12 Pułk Piechoty (II RP)
![]() | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | 1919 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Święto | 1 sierpnia |
Nadanie sztandaru | 1 sierpnia 1924 |
Rodowód | Pułk Piechoty Ziemi Wadowickiej |
Dowódcy | |
Pierwszy | płk Jan Mischke |
Działania zbrojne | |
wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka bitwa pod Szaciłkami (9–22 IV 1920) bitwa pod Bojarami (23 V 1920) bitwa pod Zarudziem (13 VI 1920) bitwa pod Suszkami (19 VI 1920) bitwa pod Leszniowem (1 VIII 1920) kampania wrześniowa bitwa pod Tomaszowem (17–20 IX 1939) | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
12 Pułk Piechoty (12 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Powstanie pułku
W listopadzie 1918 roku organizowano oddziały, z których później powstał 12 pułk piechoty. Były to[1]:
- batalion porucznika Antoniego Góry, złożony z Polaków – żołnierzy batalionu zapasowego c. i k. 56 pułku piechoty w Kielcach,
- batalion majora Adama Śmiałowskiego i kapitana Franciszka Altera zorganizowany w Wadowicach z ochotników i żołnierzy c. i k. 56 pułku piechoty, którzy wrócili z frontu włoskiego,
- ochotniczego batalionu porucznika Juliusza Drapelli w Żywcu,
- batalionu porucznika Bolesława Kańskiego w Białej, złożonego z żołnierzy c. i k. 55 pułku piechoty.
W połowie grudnia 1918 roku batalion porucznika Góry został przeniesiony z Kielc do Wadowic i połączony z batalionem majora Śmiałowskiego w Pułk Piechoty Ziemi Wadowickiej[1]. Oddziały 12 pp m.in. wzięły udział w walkach z Ukraińcami i w styczniu 1919 r. w odpieraniu agresji czechosłowackiej. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Wadowicach[2].
Obsada personalna pułku w 1920[3] | |
Stanowisko | Stopień, imię i nazwisko |
---|---|
Dowódca pułku | kpt./mjr Franciszek Alter |
Adiutant | por./kpt. Zygmunt Gromadzki |
Oficer broni | por. Franciszek Mucha |
Oficer łączności | por. Wincenty Falkiewicz |
Oficer ordynansowy | ppor. Romuald Cichocki |
Lekarz | kpt. lek. dr Daniel Jurkowicz |
lekarz | ppor. lek. dr Bernard Mandel |
Oficer sanitarny | ppor. san. Ignacy Reiwer |
Dowódca taborów | por. Tadeusz Gołąb |
Dowódca I batalionu | mjr Gustaw Krzywda -Kieszkowski |
Adiutant | ppor. Władysław Steblik |
Oficer gospodarczy | ppor. Stanisław Marcinkiewicz |
Oficer prowiantowy | ppor. Emil Stach |
Oficer gazowy | por. Zdzisław Rytel |
Dowódca 1 kompanii | ppor. Józef Kiecoń |
Dowódca plutonu | ppor. Eugeniusz Hohauer |
Dowódca 2 kompanii | por. Franciszek Kubicki |
Dowódca plutonu | ppor. Józef Górowicz |
Dowódca plutonu | por. Władysław Kopyto |
Dowódca plutonu | plut. Julian Kołaczyk |
Dowódca 3 kompanii | por./kpt. Feliks Markowicz(ranny 25 VIII, †1 IX) |
Dowódca plutonu | ppor. Seweryn Kotarba |
Dowódca 4 kompanii | por. Stanisław Kozubek (do 10 VIII) |
ppor. Adolf Blok | |
Dowódca plutonu | ppor. Edward Wągiel |
Dowódca 1 kompanii km | por. Bronisław Midloch |
Dowódca plutonu | sierż. sztab. Karol Kuleć (szpital) |
Dowódca plutonu | plut. Wincenty Pikoń |
