14 Pułk Ułanów Jazłowieckich

14 Pułk Ułanów Jazłowieckich
Ilustracja
Historia
Państwo II Rzeczpospolita
Sformowanieluty 1918 (II RP), 1940 (PSZ), 1944 (AK)
Rozformowaniewrzesień 1939 (II RP), 1945 (AK), 1947 (PSZ)
Nazwa wyróżniającaJazłowieckich
PatronNMP Jazłowiecka
Tradycje
Święto8 grudnia (1918-1924)
11 lipca (1925-1939)
Nadanie sztandaru20 marca 1921
Kontynuacja1 bcz 6 BKPanc
2 bpzmot 12 BZ
Dowódcy
Pierwszykpt. Szmidt
Ostatnirtm. Andrzej Sozański
Działania zbrojne
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Antonowem (4 VI 1920)
bitwa pod Kropiwną (20 VI 1920)
bitwa pod Niestanicami (14 VIII 1920)
bitwa pod Kosmowem (12 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
DyslokacjaUngheni (1918), Odessa (1919), Jazłowiec (1919), Lwów (1921-1939)
Rodzaj wojskkawaleria
PodległośćDywizja Jazdy (1920)
1 Dywizja Jazdy (1920)
Podolska BK (1939)
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Tereny działań bojowych Pułku w latach 1919–1920
Walki polsko-ukraińskie szwadron karabinów maszynowych nad Strypą
Bitwa kropiwna 1920.png
29 lipca – 3 sierpnia 1920
Bitwa kamionka 1920.png
Bitwa komarow 1920.png
Pomnik upamiętniający bitwę pod Komarowem
Oficerowie i podoficerowie 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich; 1921 r.
Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej przez delegację 14 puł; 7 czerwca 1933
Warta przed pomnikiem ku czci poległych żołnierzy 14 puł we Lwowie; lipiec 1933
Podolska BK w 1938
Tereny działań bojowych Pułku w 1939 r.
Kamień Ułanów Jazłowieckich w Puszczy Kampinoskiej
Kamień poświęcony walkom Pułku przy skrzyżowaniu ul. Powsińskiej i Idzikowskiego
Żołnierz 14 pułk ułanów jazłowieckich,1937
Pomnik w Łomiankach-Dąbrowie Leśnej upamiętniający szarżę pod Wólką Węglową w 1939
Pomnik na cmentarzu w Kiełpinie upamiętniający poległych ułanów, kopia pomnika który znajdował się w koszarach w Jazłowcu

14 Pułk Ułanów Jazłowieckich (14 p.uł.) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP, kawalerii pancernej PSZ na Zachodzie oraz oddział partyzancki Armii Krajowej.

Święto pułku: od 1926 roku 11 lipca (rocznica bitwy pod Jazłowcem w 1919), wcześniej 8 grudnia (święto NMP Jazłowieckiej)

Miejsce postoju: garnizon Lwów.

Pułk w walkach o niepodległość i granice

Powstanie pułku i walki na obczyźnie

Zalążkiem pułku był utworzony w lutym 1918 roku w mołdawskiej miejscowości Ungheni szwadron polski, skupiający Polaków służących wcześniej w armii rosyjskiej. Po nieudanej próbie dołączenia do II Korpusu Polskiego, w obliczu groźby rozbrojenia przez Niemców, szwadron dołączył do 2. pułku konnego rosyjskiej Armii Ochotniczej, zachowując jednak polskie oznaki i komendę. Wraz z „białymi” oddziałami szwadron przeszedł na Kubań w południowej Rosji i brał udział w walkach z bolszewikami m.in. pod Tarhową, Wielikokniażeską, Jekaterynodarem, Biełoglinną i Tichoriecką. W połowie sierpnia 1918 r. szwadron mocą umowy pomiędzy dowódcą rosyjskiej Armii Ochotniczej i generałem Lucjanem Żeligowskim podporządkowany został tworzącym się na Kubaniu oddziałom polskim. Wkrótce szwadron zreorganizowano jako dwuszwadronowy dywizjon, którego dowódcą został we wrześniu mjr Konstanty Plisowski. W październiku 1918 r. został zorganizowany trzeci szwadron (oficerski), a oddział oficjalnie przyjął nazwę dywizjon jazdy przy 4 Dywizji Strzelców Polskich. W drugiej połowie stycznia 1919 roku dywizjon przewieziony został drogą morską do Odessy na Ukrainie. Tam przyjął licznych ochotników i został rozwinięty w pułk ułanów 1 Dywizji Jazdy pod dowództwem majora Plisowskiego. Oddział liczył 98 oficerów oraz 530 podoficerów i ułanów w czterech szwadronach liniowych, szwadronie karabinów maszynowych i plutonie łączności. 1 szwadron pułku walczył u boku wojsk francuskich, greckich i „białych” rosyjskich z bolszewikami w okolicach Odessy i pod Tyraspolem. W kwietniu siły koalicyjne opuściły Odessę, odchodząc do Besarabii w Rumunii. Polacy osłaniali odwrót sojuszników, a pułk ułanów przekroczył graniczny Dniestr jako ostatni. Po dwumiesięcznym pobycie w Besarabii 15 czerwca 1919 roku niedaleko Śniatynia pułk ułanów przekroczył granicę rumuńską i przybył do Polski.

