24h Le Mans

Plakat z 1923 roku
Tor de la Sarthe

24h Le Mans – wyścig samochodowy, w którym zadaniem zawodników jest przejechanie jak największej liczby okrążeń w ciągu dokładnie jednej doby. W zawodach startują drużyny trzyosobowe.

Tor Circuit de la Sarthe ma długość 13 629 m i jest wpleciony w ulice wokół miasta, w którym odbywa się wyścig.

Historia

Pierwszy wyścig 24h Le Mans odbył się 26 maja 1923 roku. Od tej pory był rozgrywany corocznie, z wyjątkiem lat 1936 oraz 1940-1948. W pierwszych latach zawodnicy startowali indywidualnie, z czasem zostały wprowadzone przepisy o dwuosobowych, a potem trzyosobowych zespołach.

Do edycji w 2008 roku 24-godzinny wyścig Le Mans rozpoczynał się tradycyjnie w sobotę o godzinie 16:00. Wyjątkami od tej reguły były lata 1968, gdy wyścig został przesunięty, 1984, kiedy wyścig zaczął się o 15:00 z powodu odbywających się we Francji wyborów i w 2006 roku kiedy wyścig Le Mans rozpoczął się z opóźnieniem, co było spowodowane transmisjami z mistrzostw świata w piłce nożnej. Od 2009 roku wyścig rozpoczyna się o godzinie 15:00.

Wypadki

W historii wyścigów dochodziło do wielu wypadków śmiertelnych. Jednym z nich był wypadek z 1955 roku, w którym silnik, maska i inne części rozbitego Mercedesa poleciały w tłum widzów, zabijając ponad 80 osób. Spowodowało to wycofanie się Mercedesa z wszelkich wyścigów, aż do 1988 roku i odwołanie wyścigów w Niemczech. Z tego samego powodu w Szwajcarii wprowadzono zakaz organizowania wyścigów, który został zniesiony w czerwcu 2007 roku.