Dowódca II batalionu | por. Władysław Kulma |
Oficer prowiantowy | ppor. Adam Kozłowski |
Oficer kasowy | ppor. Stanisław Wojtas |
Lekarz | ppor. san. Stefan Antonowicz |
Dowódca 5 kompanii | ppor. Mieczysław Opuszyński |
por. Antoni Kamski | |
por. Stanisław Dobrzański | |
Dowódca plutonu | sierż. szt. Bronisław Kanik |
Dowódca plutonu | plut. Wacław Lazar |
Dowódca 6 kompanii | ppor. Antoni Gniadek |
Dowódca plutonu | ppor. Leopold Kiełbasa |
Dowódca 7 kompanii | ppor, Gustaw Rothang (do 8 VIII) |
por. Alfons Kowalski | |
Dowódca plutonu | ppor. Roman Kulig |
Dowódca 8 kompanii | ppor. Jan Krzak |
Dowódca plutonu | ppor. Stanisław Dyczewski |
Dowódca 2 kompanii km | por./kpt. Marian Hyla |
Dowódca plutonu | ppor. Tadeusz Kwiatkowski |
Dowódca plutonu | sierż. sztab. Antoni Kołaczek |
Dowódca III batalionu | por./kpt. Artur Pollak (do 12 VIII) |
por. Stanisław Bodaszewski | |
Adiutant | ppor. Leopold Grzyb |
Lekarz | ppor. san. Szymon Węgrzyn |
Dowódca 9 kompanii | por. Feliks Kołodziejczyk (12 VII -ranny 15 VIII) |
Dowódca 10 kompanii | por. Józef Rogowski (do 11 VIII) |
Dowódca plutonu | ppor. Michał Malarczyk (†16 VIII) |
Dowódca 11 kompanii | ppor. Antoni Kaczmarczyk |
Dowódca plutonu | ppor. Feliks Nawrocki |
Dowódca 12 kompanii | ppor. Jan Magiera (ranny 13 IX) |
Dowódca plutonu | ppor. Zdzisław Rytel |
Dowódca plutonu | plut. Władysław Handzlik (ranny 13 IX) |
Dowódca 3 kompanii km | por. Stanisław Łobodziński |
Dowódca kompanii technicznej | ppor. Franciszek Rzehak ? |
Dowódca plutonu | ppor. Jan Kłakla |
Dowódca plutonu | ppor. Jan Wątorek |
Oficer pułku (dowódca kompanii) | por. Jan Tomicki |
Pułk w walce o granice
19 czerwca 12 pułk piechoty kpt. Władysława Mielnika, wzmocniony 3 baterią 6 pułku artylerii polowej, obsadził II batalionem Suszki, III batalionem Biełkę oraz odcinek między Rasnem[4] i Suszkami, a I batalionem Rasno i Niedzieliszcze[5]. Obronę oparto częściowo na bagnistych brzegach rzek Usza i Chaława. Dowództwo pułku stacjonowało w Bielcach[6][7].
II batalion por. Władysława Kulmy ugrupował się w sposób następujący: 5. i 7 kompanie obsadziły zachodni i południowo-wschodni wylot wioski, a 6. i 8 kompanie stanęły w centrum wsi jako odwód dowódcy batalionu. Około 9.30 wykryto ruch sowieckiej kolumny kawalerii z Suchej Woli na Baranówkę. Jednocześnie pod Suszki, Rasne i Niedzieliszcze zaczęły podchodzić patrole konne. Po przegrupowaniu, dwa szwadrony kawalerii Budionnego uderzyły na Suszki. Pierwszy atak został przez II batalion odparty. Kolejny rozpoczął się w południe. Tym razem wioskę zaatakowała od strony Rudni Baranowskiej spieszona kawaleria. Droga do Biełki znalazła się pod silnym ogniem sowieckiej broni maszynowej, a Suszki ostrzeliwały dwie baterie artylerii konnej. Kierujący bitwą z punktu obserwacyjnego na wieży cerkiewnej dowódca II batalionu wprowadził na pierwszą linię cześć swojego odwodu. Po dwóch godzinach walki zaczęło brakować amunicji, a sowiecka artyleria zburzyła szkołę i zmusiła do milczenia ulokowane tam ciężkie karabiny maszynowe[6].