Walki w Polsce

Z końcem czerwca pułk rozpoczął działania zbrojne w Małopolsce Wschodniej przeciwko oddziałom ukraińskim. Ułani walczyli nad Złotą Lipą, pod Sokołowem i nad Strypą. W dniach 11 do 13 lipca 1919 r. pułk w ciężkim boju pod Jazłowcem odparł atakujące oddziały ukraińskie (łącznie w sile dwóch i pół brygady) i nie dopuścił wroga do klasztoru Sióstr Niepokalanek w Jazłowcu[a]. Po tym wydarzeniu NMP Jazłowiecka została patronką pułku, który przyjął nazwę Jazłowiecki. W dowód wdzięczności za uratowanie przed Ukraińcami wychowanki SS Niepokalanek z Jazłowca ufundowały pułkowi sztandar. Po wyparciu wojsk ukraińskich za Zbrucz pułk przeszedł na Wołyń, by walczyć z bolszewikami.

Numer „14” otrzymał w sierpniu 1919 r.[b] wraz z oficjalnym zatwierdzeniem nazwy. Brał udział w kampanii 1920 r., w ramach której uczestniczył w zagonie na Koziatyn, wyprawie kijowskiej oraz bitwie pod Komarowem. Pułk stracił ogółem (polegli, zmarli od ran i chorób) 11 oficerów i ponad 100 podoficerów i ułanów. Rany odniosło 31 oficerów, 273 podoficerów i ułanów. Krzyżem Virtuti Militari V. klasy nagrodzono 83 żołnierzy pułku, Krzyżem Walecznych – 239 żołnierzy, w tym 24 – czterokrotnie, 43 – trzykrotnie, 122 – dwukrotnie.

Pułk w okresie pokoju

W okresie pokoju pułk stacjonował we Lwowie, w koszarach przy ul. Łyczakowskiej 76. Za walki w latach 1918–20 sztandar pułku został odznaczony orderem Virtuti Militari V klasy (nadanie nr 2514) osobiście przez Naczelnego Wodza marszałka Józefa Piłsudskiego 20 marca 1921 roku, za walki w 1939 udekorowany wstęgą w barwach narodowych[c].

Zgodnie z rozkazem ministra spraw wojskowych O.V. L 33035 E z 1925 r. przy pułku stacjonował 4 Szwadron Samochodów Pancernych.

We wrześniu 1930 roku, pułk brał udział w pacyfikacji ludności ukraińskiej w powiecie bóbreckim.[1]

W kampanii wrześniowej 1939 roku

W 1939 roku pułk w ramach macierzystej Podolskiej Brygady Kawalerii, walczył początkowo w składzie Armii „Łódź”, a następnie Armii „Poznań”.

Bezpośrednio po mobilizacji, 27 sierpnia[2], pułk został przetransportowany do miejscowości Nekla niedaleko Wrześni. Po wyładowaniu został skierowany w okolice Sierosławia, wsi położonej około dziesięciu kilometrów na zachód od Poznania do zabezpieczenia przejścia między Jeziorem Niepruszewskim a Jeziorem Lusowskim. Zgodnie z dalszymi rozkazami od 4 września przeszedł w rejon Gniezna i dalej przez Witkowo, Słupcę, okolice Konina do Uniejowa, gdzie przybył 9 września. W następnych dniach stoczył zwycięskie boje pod miastem i na wschód od niego pod Gostkowem i Wartkowicami. Następnie skierował się w okolice Łęczycy i po osiągnięciu linii OzorkówStryków przeszedł w rejon Łowicza, który został zdobyty przez wojska Armii „Poznań” 11 września. Grupa Operacyjna Kawalerii gen. Grzmota-Skotnickiego działała następnie (na północ od Łowicza) na kierunku BrzozówBudy Stare – rejon Młodzieszyna i w okolicach Brochowa przekroczyła Bzurę. W rejonie Tułowic, na skraju Puszczy Kampinoskiej, toczyła bardzo ciężkie boje, przebijając się przez okrążenie. Ranny pod Tułowicami gen. Grzmot-Skotnicki zmarł następnego dnia, a obowiązki dowódcy Grupy Operacyjnej, w której składzie działał pułk, przejął gen. Abraham. Grupa skierowała się w kierunku zachodnim, w głąb Puszczy Kampinoskiej. W ciężkich marszach dotarła do miejscowości Górki około 16 kilometrów od Tułowic. Tam stoczyła 17 września wielogodzinny, zwycięski bój z nieprzyjacielem i w pierwszej fazie pomaszerowała w kierunku Modlina, jednak dowódca Grupy zmienił rozkazy i skierował oddziały na odsiecz Warszawie. Pułk brał udział w zajęciu Sierakowa leżącego na wschodnim skraju Puszczy Kampinoskiej, niedaleko granic stolicy. Dowódca pułku płk Godlewski zdecydował się na atak na umocnione pozycje nieprzyjaciela. 19 września 1939 r. w okolicach Dąbrowy Leśnej 14 pułk przeprowadził szarżę (Szarża pod Wólką Węglową), w wyniku czego część Armii „Poznań” po bitwie nad Bzurą weszła do Warszawy i znacząco wzmocniła szeregi obrońców stolicy. Szarża znana i sławna wówczas w Europie, została porywająco opisana przez włoskiego korespondenta wojennego Mario Appeliusa. W szarży pułk poniósł poważne straty – ok. 100 zabitych i 100 rannych. Przez Bielany nad Wisłą posuwał się w kierunku południowym do koszar 1 pułku szwoleżerów przy ul. 29 Listopada. Zdziesiątkowany pułk został połączony z 6 pułkiem Ułanów Kaniowskich, z którym wspólnie walczył w Podolskiej Brygadzie Kawalerii. Do kapitulacji stolicy 28 września prowadził walki w rejonie ul. Czerniakowskiej.

Szwadron marszowy pułku od 12 września podporządkowany był 10 Brygadzie Kawalerii i w jej składzie walczył pod Lwowem. 24 września jeden ze szwadronów pułku przeprowadził szarżę na pozycje jednostek Armii Czerwonej w czasie bitwy pod Husynnem.

