne w szwadronie odbyli absolwenci XII rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu: Kazimierz Adamski, Alfons Nowak i Zawisza Duszyński[14].
Rozkazem Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych L.1147 z 10 lipca 1939 nakazano sformować zmotoryzowany pluton pionierów Pomorskiej BK przy szwadronie pionierów brygady[15]. Do ogłoszenia mobilizacji pluton znajdował się w trakcie szkolenia i wyposażania w Modlinie[15], a na tabelę mob. 16 pułku ułanów zostałby wpisany prawdopodobnie wiosną 1940[16]. Pluton motorowy pod dowództwem por. kaw. Bogusława Chojnackiego do szwadronu nie dołączył, lecz wziął udział w obronie Warszawy[17][18].
Od połowy lipca 1939 szwadron prowadził prace fortyfikacyjne na pozycji przesłaniania „Rytel”[19].
Zgodnie z uzupełnionym planem mobilizacyjnym „W” dowódca 16 pułku ułanów w Bydgoszczy był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji szwadronu pionierów nr 10[20][21]. Jednostka była mobilizowana w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym[22][21]. 23 sierpnia 1939 została zarządzona mobilizacja jednostek „żółtych” na terenie Okręgu Korpusu Nr VIIII. Początek mobilizacji został wyznaczony na godz. 6.00 następnego dnia[23]. Mobilizacja szwadronu odbyła się szybko i sprawnie[24]. Szwadron przyjął organizację wojenną L.3023/mob.org. oraz został ukompletowany zgodnie z zestawieniem specjalności L.4023/mob.AR i wyposażony zgodnie z należnościami materiałowymi L.5023/mob.mat.[25] 26 sierpnia szwadron przeszedł do m. W. Łąck[24].
31 sierpnia 1939 szwadron pozostawał w dyspozycji dowódcy Grupy Operacyjnej „Czersk”[26][27]. W czasie kampanii wrześniowej szwadron pionierów nr 10 walczył w składzie Pomorskiej BK[28]. Z relacji ppor. Kazimierza Schulza wynika, że pierwszego dnia wojny szwadron został rozdzielony plutonami do poszczególnych pułków, a jemu powierzono funkcję oficera regulującego ruch oddziałów niszczących na linii kolejowej Czersk–Laskowice[24]. Po wykonaniu zadania ppor. Schulz wycofał się do Torunia, skąd został skierowany do Garwolina[24]. Następnie wziął udział w obronie Warszawy, dowodząc plutonem w dywizjonie pieszym 12 pułku ułanów rtm. Antoniego Kropielnickiego[24].
Zgodnie z tym samym planem mob. szwadron zapasowy 2 pułku szwoleżerów we Włocławku mobilizował w I rzucie mobilizacji powszechnej uzupełnienie marszowe szwadronu pionierów nr 10[29][30]. Jednostka miała osiągnąć gotowość czwartego dnia mobilizacji powszechnej[29]. Uzupełnienie marszowe było jednostką podległą dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII, a zaopatrywana przez dowódcę Armii „Pomorze”[31].
Zmobilizowany szwadron pionierów nr 10 i jego uzupełnienie marszowe przynależały pod względem ewidencji do Ośrodka Zapasowego Kawalerii „Grudziądz”[32].
Kadra szwadronu
- Dowódcy szwadronu
- rtm. Aleksander Grabowiecki (XII 1930[1][33] – 1936)
- rtm. Kazimierz Stefanowski[a] (1939[4])
- rtm. Marceli Woś (do IX 1939[36][24])
- Obsada personalna w marcu 1939[4]
- dowódca szwadronu – rtm. Kazimierz Stefanowski
- dowódca plutonu – rtm. Marceli Woś
- dowódca plutonu – por. kaw. Bogusław Chojnacki
- Obsada personalna we wrześniu 1939[37]
- dowódca szwadronu – rtm. Marceli Woś
- dowódca plutonu – ppor. kaw. rez. Kazimierz Wacław Schulz[b]
Uwagi
- ↑ rtm. Kazimierz Stefanowski w marcu 1925 został przydzielony z 7 psk do szwadronu pionierów 3 Dywizji Kawalerii w Poznaniu[34]. W lipcu 1939 pełnił służbę w Ekspozyturze Nr 2 Oddziału II Sztabu Głównego na stanowisku kierownika Referatu Administracyjnego[35].
- ↑ Kazimierz Wacław Schulz ur. 5 marca 1914. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 51. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[38]. 3 grudnia 1945 pełnił służbę w Pułku 4 Pancernym[24].
Przypisy
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 14.
- ↑ Tym 2013 ↓, s. 49.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 668.
- ↑ a b c Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 720.
- ↑ Ciechanowski 1983 ↓, s. 29.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 22 z 4 sierpnia 1927, poz. 268.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 24 lutego 1928, poz. 66.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 25 z 13 sierpnia 1931, poz. 315.
- ↑ Radomyski 1992 ↓, s. 68.
- ↑ Bałtusis 1940 ↓, s. 68–69.
- ↑ Radomyski 1992 ↓, s. 74.
- ↑ Sieradzki i Wielecki 1994 ↓, s. 30.
- ↑ Tym 2013 ↓, s. 60.
- ↑ Radomyski 1992 ↓.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 1070.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CLVIII.
- ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 296.
- ↑ Bałtusis 1940 ↓, s. 89.
- ↑ Ciechanowski 1983 ↓, s. 22.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 180, 205.
- ↑ a b Zarzycki 1995 ↓, s. 64.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 205.
- ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 218.
- ↑ a b c d e f g Schulz 1945 ↓, s. 208.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 1094, 1095.
- ↑ Zakrzewski 1940 ↓, s. 38–39.
- ↑ Ciechanowski 1983 ↓, s. 69.
- ↑ Sieradzki i Wielecki 1994 ↓, s. 36.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 187.
- ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 59.
- ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 255.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 183, 187, 205.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 153, 668.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 19 marca 1925, s. 152.
- ↑ Ulatowski 2013 ↓, s. 89.
- ↑ Zakrzewski 1940 ↓, s. 31.
- ↑ Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 384, autor w składzie szwadronu wymienił por. kaw. Bogusława Chojnackiego oraz nadmienił, że po śmierci rotmistrza Wosia dowódcą szwadronu został rtm. Kazimierz Stefanowski.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 313.
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Edward Bałtusis: Kwestionariusz. W: B.I.12c [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1940-01-21. [dostęp 2022-05-11].
- Konrad Ciechanowski: Armia „Pomorze” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06793-7.
- Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
- Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Kazimierz Schulz: Kwestionariusz. W: B.I.28a [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1945-12-03. [dostęp 2022-05-13].
- Rudolf Sieradzki, Henryk Wielecki: Wojsko Polskie 1921-1939. Organizacja i odznaki artylerii. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1994. ISBN 83-85621-44-X.
- Juliusz S. Tym: Struktura organizacyjna wielkich jednostek kawalerii w latach 1919–1939. W: Struktura organizacyjna kawalerii cz. 1. (Wielkie Jednostki). Krzysztof Mijakowski (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2013, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-7769-893-8.
- Łukasz Ulatowski: Polski wywiad wojskowy w 1939 roku. Struktura organizacyjna, składy osobowe, personel, budżet, mob.. Warszawa: Łukasz Ulatowski, 2013. ISBN 978-83-938229-2-8.
- Adam Zakrzewski: Sprawozdanie. W: B.I.28a [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1940-01-20. [dostęp 2022-05-13].
- Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995. ISBN 83-85621-87-3.