Około 15.00 Kozacy wdarli się do wsi od południa i zachodu. Kontratak 5. i odwodowej 8 kompanii odrzucił nieprzyjaciela. Dowieziono też z Białki brakującą amunicję. Sowieci jednak nadal wyprowadzali silne ataki i około 17.00 opanowali ruiny szkoły. Tym razem skutecznie kontratakowała 7 kompania. Celem wsparcia II batalionu, dowódca pułku skierował w rejon Suszek swoją odwodową 10 kompanię. Ta, we współdziałaniu z walczącą w miejscowości 8 kompanią, uderzyła na rozlokowane pod wioską oddziały sowieckiej kawalerii. Obie kompanie odrzuciły nieprzyjaciela na odległość dwóch kilometrów od Suszek i tym samym uwolniły od sowieckiego ognia drogę dowozu i ewakuacji do Biełki[6][7]. Wykorzystując sukces sąsiednich pododdziałów, do kontrataku przeszła też 6 kompania i zepchnęła Kozaków na Ryszawkę. Wieczorem oddziały 4 Dywizji Kawalerii zmieniły taktykę i próbowały rozbić polską obronę serią szarż. Wszystkie ataki kawalerii załamały się w silnym ogniu polskiej obrony. Około 22.00 czerwonoarmiści przerwali walkę i wycofali się na pozycje wyjściowe[6].
W czasie kiedy II batalion walczył o Suszki, I batalion por. Daniłowicza z powodzeniem bronił Rasna i Niedzieliszcza. Do wieczora brygada kawalerii 4 DK nie zdołała opanować bronionych miejscowości[8].
31 lipca 12 pułk piechoty mjr. Franciszka Altera otrzymał następujące zadanie[9]:
12 pułk piechoty, przy współdziałaniu III/6 pap, z dotychczasowej pozycji osiągnie marszem ofensywnym, rozpoczętym przez Kolonię Suczków o godzinie 5.00, wzgórza na południe od linii Grzymałówka, przy czym jego II batalion ma postępować na równej linii z pułkiem z rejonu Merwa zachodnim brzegiem Styru i połączyć się z prawym skrzydłem swego pułku, który na osiągniętej linii oczekuje przeprawy kawalerii, mającej uderzyć w kierunku południowo-wschodnim.
O świcie 1 sierpnia 12 pułk piechoty wyruszył do działań z przedmościa „Beresteczko”. Maszerował dwoma kolumnami: I i III batalion szedł przez Piaski i Suczków[10] na Leszniów, a II batalion na Szczurowice. Około 7.00 I batalion napotkał pod Suczkowem nieprzyjaciela i po krótkiej walce zdobył tę miejscowość. Atakując dalej, przełamał sowiecką obronę i zajął dominujące wzgórze obok drogi Szczurowice – Leszniów. Tu z przyczyn taktycznych zatrzymano natarcie i porządkowano szyki. Ponieważ dwie baterie artylerii 6 pułku artylerii polowej nadal nie nadchodziły, około 11.00 kpt. Franciszek Alter zdecydował się kontynuować natarcie bez wsparcia artylerii[11].
W tym czasie w rejonie Leszniowa znajdowały się oddziały sowieckiej 6 Dywizji Kawalerii komdywa Siemiona Timoszenki. Jedna brygada 6 DK wspierała walczącą na prawym brzegu Styru sąsiednią 14 Dywizję Kawalerii, a główne siły 6 DK miały sforsować Styr na południe od Beresteczka i ruszyć lewym brzegiem rzeki na miasto. 1 sierpnia 6 Dywizja Kawalerii, atakowana przez polską 1 Dywizję Jazdy od czoła i równocześnie pod Szczurowicami i Mytnicą przez polską piechotę obchodzącą jej prawe skrzydło, rozpoczęła odwrót. Do Leszniowa zbliżała się brygada wspierająca wcześniej 14 DK. To właśnie na nią w południe natknął się polski 12 pułk piechoty. Walka trwała około czterech godzin. Sowiecka kawaleria parokrotnie szarżowała, ale około 15.30 została zmuszona do opuszczenia Leszniowa i wycofania się za rzekę Słonówkę[11][12].