Zwycięzcy wyścigu

RokZespółKierowcySamochódPrzejechane
okrążenia
Silnik
Tor o długości 17,262 km
1923Francja André Lagache
Francja René Léonard
Chenard & Walcker Sport128
Chenard & Walcker 3.0 I4
1924Wielka Brytania Duff & AldingtonKanada John Duff
Wielka Brytania Frank Clement
Bentley 3 Litre Sport120
Bentley 3.0 I4
1925Francja Gérard de Courcelles
Francja André Rossignol
Lorraine-Dietrich B3-6129
Lorraine-Dietrich 3.5 I6
1926Francja Robert Bloch
Francja André Rossignol
Lorraine-Dietrich B3-6147
Lorraine-Dietrich 3.4 I6
1927Wielka Brytania Bentley Motors Ltd.Wielka Brytania Dudley Benjafield
Wielka Brytania Sammy Davis
Bentley 3 Litre Super Sport137
Bentley 2.9 I4
1928Wielka Brytania Bentley Motors Ltd.Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Bernard Rubin
Bentley 4½ Litre154
Bentley 4.4 I6
Tor o długości 16,340 km
1929Wielka Brytania Bentley Motors Ltd.Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Henry Birkin
Bentley Speed Six174
Bentley 6.6 I6
1930Wielka Brytania Bentley Motors Ltd.Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Glen Kidston
Bentley Speed Six179
Bentley 6.6 I6
1931Wielka Brytania Francis CurzonWielka Brytania Francis Curzon
Wielka Brytania Henry Birkin
Alfa Romeo 8C 2300 LM184
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
Tor o długości 13,492 km
1932Francja Raymond SommerFrancja Raymond Sommer
Włochy Luigi Chinetti
Alfa Romeo 8C 2300 LM218
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1933Francja Soc. Anon. Alfa RomeoFrancja Raymond Sommer
Włochy Tazio Nuvolari
Alfa Romeo 8C 2300MM233
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1934Włochy Luigi Chinetti
Francja Philippe Étancelin
Włochy Luigi Chinetti
Francja Philippe Étancelin
Alfa Romeo 8C 2300213
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1935Wielka Brytania Arthur W. Fox & Charles NicholWielka Brytania Johnny Hindmarsh
Wielka Brytania Luis Fontès
Lagonda M45R Rapide222
Meadows 4.5 I6
1936Wyścig odwołano
1937Francja Roger LabricFrancja Jean-Pierre Wimille
Francja Robert Benoist
Bugatti Type 57G Tank243
Bugatti 3.3 I8
1938Francja Eugène Chaboud / Jean TrémouletFrancja Eugène Chaboud
Francja Jean Trémoulet
Delahaye 135CS235
Delahaye 3.6 I6
1939Francja Jean-Pierre WimilleFrancja Jean-Pierre Wimille
Francja Pierre Veyron
Bugatti Type 57S Tank248
Bugatti 3.3 Supercharged I8
1940–
1948
Wyścig nie był organizowany
1949Wielka Brytania Lord SelsdonWielka Brytania Peter Mitchell-Thomson
Stany Zjednoczone Luigi Chinetti
Ferrari 166MM235
Ferrari 2.0 V12
1950Francja Louis RosierFrancja Louis Rosier
Francja Jean-Louis Rosier
Talbot-Lago T26 GS256
Talbot 4.5 I6
1951Wielka Brytania Peter WalkerWielka Brytania Peter Walker
Wielka Brytania Peter Whitehead
Jaguar XK-120C267
Jaguar 3.4 I6
1952Niemcy Daimler-Benz A.G.Niemcy Hermann Lang
Niemcy Fritz Riess
Mercedes-Benz 300 SL (W194)277
Mercedes-Benz 3.0 I6
1953Wielka Brytania Jaguar Cars Ltd.Wielka Brytania Tony Rolt
Wielka Brytania Duncan Hamilton
Jaguar C-Type304
Jaguar 3.4 I6
1954Włochy Scuderia FerrariArgentyna José Froilán González
Francja Maurice Trintignant
Ferrari 375 Plus302
Ferrari 5.0 V12
1955Wielka Brytania Jaguar Cars Ltd.Wielka Brytania Mike Hawthorn
Wielka Brytania Ivor Bueb
Jaguar D-Type307
Jaguar 3.4 I6
Tor o długości 13,461 km
1956Wielka Brytania Ecurie EcosseWielka Brytania Ninian Sanderson
Wielka Brytania Ron Flockhart
Jaguar D-Type300
Jaguar 3.4 I6
1957Wielka Brytania Ecurie EcosseWielka Brytania Ron Flockhart
Wielka Brytania Ivor Bueb
Jaguar D-Type327
Jaguar 3.8 I6
1958Włochy Scuderia FerrariBelgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 250 TR58305
Ferrari 3.0 V12
1959Wielka Brytania David Brown Racing Dept.Stany Zjednoczone Carroll Shelby
Wielka Brytania Roy Salvadori
Aston Martin DBR1/300323
Aston Martin 3.0 I6
1960Włochy Scuderia Ferrari SpABelgia Paul Frère
Belgia Olivier Gendebien
Ferrari 250 TR59/60314
Ferrari 3.0 V12
1961Włochy Scuderia FerrariBelgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 250 TRI/61333
Ferrari 3.0 V12
1962Włochy SpA Ferrari SEFACBelgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 330 TRI/LM Spyder331
Ferrari 4.0 V12
1963Włochy SpA Ferrari SEFACWłochy Lorenzo Bandini