Ponieważ sztandar pułku posiadał już wstęgę orderu Virtuti Militari za wojnę polsko-bolszewicką, decyzją Rady Trzech (Kapituły Orderu Virtuti Militari) w Londynie pułk uzyskał prawo umieszczenia na wstędze biało-czerwonej przy sztandarze napisu: „Wyróżniony za niezwykłe męstwo w kampanii 1939 w Polsce”[3].

Za udział w walkach z Niemcami w 1939 roku ułanom pułku nadano trzy krzyże Virtuti Militari IV klasy i 25 V klasy oraz 42 Krzyże Walecznych.

Jazłowieccy ułani

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 – I zastępca dowódcy)
  • mjr kaw. Kazimierz Duchnowski (1924[8])
  • ppłk kaw. Stanisław Józef Rabiński (do 5 V 1927 → p.o. dowódcy 20 puł)
  • ppłk kaw. Konstanty Abłamowicz (23 V 1927 – 1928 → dowódca 11 puł)
  • ppłk dypl. kaw. Władysław Płonka (X 1935 – VIII 1937 → dowódca 22 puł.)
  • mjr dypl. Antoni Grudziński (VII – VIII 1939)
  • ppłk Zygmunt Mikołaj Ważyński (IX 1939)
II zastępcy dowódcy pułku – kwatermistrzowie
  • mjr kaw. Karol Apolinary Wiernicki (1939[9])
Inni oficerowie pułku
Ułani

Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920 (nawiasach podano numer krzyża)[11][12]

sztandar 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich
mjr Jerzy Bardziński
ppor. Jerzy Berezowski
rtm. Włodzimierz Bem de Cosban[13]
pchor. Bolesław Boczkowski
plut. Franciszek Baranowicz
ś.p. ppor. Władysław Buderacki
rtm. Wiktor Czerniewicz
ppor. Witold Czaykowski
ś.p. por. Edward Dunin-Borkowski
rtm. Kazimierz Dychnowski
st. uł. Franciszek Dobrowolski
ś.p. ppor. Wacław Dąbrowski
pchor. Stanisław Dzienisiewicz (6921)
uł. Stanisław Dworzański
ppor. Ryszard Garniewicz
ppor. Edward Józef Godlewski
ś.p. wachm. Zenobiusz Graniczny
st. wachm. Bronisław Gadzin
wachm. Władysław Gwoździński
uł. Antoni Grudziński
plut. Franciszek Haczkowski
kpr. Tadeusz Imach
por. Janusz Iliński
plut. Feliks Jarocki
plut. Szymon Jadzewicz
ś.p. por. Czesław Jakubowski
kpr. Jan Kruszyński
plut. Henryk Kościuszko
ppor. Aleksander Kwiatkowski
pchor. Stanisław Kostkiewicz
st. uł. Kazimierz Zachariasz Kuźmiński vel Kazimierz Kuźma[d] nr 4345
kpr. Marian Ludwiczak
plut. Jan Lipniewski
rtm. Piotr Massalski
kpr. Władysław Moycho
kpr. Antoni Mikołajczyk
por. Witold Mosiewicz
wachm. Tadeusz Maciejowski
wachm. Bronisław Małek
wachm. Julian Matasow
uł. Aleksander Madejski (2530)
pchor. Władysław Nowacki
kpr. Władysław Nowicki
por. Karol Olszowski
wachm. Mikołaj Oksza-Czechawski
płk Konstanty Plisowski
ś.p. kpt. art. Michał Belina-Prażmowski
rtm. Kazimierz Plisowski
st. uł. Józef Pazder
ś.p. por. Dymitr Pedachowski
ś.p. pchor. Józef Piotrowski
por. Józef Poznański
ś.p. plut. Stanisław Pecner
por. Franciszek Raciborski
plut. Leon Rybicki
uł. Michał Rosenfeld
ś.p. ppor. Feliks Radyszkiewicz
rtm. Modest Romiszewski
mjr Mieczysław Rożałowski
pchor. Tadeusz Radzymiński
uł. Romuald Rybiński
ś.p. ppor. Jerzy Skarbek-Rudzki
pchor. Włodzimierz Schild
pchor. Roman Siedlecki
plut. Mieczysław Sienkiewicz
st. uł. Czesław Strzelecki
kpr. Antoni Szczerbiński
kpr. Gwido Salomon
ppor. Franciszek Skibiński
kpr. Leonard Siedlecki
plut. Zygmunt Staniszewski
kpr. Jerzy Strużyński
st. uł. Roman Trojanowski
kpr. Antoni Tyjewski
plut. Kazimierz Wojtulewicz
ppor. Karol Wisłouch
por. Aleksander Wasilewski
ś.p. por. Herald Westermark
plut. Władysław Wilczyński
wachm. Eugeniusz Zarański
uł. Zygmunt Zatoński
kpr. Benedykt Zawinowski
por. Bohdan Zaremba
Żołnierze pułku odznaczeni Orderem Virtuti Militari za kampanię wrześniową 1939 roku

Krzyżem Złotym:

  1. płk Edward Józef Godlewski
  2. rtm. Józef Bokota
  3. chor. Bronisław Gadzin

Krzyżem Srebrnym:

mjr dypl. kaw. Jerzy Falkowski[e]
rtm. Dzierżanowski Roman
rtm. Łubieński Stanisław
rtm. Sozański Andrzej
por. Fedorowicz Jerzy
por. Godlewski Alfred
por. Malanowski Zdzisław
por. Walicki Marian
ppor. Iwanowski Eugeniusz
ppor. Korolewicz Gerard
ppor. Kostiuk Jerzy
ppor. Longchamps de Bérier Jacek
ppor. Marczyński Aleksander
ppor. Panesz Zbigniew
ppor. Scholz Jerzy Paweł
ppor. Tychanowicz Władysław
ppor. Wiktor Ziemiński
ppor. Żurowski Zbigniew
pchor. Brykczyński Tadeusz
pchor. Szturma Stanisław
st. wachm. Przybyła Jan
plut. Gajda Bartłomiej
plut. Piasecki Boromeusz
kpr. Buszta Antoni
kpr. Czech Bronisław
kpr. Maziarski Feliks
st. uł. Osemlok Józef
uł. Król Józef

Obsada personalna w 1939 roku

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[15][f]:

  • dowódca pułku – płk Edward Józef Godlewski
  • I zastępca dowódcy – ppłk Zygmunt Mikołaj Ważyński
  • adiutant – por. Franciszek Zdzisław Malanowski[g]: *
  • lekarz medycyny – por. lek. Kazimierz Michał Kosiński
  • lekarz weterynarii – kpt. Kazimierz Furdyna
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Karol Apolinary Wiernicki
  • oficer mobilizacyjny – mjr Adam Henryk Stanisław Wilczek
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – rtm. Tadeusz Płoski
  • oficer administracyjno-materiałowy – rtm. adm. (kaw.) Witold Jan Kowalski
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. Franciszek Zdzisław Malanowski (*)
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Zygmunt Dawidowicz
  • oficer żywnościowy – chor. Bronisław Gadzin
  • dowódca plutonu łączności – por. Leon Rzewuski
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Zbigniew Kazimierz Wacek (*)
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Marian Wojciech Kawalec
  • dowódca 1 szwadronu – p.o. por. Konstanty Bordziłowski
  • dowódca plutonu – ppor. Cyryl Maria Czarkowski-Golejewski
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Franciszek Panesz
  • dowódca 2 szwadronu – p.o. por. Jerzy Władysław Sokołowski
  • dowódca plutonu – ppor. Edward Maria Antoni Cordes
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Zygmunt Żurowski
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Włodzimierz Korytkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Gerard Bazyli Korolewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Kazimierz Tychanowicz
  • dowódca plutonu – chor. Józef Wilkosz
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Józef Bokota
  • dowódca plutonu – por. Marian Walicki
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Kazimierz Wacek (*)
  • dowódca plutonu – ppor. Wiktor Ziemiński
  • dowódca szwadronu km – p.o. por. Czesław Sochocki
  • dowódca plutonu – por. Aleksander Zieńczyk
  • dowódca plutonu – por. Konstanty Marcin Juszczak
  • dowódca szwadronu zapasowego – mjr Stefan Starnawski
  • zastępca dowódcy – rtm. Jerzy Strużyński
  • na kursie – rtm. Roman Feliks Zygmunt Dzierżanowski
  • na kursie – rtm. Andrzej Franciszek Wincenty Szajowski
  • na kursie – rtm. Andrzej Heliodor Antoni Sozański

Obsada etatowa pułku we wrześniu 1939

Obsada etatowa pułku we wrześniu 1939[17][18]

Dowództwo
  • dowódca pułku – płk Edward Józef Godlewski
  • zastępca dowódcy pułku – ppłk Zygmunt Mikołaj Ważyński
  • oficer żywnościowy i p.o. kwatermistrza – chor. Bronisław Gadzin
  • adiutant – por. Franciszek Zdzisław Malanowski
  • oficer ordynansowy – ppor. Jerzy Weisman-Zawidowski
  • oficer informacyjny – ppor. Stefan Fiema
  • oficer broni – por. Wilhelm Kullmann
  • oficer gazowy – ppor. Roman Izierski
  • dowódca szwadronu gospodarczego- por. inż. Alfred Godlewski
  • szef – st. wachm. Michał Skopowski
  • płatnik – p.o. st. wachm. Kazimierz Doroszka
  • lekarz – ppor. lek. Kazimierz Michał Kosiński
  • lekarz weterynarii – ppor. lek. wet. Jarosław Piechowicz
  • kapelan – ks. Michał Lewandowski
  • szef kancelarii – st. wachm. Władysław Piórek
1 szwadron
  • p.o. dowódcy – ppor. Zbigniew Franciszek Panesz
  • dowódca 1 plutonu – ppor. Harry Daube
  • dowódca 2 plutonu – ppor. Aleksander Marczyński
  • dowódca 3 plutonu – wachm. Gracjan Świątkiewicz
  • szef szwadronu – st. wachm. Jan Przybyła
2 szwadron
  • dowódca szwadronu – rtm. Roman Feliks Dzierżanowski
  • dowódca 1 plutonu – ppor. Zbigniew Żurowski
  • dowódca 2 plutonu – ppor. Edward Marian Cordes
  • dowódca 3 plutonu – por. Franciszek Szlachcic
  • szef szwadronu – plut. Michał Olearnik
3 szwadron
  • dowódca szwadronu – por. Marian Walicki
  • dowódca 1 plutonu – ppor. Gerard Bazyli Korolewicz
  • dowódca 2 plutonu – ppor. Jerzy Paweł Szolc
  • dowódca 3 plutonu – ppor. Eugeniusz Iwanowski
  • szef szwadronu – st. wachm. Kazimierz Juźwa
4 szwadron
  • dowódca szwadronu – rtm. Józef Bokota
  • dowódca 1 plutonu – por. Bolesław Kostkiewicz
  • dowódca 2 plutonu – ppor. Zygmunt Kostiuk
  • dowódca 3 plutonu – ppor. Jerzy Torosiewicz
  • szef szwadronu – st. wachm. Rudolf Zenkner
szwadron ckm
  • dowódca szwadronu – rtm. Andrzej Heliodor Sozański (od 26 IX 1939 dowódca pułku)
  • dowódca 1 plutonu – por. Jerzy Fedorowicz
  • dowódca 2 plutonu – ppor. Władysław Tychanowicz
  • dowódca 3 plutonu – wachm. pchor. Leszek Biłyk
  • szef szwadronu – wachm. Jan Dzieliński
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Zbigniew Wacek
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Wiktor Ziemiński
  • dowódca plutonu łączności – por. Leon Rzewuski