Mapy walk pułku w 1920
Kawalerowie Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[13][a] | ||
---|---|---|
mjr Franciszek Alter* | por. Stanisław Bodaszewski | szer. Andrzej Chrząszcz* |
śp. plut. Gustaw Egner | kpt. Oswald Frank* nr 686 | kpr. Wojciech Gawliński* |
por. Zygmunt Gromadzki* | por. Jan Hajost* | plut. Władysław Handzlik |
por. Marian Hyla* | por. rez. Józef Jakóbiec* | kpr. Stanisław Jaśniewicz |
ppor. Seweryn Jeschiwe* | ppor. Antoni Kaczmarczyk* nr 4177[14] | por. Antoni Kamski* |
por. Bronisław Kawałkowski | mjr Gustaw Kieszkowski* | chor. Julian Kołaczyk* |
por. Franciszek Kubicki | por. Władysław Kulma | st. sierż. Karol Kulec |
ppor. Jan Magiera | kpt. Włodzimierz Mielnik | por. Artur Pollak |
ppor. Stanisław Rajewski | szer. Karol Lach | plut. Wacław Lazar |
szer. Stanisław Lubas | kpr. Michał Marszałek | st. szer. Józef Pelc |
plut. Wincenty Pikoń | st. szer. Bronisław Rusin | szer. Adam Waszkucz |
plut. Ignacy Żabski |
Ponadto 74 oficerów i 263 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych[15]. Wśród odznaczonych był kpr. Stanisław Irlik[16][17][18].
Pułk w okresie pokoju
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/6_DP_w_1938.jpg/200px-6_DP_w_1938.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Mieczys%C5%82aw_Zimnal_-_por._12_pp%2C_kpt._14_pp.jpg/240px-Mieczys%C5%82aw_Zimnal_-_por._12_pp%2C_kpt._14_pp.jpg)
W okresie międzywojennym 12 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr V[19] w garnizonie Wadowice[20] z wyjątkiem III batalionu, który był detaszowany w Krakowie[21]. Wchodził w skład 6 Dywizji Piechoty[19].
Pułk obchodził swoje święto 1 sierpnia, w rocznicę boju stoczonego w 1920 roku pod Leszniowem z oddziałami Armii Czerwonej[22]. 19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych ustalił i zatwierdził dzień 1 sierpnia jako datę święta pułkowego[23]. Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 12 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[24]. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 1200 szeregowców i 12 karabinów maszynowych[25].
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[26][c] | |
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne | |
dowódca pułku | płk Aleksander Stawarz |
I zastępca dowódcy | ppłk Józef Mordarski |
adiutant | kpt. Adam Dyr |
starszy lekarz | mjr dr Leopold Goldberg |
II zastępca dowódcy (kwatermistrz) | mjr Jan Kolanowski |
oficer mobilizacyjny | kpt. adm.(piech.) Filip Karmański |
zastępca oficera mobilizacyjnego | kpt. Roman Antoni Dąbrowski |
oficer administracyjno-materiałowy | kpt. Otto Stanisław Hugo Battek |
oficer gospodarczy | por. int. Wilhelm Juras |
oficer żywnościowy | vacat |
oficer taborowy[d] | kpt. tab. Leon Stanisław Kayser |
kapelmistrz | ppor. adm. (kapelm.) Mateusz Lisicki |
dowódca plutonu łączności | por. Jan Kazimierz Sylwester Mróz |
dowódca plutonu pionierów | kpt. Aleksander II Prociuk |
dowódca plutonu artylerii piechoty | por. art. Stanisław Kubicki |
dowódca plutonu ppanc. | kpt. Bronisław Jan Krukierek |
dowódca oddziału zwiadu | ppor. Jerzy Kleczkowski |
I batalion | |
dowódca batalionu | mjr dypl. Wojciech Wiącek |
dowódca 1 kompanii | por. Kazimierz Karol Buklad |
dowódca plutonu | ppor. Wiktor Gojdź |
dowódca 2 kompanii | por. Jan Oleś |
dowódca plutonu | ppor. Jerzy Władysław Głogowski |
dowódca 3 kompanii | kpt. Kazimierz VI Dąbrowski |
dowódca plutonu | ppor. Wojciech Monkiewicz |
dowódca plutonu | ppor. Leon Heliodor Spychalski |
dowódca 1 kompanii km | por. Józef Franciszek Krupa |
dowódca 1 kompanii km | ppor. Władysław Duszczyk |
II batalion | |
dowódca batalionu | mjr Władysław Sieńczak |
dowódca 4 kompanii | por. Stanisław Miga |