Włochy Ludovico Scarfiotti
Ferrari 250P339
Ferrari 3.0 V12
1964Włochy SpA Ferrari SEFACFrancja Jean Guichet
Włochy Nino Vaccarella
Ferrari 275P349
Ferrari 3.3 V12
1965Stany Zjednoczone North American Racing TeamStany Zjednoczone Masten Gregory
Austria Jochen Rindt
Ferrari 250LM348
Ferrari 3.3 V12
1966Stany Zjednoczone Shelby-American Inc.Nowa Zelandia Bruce McLaren
Nowa Zelandia Chris Amon
Ford GT40 Mk.II360
Ford 7.0 V8
1967Stany Zjednoczone Shelby-American Inc.Stany Zjednoczone Dan Gurney
Stany Zjednoczone A.J. Foyt
Ford GT40 Mk.IV388
Ford 7.0 V8
Tor o długości 13,469 km
1968Wielka Brytania John Wyer Automotive Engineering Ltd.Meksyk Pedro Rodriguez
Belgia Lucien Bianchi
Ford GT40 Mk.I331
Ford 4.9 V8
1969Wielka Brytania John Wyer Automotive EngineeringBelgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Jackie Oliver
Ford GT40 Mk.I372
Ford 4.9 V8
1970Austria Porsche KG SalzburgNiemcy Hans Herrmann
Wielka Brytania Richard Attwood
Porsche 917K343
Porsche 4.5 Flat-12
1971Niemcy Martini Racing TeamAustria Helmut Marko
Holandia Gijs van Lennep
Porsche 917K397
Porsche 4.9L Flat-12
Tor o długości 13,640 km
1972Francja Equipe Matra-Simca ShellFrancja Henri Pescarolo
Wielka Brytania Graham Hill
Matra-Simca MS670344
Matra 3.0 V12
1973Francja Equipe Matra-Simca ShellFrancja Henri Pescarolo
Francja Gérard Larrousse
Matra-Simca MS670B355
Matra 3.0 V12
1974Francja Équipe GitanesFrancja Henri Pescarolo
Francja Gérard Larrousse
Matra-Simca MS670C337
Matra 3.0 V12
1975Wielka Brytania Gulf Research Racing Co.Wielka Brytania Derek Bell
Belgia Jacky Ickx
Mirage GR8336
Ford Cosworth DFV 3.0 V8
1976Niemcy Martini Racing Porsche SystemBelgia Jacky Ickx
Holandia Gijs van Lennep
Porsche 936349
Porsche Type-935 2.1 Turbo Flat-6
1977Niemcy Martini Racing Porsche SystemNiemcy Jürgen Barth
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Belgia Jacky Ickx
Porsche 936/77342
Porsche Type-935 2.1 Turbo Flat-6
1978Francja Renault SportFrancja Didier Pironi
Francja Jean-Pierre Jaussaud
Renault Alpine A442B369
Renault 2.0 Turbo V6
Tor o długości 13,626 km
1979Niemcy Porsche Kremer RacingNiemcy Klaus Ludwig
Stany Zjednoczone Don Whittington
Stany Zjednoczone Bill Whittington
Porsche 935 K3307
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1980Francja LePoint Jean RondeauFrancja Jean Rondeau
Francja Jean-Pierre Jaussaud
Rondeau M379338
Ford Cosworth DFV 3.0 V8
1981Niemcy Porsche SystemBelgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Derek Bell
Porsche 936354
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1982Niemcy Rothmans Porsche SystemBelgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Derek Bell
Porsche 956359
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1983Niemcy Rothmans PorscheAustralia Vern Schuppan
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 956370
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1984Niemcy New-Man Joest RacingFrancja Henri Pescarolo
Niemcy Klaus Ludwig
Porsche 956359
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1985Niemcy New-Man Joest RacingNiemcy Klaus Ludwig
Włochy Paolo Barilla
Niemcy John Winter
Porsche 956373
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,528 km
1986Niemcy Rothmans PorscheWielka Brytania Derek Bell
Niemcy Hans-Joachim Stuck
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 962C368
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,535 km
1987Niemcy Rothmans Porsche AGNiemcy Hans-Joachim Stuck
Wielka Brytania Derek Bell
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 962C355
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1988Wielka Brytania Silk Cut Jaguar
Wielka Brytania Tom Walkinshaw Racing
Holandia Jan Lammers
Wielka Brytania Johnny Dumfries
Wielka Brytania Andy Wallace
Jaguar XJR-9LM394
Jaguar 7.0 V12
1989Niemcy Team Sauber MercedesNiemcy Jochen Mass
Niemcy Manuel Reuter
Szwecja Stanley Dickens
Sauber C9389
Mercedes-Benz M119 5.0 Turbo V8
Tor o długości 13,600 km
1990Wielka Brytania Silk Cut Jaguar
Wielka Brytania Tom Walkinshaw Racing
Dania John Nielsen
Stany Zjednoczone Price Cobb
Wielka Brytania Martin Brundle
Jaguar XJR-12359
Jaguar 7.0 V12
1991Japonia Mazdaspeed Co. Ltd.
Francja Oreca