Pułk w składzie PSZ na Zachodzie

Po kampanii wrześniowej 14 pułk ułanów został odtworzony w kwietniu 1940 roku we Francji jako III batalion im. Ułanów Jazłowieckich w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej. Po klęsce Francji ponownie odtworzony w Wielkiej Brytanii jako I Batalion Strzelców im. 14 pułku Ułanów Jazłowieckich 1 Brygady Strzelców, od 8 października 1940 znów w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Pułk w składzie Armii Krajowej

Zgodnie z tzw. planem OSZ (odtwarzania sił zbrojnych) w Okręgu Lwów AK organizowano zawiązki przedwojennych oddziałów DOK VI, w tym także 14 pułku Ułanów Jazłowieckich, docelowo jako jednostki zmotoryzowanej, w praktyce – pieszej. Początkowo wiosną 1944 r. uformowano 1, 2 i 3 pluton w Dzielnicy Lwów-Wschód (rejon lasów winnickich). Tak powstały oddziały leśne 14 pułku ułanów. Liczyły one pierwotnie 32 żołnierzy AK, którzy z powodu dekonspiracji musieli opuścić Lwów. Wkrótce dołączyli do nich ochotnicy z okolic miasta, a także Polacy wcieleni do armii niemieckiej, którym udało się zdezerterować.

Dowódcą mianowano por Andrzeja Adama de Myszkę Chołoniewskiego a jego zastępca został kapitana Dragana Sotiroviča ps. „Draża”, oficer przedwojennej armii Królestwa Jugosławii, który zbiegł z niewoli niemieckiej i dzięki polskiemu podziemiu ukrywał się we Lwowie W maju 1944 oddziały leśne 14 pułku liczyły już około 100 żołnierzy. Ważnym zadaniem ułanów była obrona mieszkańców podlwowskich wsi przed napaścią Ukraińskiej Powstańczej Armii, realizującej plan depolonizacji Małopolski Wschodniej poprzez czystki etniczne. Ze zbliżaniem się frontu oddziały AK rozpoczęły przygotowania do Akcji „Burza”. W lipcu 14 pułk ułanów miał już 6 szwadronów, w trzy w stadium organizacji. Razem liczył 827 żołnierzy uzbrojonych w 7 rkm, 17 pm, 246 kbk, 130 pistoletów, 745 granatów ręcznych i 6 granatników przeciwpancernych.

Ułani jazłowieccy wzięli udział w kilkudniowych walkach o Lwów (22 – 27 lipca 1944). Po zajęciu miasta sowieci rozbroili i aresztowali tysiące żołnierzy lwowskiej AK. Wśród zatrzymanych był także ranny kpt. Draża Sotirovič, świeżo odznaczony przez dowództwo AK Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Zdołał on jednak uciec i dołączyć do tych ułanów, którzy uniknęli niewoli.

Resztki pułku ukryły się w okolicach Brzozowa, skąd część ludzi z kpt. Drażą przeszła wiosną 1945 na Dolny Śląsk, a stamtąd do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Pozostali żołnierze 14 pułku walczyli z sowietami. 26 czerwca 1945, po ostatnim starciu pod Domaradzem oddział został rozwiązany.

Symbole pułkowe

Sztandar

Sztandar 14 pułku w Instytucie im. Sikorskiego w Londynie

Sztandar ufundowany przez grono wychowanek sióstr niepokalanek w Jazłowcu pod przewodnictwem Teresy hr. Łubieńskiej wręczył i udekorował orderem Virtuti Militari marszałek Józef Piłsudski w Tomaszowie Lubelskim 20 marca 1921[19].

W kampanii wrześniowej sztandar towarzyszył pułkowi w walce. 19 września pułk w szyku konnym uderzał w kierunku na Wólkę Węglową. Galopujący za dowódcą pułku poczet sztandarowy znalazł się w ogniu nieprzyjacielskiej artylerii. Ciężko ranny sztandarowy upuścił sztandar. Znalazł się on na chwilę w rękach niemieckich. Relacje świadków nie są spójne, niemniej jednak niebezpieczeństwo było znaczne. Za uratowanie sztandaru kapral Czech został udekorowany orderem Virtuti Militari. Całe zdarzenie dość dokładnie opisał też włoski korespondent wojenny Mario Appelus.

Po szarży pod Wólką Węglową sztandar przywieziono do Warszawy. Oddzielnie dotarła na Bielany i do Warszawy szarfa chorążego (bandolier). 29 września adiutant pułku odczytał rozkaz gen. Rómmla o kapitulacji. Następnie odczytano rozkaz o odznaczeniach. Po dekoracji przed frontem żołnierzy po raz ostatni przedefilował symbol pułkowy. Adiutant pułku otrzymał rozkaz ukrycia sztandaru. Wtedy odczepiony został płat od drzewca.

Dowódca Armii „Warszawa” gen. Rómmel w rozkazie z 28 września adresowanym do Podolskiej BK stwierdził: […] Stawiam wniosek o najwyższe odznaczenie pułków nadaniem orderu Virtuti Militari na ich sztandary: IV kl. na sztandar 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich[20].