dowódca plutonu | ppor. Tadeusz Stefaniszyn |
dowódca 5 kompanii | kpt. Mieczysław Piotr Barys |
dowódca plutonu | ppor. Edward Franciszek Rybka |
dowódca 6 kompanii | por. Władysław Wojas |
dowódca plutonu | por. Zdzisław Dubicki |
dowódca 2 kompanii km | por. Franciszek Michał Czul |
dowódca plutonu | ppor. Ryszard Wagner |
III batalion | |
dowódca batalionu | ppłk Roman Wart |
adiutant dowódcy batalionu | kpt. Stanisław Miciuk |
pomocnik dowódcy batalionu ds. gosp. | kpt. adm. (piech.) Józef Grochal |
lekarz batalionu | ppor. lek. Wiktor Miklaszewski |
dowódca 7 kompanii | por. Jerzy Antoni Lewandowicz |
dowódca plutonu | ppor. Karol Hojlo |
dowódca 8 kompanii | p o. ppor. Józef Zięcik |
dowódca 9 kompanii | kpt. Seweryn Świeprawski |
dowódca plutonu | ppor. Florian Styła |
dowódca 3 kompanii km | por. Konstanty Cybulski |
dowódca plutonu | por. Władysław Antoni Jeziorski |
na kursie | kpt. Alojzy Stanisław Małusecki |
na kursie | por. Wojciech Rewer |
na kursie | ppor. Alfred Józef Narzyński |
12 obwód przysposobienia wojskowego „Wadowice”[28] | |
kmdt obwodowy PW | kpt. adm. (piech.) Jan Piotr Łużecki |
kmdt powiatowy PW Wadowice | kpt. kontr. piech. Tadeusz Bogumił Czeppe |
kmdt powiatowy PW Myślenice | kpt. adm. (piech.) Flawian Śmitkowsk |
Pułk w kampanii wrześniowej
W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku pułk walczył w składzie macierzystej 6 Dywizji Piechoty (Armia „Kraków”).
23 marca 1939 zarządzono w pułku częściową mobilizację. Wzmocnione zostały stany osobowe, a w lipcu pułk otrzymał karabiny przeciwpancerne wz. 35. Latem prowadzono rozbudowę inżynieryjną planowanych rejonów obrony w rejonie Pszczyny. Do prac wysłano batalion mjr. Stefana Rachwała nadając mu kryptonim „Władysław”. W jego składzie znalazły się między innymi 6 kompania strzelecka oraz 2 kompania ckm. Pułkowy pluton pionierów wszedł w skład drugiego kombinowanego batalionu o kryptonimie „Tytus"[29].
Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939[30] | |
Dowództwo | |
dowódca | ppłk dypl. Marian Strażyc |
I adiutant | kpt. Adam Dyr |
II adiutant | por. rez. Tadeusz Dzierwa |
oficer informacyjny | ppor. Franciszek Brzazgacz |
oficer łączności | por. Jan Mróz |
kwatermistrz | kpt. Kazimierz Dąbrowski |
oficer żywnościowy | p.o. chor. Michał Mokrzycki |
I batalion | |
dowódca I batalionu | mjr Władysław Sieńczak |
adiutant batalionu | por. rez. Bronisław Burger |
dowódca 1 kompanii strzeleckiej | ppor. Józef Ryłko |
dowódca 2 kompanii strzeleckiej | por. Jan Oleś |
dowódca 3 kompanii strzeleckiej | ppor. Władysław Duszczyk |
dowódca 1 kompanii ckm | por. Józef Krupa |
II batalion | |
dowódca II batalionu | kpt. Mieczysław Piotr Barys |
dowódca 4 kompanii strzeleckiej | ppor. Tadeusz Stefaniszyn |
dowódca 5 kompanii strzeleckiej | ppor. rez. Stanisław Kurek |
dowódca 6 kompanii strzeleckiej | por. Władysław Wojas |
dowódca 2 kompanii ckm | por. Franciszek Czul |
III batalion | |
dowódca III batalionu | ppłk piech. Roman Wart |
dowódca 7 kompanii strzeleckiej | por. Jerzy Lewandowicz |
dowódca 8 kompanii strzeleckiej | por. rez. Konstanty Mrzygłód |
dowódca 9 kompanii strzeleckiej | kpt. adm. (piech.) Jan Łużecki[e] |
dowódca 3 kompanii ckm | por. Konstanty Cybulski |
Pododdziały specjalne | |
dowódca kompanii przeciwpancernej | kpt. Bronisław Krukierek |
dowódca plutonu artylerii piechoty | por. Stanisław Kubicki |
dowódca kompanii zwiadowców | ppor. Jerzy Kleczkowski |
dowódca plutonu pionierów | kpt. Aleksander Prociuk |
dowódca plutonu przeciwgazowego | NN |
Symbole pułku
- Chorągiew/sztandar
23 maja 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził przepisową chorągiew 12 Pułku Piechoty[32].