Niemcy Volker Weidler
Wielka Brytania Johnny Herbert
Belgia Bertrand Gachot
Mazda 787B362
Mazda R26B 2.6 4-Rotor
1992Francja Peugeot Talbot SportWielka Brytania Derek Warwick
Francja Yannick Dalmas
Wielka Brytania Mark Blundell
Peugeot 905 Evo 1B352
Peugeot SA35 3.5 V10
1993Francja Peugeot Talbot SportFrancja Éric Hélary
Francja Christophe Bouchut
Australia Geoff Brabham
Peugeot 905 Evo 1B375
Peugeot SA35 3.5 V10
1994Niemcy Le Mans Porsche Team
Niemcy Joest Racing
Francja Yannick Dalmas
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Włochy Mauro Baldi
Dauer 962 Le Mans344
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1995Wielka Brytania Kokusai Kaihatsu RacingFrancja Yannick Dalmas
Japonia Masanori Sekiya
Finlandia JJ Lehto
McLaren F1 GTR298
BMW S70 6.1 V12
1996Niemcy Joest RacingStany Zjednoczone Davy Jones
Austria Alexander Wurz
Niemcy Manuel Reuter
TWR Porsche WSC-95354
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,605 km
1997Niemcy Joest RacingWłochy Michele Alboreto
Szwecja Stefan Johansson
Dania Tom Kristensen
TWR Porsche WSC-95361
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1998Niemcy Porsche AGFrancja Laurent Aiello
Wielka Brytania Allan McNish
Francja Stéphane Ortelli
Porsche 911 GT1-98351
Porsche 3.2 Turbo Flat-6
1999Niemcy Team BMW MotorsportNiemcy Joachim Winkelhock
Włochy Pierluigi Martini
Francja Yannick Dalmas
BMW V12 LMR365
BMW S70 6.0 V12
2000Niemcy Audi Sport Team JoestNiemcy Frank Biela
Dania Tom Kristensen
Włochy Emanuele Pirro
Audi R8368
Audi 3.6 Turbo V8
2001Niemcy Audi Sport Team JoestNiemcy Frank Biela
Włochy Emanuele Pirro
Dania Tom Kristensen
Audi R8321
Audi 3.6 Turbo V8
Tor o długości 13,650 km
2002Niemcy Audi Sport Team JoestNiemcy Frank Biela
Dania Tom Kristensen
Włochy Emanuele Pirro
Audi R8375
Audi 3.6 Turbo V8
2003Wielka Brytania Team BentleyWłochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Wielka Brytania Guy Smith
Bentley Speed 8377
Bentley 4.0 Turbo V8
2004Japonia Audi Sport Japan Team GohJaponia Seiji Ara
Włochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Audi R8377
Audi 3.6 Turbo V8
2005Stany Zjednoczone ADT Champion RacingDania Tom Kristensen
Finlandia JJ Lehto
Niemcy Marco Werner
Audi R8370
Audi 3.6 Turbo V8
2006Niemcy Audi Sport Team JoestNiemcy Frank Biela
Niemcy Marco Werner
Włochy Emanuele Pirro
Audi R10 TDI380
Audi TDI 5.5 Turbo V12
Tor o długości 13,629 km
2007Niemcy Audi Sport North AmericaNiemcy Marco Werner
Włochy Emanuele Pirro
Niemcy Frank Biela
Audi R10 TDI369
Audi TDI 5.5 Turbo V12
2008Niemcy Audi Sport North AmericaWielka Brytania Allan McNish
Włochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Audi R10 TDI381
Audi TDI 5.5 Turbo V12
2009Francja Peugeot Sport TotalAustralia David Brabham
Hiszpania Marc Gené
Austria Alexander Wurz
Peugeot 908 HDi FAP382
Peugeot HDi 5.5 Turbo V12
2010Niemcy Audi Sport North AmericaNiemcy Mike Rockenfeller
Niemcy Timo Bernhard
Francja Romain Dumas
Audi R15 TDI Plus397
Audi TDI 5.5 V10 Turbo
2011Niemcy Audi Sport Team JoestSzwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 TDI355
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2012Niemcy Audi Sport Team JoestSzwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 E-Tron Quattro378
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2013Niemcy Audi Sport Team JoestDania Tom Kristensen
Wielka Brytania Allan McNish
Francja Loïc Duval
Audi R18 E-Tron Quattro348
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2014Niemcy Audi Sport Team JoestSzwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 E-Tron Quattro379
2015Niemcy Porsche TeamNiemcy Nico Hülkenberg
Nowa Zelandia Earl Bamber
Wielka Brytania Nick Tandy
Porsche 919 Hybrid395
2016Niemcy Porsche TeamNiemcy Marc Lieb
Francja Romain Dumas
Szwajcaria Neel Jani
Porsche 919 Hybrid384
2017Niemcy Porsche TeamNowa Zelandia Earl Bamber
Niemcy Timo Bernhard
Nowa Zelandia Brendon Hartley
Porsche 919 Hybrid367
2018Japonia Toyota Gazoo RacingHiszpania Fernando Alonso
Japonia Kazuki Nakajima
Szwajcaria Sébastien Buemi
Toyota TS050 Hybrid388
2019Japonia Toyota Gazoo RacingHiszpania Fernando Alonso
Japonia Kazuki Nakajima
Szwajcaria Sébastien Buemi
Toyota TS050 Hybrid385