Pod koniec września 1939 do domu Józefa i Janiny Narbutowiczów przy ul. Nowogrodzkiej 25/7 zgłosił się por. Malanowski. Przyniósł na przechowanie płat sztandaru, grot (orła) oraz łącze drzewca. W czasie okupacji i powstania warszawskiego sztandar nie doznał uszczerbku. Po powstaniu Narbutowiczowie zostali ewakuowani pod Radomsko. Po powrocie do stolicy w marcu 1945 stwierdzili, że części metalowe ze strychu zniknęły wraz z ich rzeczami osobistymi. Płat sztandaru, tkwiący w materacu w mieszkaniu, pozostał nietknięty.

Po śmierci pani Narbutowicz w 1959 jej syn inż. Romuald Narbutowicz przejął płat sztandaru i przeniósł go do swego mieszkania. Niedługo potem otrzymał list od por. Malanowskiego, który polecił mu przekazać sztandar jego bratu, Janowi Malanowskiemu. Narbutowicz, w myśl wcześniejszych wskazań matki, czuł się zobowiązany oddać sztandar depozytorowi. Zaznaczył jednak, że jego zdaniem właściwym miejscem dla sztandaru jest Muzeum WP. Jeden z warszawskich „jazłowiaków” dowiedział się wkrótce z listu od kolegi z Anglii, że sztandar znajduje się w Londynie. Spowodowało to liczne protesty krajowych kombatantów.

Papierośnica
Pamiątkowa papierośnica z miniaturką odznaki pułkowej
Wnętrze papierośnicy z dedykacją dla dowódcy pułku

Udało się również wyjaśnić losy grotu z orłem. W muzealnym magazynie wśród dawniejszych, nieprzepisowych sztandarów, zdeponowanych przez pułki przed wojną, natrafiono na nieopisanego orła z liczbą 14 na cokole. Znalazł się on wśród pierwszych powojennych nabytków Muzeum WP, nieopisanych i bez daty wpływu. Okazało się, że orzeł należał od sztandaru bojowego z września 1939. Jego sylwetka jest identyczna, a na piersiach są widoczne nietypowe elementy mocujące krzyż VM[21].

Odznaka pamiątkowa

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 49, poz.872 z 13 grudnia 1921. Odznaka przedstawiała krzyż maltański o białych ramionach. W centralnej części odznaki miniatura Krzyża Virtuti Militari. Krzyż nałożony jest na okrągłą, karbowaną oksydowaną tarczę tzw. słońce Podola, na której wypisano litery U oraz J (od ułanów jazłowieckich) oraz data powstania pułku – 1918. Odznaka była wykonywana w wersji żołnierskiej oraz oficerskiej. Wymiary: 46 cm x46 cm[22].

Wersja oficerska – trzyczęściowa wykonana w srebrze, złocona i emaliowana. Na rewersie próba srebra i inicjały wykonawcy[h].

Wersja żołnierska – jednoczęściowa wykonana z tombaku srebrzonego i oksydowanego, bita z głęboką lub płytką kontrą[i].

Barwy

Prop 14pul.png Proporczyk kanarkowy (bladożółty) z żyłką białą pośrodku;

Otok żółty.png Otok żółty[23];

Spod 3pszw.png Szasery ciemnogranatowe, lampasy żółte, wypustka żółta

Prop dow 14pul.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 14pul.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 14pul.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 14pul.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 14pul.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 14pul.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 14pul.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Na naramiennikach numer pułku 14, cyfry z białego metalu przypinane (ułani) lub haftowane srebrną nicią (oficerowie);

Żurawiejki

Hej dziewczęta w górę kiecki,
jedzie ułan jazłowiecki.
Lance do boju, szable w dłoń
bolszewika goń, goń, goń!
A „Czternasty” spod Odessy
przywiózł złota pełne kiesy.
Lance do boju...
Zawadiacko głowę nosi
i do szarży sam się prosi.
Lance do boju...
Mamałygi pełne niecki
zjada ułan jazłowiecki
Lance do boju...
Figura Najświętszej Marii Panny Jazłowieckiej
Modlitwa

Powstała Modlitwa Ułana Jazłowieckiego, określana też jako Pieśń do Najświętszej Marii Panny Jazłowieckiej, którą stworzył w 1927 por. Władysław Nowacki, który 8 grudnia tego roku w uroczystość Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny osobiście udał się do Jazłowca, przekazując tam swój utwór i składając u stóp figury Najświętszej Marii Panny Jazłowieckiej lancę wraz z proporczykiem pułku[24]. Tekst modlitwy[24]:

Szczęście i spokój daj tej ziemi, Pani,
Co krwią spłynęła wśród wojen pożogi,
Do Cię swego modły zanosim, Ułani,
Odwróć, ach odwróć, o odwróć los srogi!
I by radosna była jak uśmiech dziecka,
Spraw to, Najświętsza Panno Jazłowiecka!
Spraw, by zasiadła sławna i potężna,
Między narody królując wspaniale,
By się rozeszła sława jej oręża,
Spraw to, o Pani, spraw to ku swej chwale!
By zło jak nawała rozprysło – turecka,
Spraw to, Najświętsza Panno Jazłowiecka!
By pod jej rządów wspaniałym ramieniem,
Zakwitły miłość i spokój jak w niebie,
Daj, by ułana ostatnim westchnieniem,
Było móc polec, polec w jej potrzebie!
Aby jej strzała nie tknęła zdradziecka,
Spraw to, Najświętsza Panno Jazłowiecka!

Mjr Władysław Nowacki poległ w wojnie obronnej 1939[24].