1 sierpnia 1924 roku w Wadowicach generał broni Stanisław Szeptycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Wadowic, Andrychowa i Kalwarii[33][21]. Po wojnie sztandaru nie udało się odnaleźć[34].
- Odznaka pamiątkowa
20 czerwca 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 12 Pułku Piechoty[35]. Odznaka o średnicy 34 mm ma kształt okrągłej, wypukłej tarczy, na której zarysowany jest krzyż, a na nim sylwetka żołnierza piechoty w pełnym ekwipunku, trzymającego w lewej wzniesionej ręce wieniec laurowy. Obok sylwetki żołnierza numer i inicjały pułku „12 PP”. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym i oksydowanym, na rewersie numerowana. Wykonawcą odznaki był Bronisław Grabski z Łodzi[20].
Żołnierze 12 pp
- Dowódcy pułku[f]
- płk Jan Mischke (1 XI 1918 – 18 VI 1919)[g] [h]
- kpt. Franciszek Alter (p.o. 18 – 31 XII 1918)
- ppłk Eugeniusz Stecz (p.o. 1 – 20 I 1919)
- mjr Adam Śmiałowski (p.o. 21 – 31 I 1919)
- ppłk Edward Reyman (p.o. 1 II – 6 III 1919 → dowódca 11 pp)
- kpt. Oswald Frank (19 VI – 25 VII 1919)
- ppłk Wandalin Doroszkiewicz (26 VII 1919 – 10 II 1920)
- kpt. Władysław Mielnik (11 II – 27 VI 1920)
- mjr Franciszek Alter (28 VI 1920 – 30 VIII 1921)
- ppłk / płk piech. Oswald Frank (IX 1921 – III 1927)
- ppłk dypl. piech. Józef Ćwiertniak (1927-1929)
- ppłk / płk dypl. piech. Józef Jaklicz (22 III 1929 – 23 III 1932 → wykładowca w WSWoj.)
- ppłk piech. Marian Raczyński (23 III 1932[38] – 21 VI 1933 → stan spoczynku z dniem 31 X 1933[39])
- ppłk dypl. piech. Antoni Staich (VI 1933[40] – XI 1935 → zastępca szefa Departamentu Piechoty MSWojsk.)
- ppłk / płk piech. Aleksander Stawarz (XI 1935 – VII 1939 → dowódca Pododcinka Nr 2 „Nowy Sącz”)
- ppłk dypl. piech. Marian Strażyc (VII – IX 1939)
- Zastępcy dowódcy pułku[i]
- ppłk piech. Gustaw Kieszkowski (10 VII 1922[42] – 1924 → Kurs dla oficerów sztabowych piechoty w Grupie[43])
- ppłk piech. Aleksander Powroźnicki (12 IV 1924[44] – 5 V 1927 → dyspozycja dowódcy OK V)
- ppłk piech. Artur Sadowiński (5 V 1927[45] – 1 V 1932 → praktyka poborowa w PKU Kołomyja[46])
- ppłk piech. Stanisław III Dąbek (15 III 1932 – † 20 III 1933)
- ppłk piech. Jan Świątecki (28 VI 1933 – 7 VI 1934 → dowódca 34 pp)
- ppłk dypl. piech. Władysław II Rusin (7 VI 1934[47] – 30 IV 1935 → stan spoczynku[48])
- ppłk piech. Franciszek Studziński (od 4 VII 1935[49] – ? → komendant Rejonu Uzupełnień Sosnowiec)
Żołnierze 12 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej
Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[50] oraz Muzeum Katyńskie[51][j][k].
Nazwisko i imię | stopień | zawód | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
---|---|---|---|---|
Balon Tadeusz | ppor. rez. | nauczyciel | Szkoła Powszechna w Chorzowie | Katyń |
Bielaczyc Wilhelm | ppor. rez. | inżynier mechanik | Katyń | |
Bodnarowski Aleksander | ppor. rez. | urzędnik | Katyń | |
Ciepły Józef[54] | ppor. rez. | inżynier chemik | Katyń | |
Czyżewski Jerzy | ppor. rez. | urzędnik | Huta Szkła „Silesia” | Katyń |
Dziadek Jan | ppor. rez. | leśnik | nadleśniczy w Niepołomicach | Katyń |
Koenner Edward | ppor. rez. | prawnik | Sąd Okręgowy w Katowicach | Katyń |
Kołodziej Julian | por. rez. | agronom | dyr. firmy sukienniczo-krawieckiej | Katyń |
Kołodziejczyk Alojzy | ppor. rez. | urzędnik | poczta w Krakowie | Katyń |
Maliszewski Józef | ppor. rez. | urzędnik | „Głos Narodu” w Krakowie | Katyń |
Mazak Paweł Jerzy | ppor. rez. | inżynier chemik | Katyń | |
Olszewski Wincenty | ppor. rez. | urzędnik | Katyń | |
Postawka Leon | ppor. rez. | majątek Odonów | Katyń | |
Szczerba Marian | ppor. rez. | absolwent AGH | PKP Kraków | Katyń |
Tatoń Władysław | ppor. rez. | Katyń | ||
Wodecki Michał | ppor. rez. | chemik, mgr | Katyń | |
Faltus Karol August | ppor. rez. | absolwent UJ | Charków | |
Gąsior Jan | por. rez. | Charków | ||
Grylowski Władysław | por. rez. | technolog elektryk | Charków | |
Kawecki Włodzimierz | ppor. rez. | inżynier leśnictwa | (e) | Charków |
Mikosz Tadeusz | ppor. rez. | nauczyciel | Charków | |
Narzyński Alfred[55] | podporucznik | żołnierz zawodowy | na kursie | Charków |
Oskarbski Franciszek | ppor. rez. | Charków | ||
Otto Marian Piotr | ppor. rez. | chemik, mgr filozofii | Uniwersytet Jagielloński | Charków |
Stach Emil Antoni | por. rez. | technik budowy maszyn | Zakłady „Fablok” Chrzanów | Charków |
Czeppe Tadeusz[56] | kpt. w st. sp. | żołnierz zawodowy | Instytut Wojskowo-Techniczny | Kalinin |
Upamiętnienie
Uwagi
- ↑ Gwiazdkę przy nazwisku oznaczono żołnierzy, którzy zostali odznaczeni Krzyżem Walecznych.
- ↑ Kpt. piech. Mieczysław Marian Józef Zimnal – urodzony 21.07.1909 r., syn Wincentego i Wandy. Podporucznik od 15.08.1930 r., porucznik od 1.01.1933 r., awansowany do stopnia kapitana 19.03.1938 r. Oficer 12 pp, Korpusu Ochrony Pogranicza i 14 pp. Ranny w dniu 03.09.1939 r. pod Mełnem oraz w dniach 11 i 16 września 1939 r. (pod Maurzycami). Jeniec oflagu VII A Murnau. Po oswobodzeniu przydzielony do 4 Batalionu Strzelców Karpackich, następnie w dowództwie 2 Brygady Strzelców Karpackich. Zmarł w roku 1963 w Londynie.
- ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[27].
- ↑ Oficer taborowy był jednocześnie dowódcą kompanii gospodarczej.
- ↑ Kpt. adm. (piech.) Jan Piotr Łużecki (ur. 19 grudnia 1893) był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych i Srebrnym Krzyżem Zasługi. W czasie pokoju był komendantem Obwodu PW nr 12[31].
- ↑ Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[36].