Odbiór w mediach

Wyścig 24h Le Mans znalazł się w grach komputerowych. Jedną z nich jest Race Driver: Grid; zastosowano tam jednak kompresję czasu, dzięki czemu cały wyścig gracz może przejechać w znacznie krótszym czasie niż w przypadku jego rzeczywistego odpowiednika, opcja 24-godzinnej jazdy jest także dostępna. Zachowany jest cykl dobowy tj. na torze zapada zmrok i część nocna wyścigu odbywa się rzeczywiście w nocy. W grze Gran Turismo 4 (gdzie brak jest cyklu dobowego – 24 godziny jedzie się, gdy słońce jest na niebie) oraz Gran Turismo 5 wyścig jest pełnowymiarowy, trwa równe 24 godziny, zachowany został cykl dobowy.

Wyścig stał się kanwą filmu z 2019 roku Le Mans ’66, opowiadającego o wyścigu z 1966 roku i towarzyszącej mu rywalizacji teamów firm Ford i Ferrari.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Flag of Finland.svg
Flaga Finlandii
1923Lemans.JPG
Poster des 24 Heures du Mans
Flag of New Zealand.svg
Flag of New Zealand. Specification: http://www.mch.govt.nz/nzflag/description.html , quoting New Zealand Gazette, 27 June 1902.
Flag of Canada (1921–1957).svg
The Canadian Red Ensign used between 1921 and 1957.

This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The only change is making the maple leaves green from red. This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The most recent version of this image has changed the harp into one with a female figure; see [http://flagspot.net/flags/ca-1921.html FOTW