Kultywowanie tradycji

Odznaka 6 BKPanc

Od 1995 roku tradycje 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich kultywował 1 batalion czołgów 6 Brygady Kawalerii Pancernej ze Stargardu.

9 stycznia 2008 roku 2 batalion 12 Brygady Zmechanizowanej został utożsamiony z 14 pułkiem Ułanów Jazłowieckich

Od 1991 roku tradycje 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich kultywuje 14 Drużyna Harcerska z Sochaczewa. W sztandarze drużyny zaszyte są fragmenty Sztandaru Pułkowego.

Uwagi

  1. „Zarys Historji Wojennej 14-go Pułku Ułanów Jazłowieckich” (patrz bibliografia) str. 12–17 – Pułk otrzymał zadanie: Z brzaskiem dnia 11 lipca rozbić nieprzyjaciela zebranego pod Jazłowcem, poczem umocnić się na wzgórzach między rzekami Strypą a Dżuryn. Drobiazgowy opis bitwy, wymieniający parę miejscowości pod Jazłowcem, nie wspomina o obronie klasztoru.
  2. „Zarys Historji Wojennej 14-go Pułku Ułanów Jazłowieckich” (patrz bibliografia) str. 19 – Podczas chwilowego wypoczynku w Wiazowcu nadszedł rozkaz Naczelnego Wodza (z dnia 12 sierpnia 1919 roku), którego mocą pułk otrzymał numer „czternasty” oraz nazwę pułku „jazłowieckiego” za chlubny i zwycięski bój w dniach 11 – 13 lipca 1919 roku”. Pułk przebywał w Wiazowcu do 11 września 1919 r.
  3. Na wstędze widnieje wyszyty złotymi nićmi napis: WYRÓŻNIONY ZA NIEZWYKŁE MĘSTWO W KAMPANII 1939 R.
  4. Na podstawie metryki urodzenia i książeczki wojskowej wystawionej przez PKU Kielce minister spraw wojskowych sprostował imię i nazwisko odznaczonego orderem wojennym Virtuti Militari V klasy nr 4345 st. uł. Kazimierza Kuźmy na jego rodowe nazwisko i imię „Kuźmiński Kazimierz Zachariasz”[14].
  5. Mjr dypl. kaw. Jerzy Falkowski urodził się 13 stycznia 1899 roku. Poległ 20 września 1939 roku pod Hołoskiem. W czasie kampanii wrześniowej był oficerem sztabu Grupy Operacyjnej Kawalerii Nr 1. Tymczasowy wykaz poległych w czasie kampanii jesiennej 1939 r. w Polsce, dodatek do nr 9 Bellony, Londyn, wrzesień 1941, s. 5.
  6. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].
  7. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].
  8. Wykonawcą odznaki pułkowej był Jan Kindler z Warszawy → Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 187188.
  9. Znane są dwie wersje odznaki żołnierskiej → Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 187188.

Przypisy

  1. Centralne Państwowe Archiwum Historyczne we Lwowie, Fond 392, sprawa 19, październik 1930.
  2. Smaczny 1989 ↓, s. 176-179.
  3. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 125.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 128.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 23 grudnia 1931 roku, s. 415.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 236.
  8. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 567.
  9. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 698.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 127.
  11. Czaykowski 1928 ↓, s. 39-40.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922 roku, s. 6-7.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 14 grudnia 1925 roku, s. 716, jako major przydzielony do Sztabu Generalnego został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 31 grudnia 1925 roku.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 28 czerwca 1930 roku, s. 266.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 698–699.
  16. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  17. Polak 1986 ↓, s. 253-254.
  18. Bauer i Polak 1983 ↓, s. 493-494.
  19. Satora 1990 ↓, s. 212.
  20. Satora 1990 ↓, s. 221.
  21. Satora 1990 ↓, s. 223.
  22. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 187188.
  23. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku
  24. a b c Kuniczak 1966 ↓, s. 25.