- ↑ Autorzy Księgi chwały piechoty podali, że płk Jan Mishke dowodził pułkiem wyłącznie w dniach 7–18 marca 1919 roku. Data „18 marca” jest ewidentną pomyłką redakcyjną. Według tych samych autorów pułkownik Mischke miał dowodzić pułkiem do 18 czerwca 1919 roku.
- ↑ Pułkownik Mischke 8 maja 1919 roku przybył z Wadowic do Zimnej Wody na front ukraiński, gdzie objął dowództwo nad pułkiem i sprawował je w czasie polskiej ofensywy majowej[37].
- ↑ 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[41]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
- ↑ Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[52].
- ↑ Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[53].
Przypisy
- ↑ a b Mucha 1928 ↓, s. 3.
- ↑ Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
- ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 857.
- ↑ Рясне.
- ↑ Неділище.
- ↑ a b c d Odziemkowski 2004 ↓, s. 398.
- ↑ a b Mucha 1928 ↓, s. 17.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 18.
- ↑ Marek Tarczyński (red.) 2002 ↓, s. 648.
- ↑ Antonówka (Suczków), pow. Horochów, gm. Beresteczko.
- ↑ a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 227.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 20.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 29–30.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 22 czerwca 1922, s. 464.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 30.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921, s. 1752, jako Inliky.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1929, s. 251, sprostowano nazwisko z „Inliky” na „Irlik”.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-11-10]..
- ↑ a b Almanach 1923 ↓, s. 50.
- ↑ a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 41.
- ↑ a b Satora 1990 ↓, s. 45.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 20, 24.
- ↑ Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
- ↑ Jagiełło 2007 ↓, s. 63–65.
- ↑ Jagiełło 2007 ↓, s. 65–67.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 561–562.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 671.
- ↑ Gładysz 2016 ↓, s. 27.
- ↑ Gładysz 2016 ↓, s. 31.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 298, 671.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 12 czerwca 1924 roku, poz. 339.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 24.
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 47.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 17 z 20 czerwca 1931 roku, poz. 199.
- ↑ Almanach 1923 ↓, s. 49.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 5, 9.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 126.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 150.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 37 z 12 kwietnia 1924 roku, s. 209.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 234.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 154.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 59.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 98.
- ↑ Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
- ↑ Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓.
- ↑ Wyrwa 2015 ↓.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 486.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 6572.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 8449.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Daniel Korbel, 12 Pułk Piechoty w walkach o Śląsk Cieszyński, Przegląd Historyczno -Kulturalny Wadoviana nr 21/2018.
- Daniel Korbel, Na pomoc Cieszynowi, Tramwaj Cieszyński, https://tramwajcieszynski.pl/na-pomoc-cieszynowi/
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
- Franciszek Mucha: Zarys historji wojennej 12-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
- Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918–1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
- Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
- Andrzej Gładysz: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918-1939. 6 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2016. ISBN 978-83-7945-592-8.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Arkadiusz Tuliński: 6 Armia Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. T. 1 i 2. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2020. ISBN 978-83-8229-062-2.
Media użyte na tej stronie
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bitwy w rejonie Szaciłek (9 - 22 kwietnia 1920)
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Walki pod Dubnem i Chorupaniem (14 - 19 lipca 1920)
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bitwa pod Brodami 29.07-03.08-1920
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Autor: Magnum045, Licencja: CC BY-SA 3.0
Order Virtuti Militari 5th Class
6 DP w 1938
Autor: Szczur14pp, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mieczysław Zimnal - por. 12 pp, kpt. 14 pp. Przetworzone zdjęcie z archiwum Mariana Ropejko.
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Położenie wielkich jednostek Armii "Kraków" i wielkich jednostek niemieckich 01-09-1939 (o świcie)
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tereny działań bojowych 12 Pułku Piechoty w latach 1918 -1920
Autor: Mariusz Swornóg, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
budynek d. koszar wojskowych, pomnik żołnierzy 12 Pułku Piechoty, otoczenie
Autor: Mariusz Swornóg, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
budynek d. koszar wojskowych, pomnik żołnierzy 12 Pułku Piechoty, otoczenie
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Walki w rejonie Suszek i Suchowoli (19 i 22 czerwca 1920)