Bibliografia

  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-11-05].
  • Stanisław Kuniczak. 14-ty pułk Ułanów Jazłowieckich (krótki rys historii). „Biuletyn”. Nr 2, s. 18-30, Listopad 1966. Koło Lwowian w Londynie. 
  • Roman Abraham: Wspomnienia wojenne znad Warty i Bzury. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1990. ISBN 83-11-07712-6.
  • Piotr Bauer, Bogusław Polak: Armia „Poznań” w wojnie obronnej 1939. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1983. ISBN 83-210-0385-0.
  • Witold Czaykowski: Zarys historji wojennej 14-go pułku ułanów jazłowieckich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  • „Księga jazdy polskiej”: pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1993
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939–1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Bogusław Polak: Lance do boju: szkice historyczne z dziejów jazdy wielkopolskiej X wiek – 1945 r.. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, s. 253-254. ISBN 83-03-01373-4.
  • Waldemar Rezmer: Armia „Poznań” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-07753-3.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-2043299-2.
  • Henryk Smaczny: Księga kawalerii polskiej 1914-1947: rodowody, barwa, broń. Warszawa: TESCO, 1989. ISBN 83-00-02555-3.
  • Praca zbiorowa: Dzieje Ułanów Jazłowieckich. Londyn: Koło Ułanów Jazłowieckich. Odnowa, 1988. ISBN 0-903705-63-X.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Podolska BK w 1938.jpg
Podolska BK w 1938
Bitwa kamionka 1920.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Walki w rejonie Kamionki Strumiłowej (10 - 14 siernia 1920)
Ag virtuti.jpg
Srebrny krzyż Virtuti militari
Flag of Poland (1928–1980).svg
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Prop plutlaczn 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk plutonu łączności 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
14puj 3.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tereny działań bojowych 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939 r
Propozycja DA.svg
Autor: M.Komorniczak, Licencja: CC BY 3.0
Propozycja dla Dobry Artykuł dla PL.WIKI
14puj 1.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tereny działań bojowych 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w latach 1919 - 1920
Prop 1szw 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk 1 szwadronu 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Pomnik ku czci poległych żołnierzy 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich we Lwowie NAC 1-W-1405-1.jpg
Pomnik ku czci poległych żołnierzy 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich we Lwowie - warta przed pomnikiem; lipiec 1933. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-W-1405-1
Prop dow 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk dowództwa 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Oficerowie i podoficerowie 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich 1921 NAC 1-W-1404.jpg
Oficerowie i podoficerowie 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich - fotografia grupowa; 1921 r. W drugim rzędzie siedzą od lewej: NN, plut. Władysław Gwoździński, wachm. Bronisław Gadzin, ppor. Witold Czaykowski, mjr Albert Wielopolski (d-ca pułku), płk Konstanty Plisowski (d-ca brygady), chor. Bronisław Małek, plut. Strzelbicki. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-W-1404
Prop 5szwckm 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk 5 szwadronu ckm 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Prop 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Barwy - proporczyk 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich
Papierośnica - miniaturka odznaki.jpg
Autor: Kaszpiroski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Awers pamiątkowej papierośnicy podarowanej dowódcy Pułku na zakończenie służby przez jego kadrę oficerską. Na awersie widoczna miniaturka odznaki pułkowej. 1935 rok.
Otok żółty.png
Otok żółty na czapkę
Walki polsko-ukraińskie szwadron karabinów maszynowych nad Strypą 14 puł NAC 1-H-363-2.jpg
Walki polsko-ukraińskie: szwadron karabinów maszynowych (14 pułk ułanów) przechodzi przez rzekę Strypę; 1919 r. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-H-363-2
Coat of arms of 14th Jazlowiec Uhlan Regiment.jpg
Odznaka 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich.
Warszawa 14 Pulk Ulanow Jazlowieckich 1939 defense memorial stone 2010-07.jpg
Autor: Happa, Licencja: CC BY 3.0
Kamień poświęcony pamięci walk obronnych w 1939 r. przez Oddział Wydzielony 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich broniących Czerniakowa i Sadyby
Jazłowiec.jpg
Autor: Foto-Plastyka Lwów, 1937, Licencja: CC BY-SA 4.0
Żołnierz, 14 Pułk Ułanów Jazłowieckich. Napis na rewersie: "Drogiej mej Mamie i Siostrze daję siebie i swoją podobiznę Puides (Pnides), 21 II 1937" Pieczątka: FOTO-PLASTYKA L W Ó W
Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej 14 puł NAC 1-A-1391.jpg
Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej przez delegację 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w Warszawie 7 czerwca 1933. Prezydent Ignacy Mościcki (w środku) z członkami delegacji 14 puł. Członkowie delegacji od lewej: rtm. Skarbek, rtm. Jerzy Strużyński, ppłk Andrzej Kunachowicz (d-ca pułku), por. Gwidon Salomon. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-A-1391
M4A1 Grizzly Sherman CFB Borden.jpg
Autor: Balcer, image corrected by pl:Wikipedysta:Chrumps, Licencja: CC BY 2.5
Grizzly M4A1 Sherman tank at Base Borden Military Museum.
POL Kielpin ulani jaz cemetery.jpg
Autor: Hiuppo, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik ku czci ułanów jazłowieckich poległych 19.09.1939 w szarży pod Wólką Węglową. Kopia pomnika z koszar z Jazłowca z lat 30.ych.
Sztandar 14 pul.JPG
Autor: Kerim44, Licencja: CC BY-SA 4.0
eksponaty Muzeum im. Sikorskiego w Londynie. Sztandar 14 pułku ułanów jazłowieckich
Virgin Mary of Jazłowiec statue.jpg
Figura Najświętszej Marii Panny Jazłowieckiej
Prop 4szw 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk 4 szwadronu 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Papierośnica - dedykacja.jpg
Autor: Kaszpiroski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wnętrze papierośnicy zawierające dedykację dla jednego z dowódców Pułku - płk A. Kunachowicza. 1935 rok.
Prop 3szw 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk 3 szwadronu 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Kotwica symbol.svg
Autor: Liftarn, Licencja: CC BY-SA 2.5
Kotwica symbol
Odzn 6 BKPanc.jpg
Autor: Kerim44, Licencja: CC BY-SA 4.0
Odznaka 6 BPanc ze Stargardu Szczecińskiego
Bitwa kropiwna 1920.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bitwa pod Kropiwną (20 czerwca 1920)
Bitwa komarow 1920.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bitwa pod Komarowem - 1920-08-31
POL Dabrowa monument.jpg
Autor: Hiuppo, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik w Łomiankach-Dąbrowie Leśnej upamiętniający szarżę pod Wólką Węglową w 1939, kompanię młodzieżową i uczestników powstania warszawskiego
Komarow pomn.jpg
Komarów-Osada - pomnik upamiętniający bitwę pod Komarowem 31 sierpnia 1920; przed kościołem par. pw. Św. Trójcy
Jazlowiec Uhlans stone01.jpg
Autor: Tomasz Kuran aka Meteor2017, Licencja: CC BY 2.5
Kamień Ułanów Jazłowieckich w Kampinoskim Parku Narodowym. Napis na kamieniu:
Spod 3pszw.png
Kolor spodni, lampasów i wypustki - 3 Pułku Szwoleżerów (1935) - II RP
Bitwa pod brodami 1920.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bitwa pod Brodami 29.07-03.08-1920
Prop 2szw 14pul.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Proporczyk 2 szwadronu 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w 1939
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności