Ablattaria laevigata
Ablattaria laevigata | |||
(Fabricius, 1775) | |||
![]() Imago | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Gromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | Silphinae | ||
Rodzaj | Ablattaria | ||
Gatunek | Ablattaria laevigata | ||
Synonimy | |||
|
Ablattaria laevigata – gatunek chrząszcza z rodziny omarlicowatych. Występuje w zachodniej, środkowej i południowej części Europy oraz w zachodniej części Azji. Zarówno larwy jak i osobniki dorosłe są drapieżnikami wyspecjalizowanymi w muszlowych ślimakach lądowych.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Silpha laevigata[1].
Morfologia
Chrząszcz o ciele długości od 12 do 18 mm, ubarwiony w całości czarno[2][3][4]. Głowa jest podłużna, przed nasadami czułków wyciągnięta w ryjek[3][4]. Przednia i boczne krawędzie przedplecza formują łuk. Punkty na przedpleczu są rozmieszczone prawie równomiernie, tak pośrodku jak i po bokach wyraźnie widoczne. Pokrywy mają nieco owalny obrys, a ich powierzchnia ma niemal jednolite punktowanie[4] i pozbawiona jest żeberek[2][4], choć w ich miejscu znajdować się mogą delikatne linie[3]. Odnóża cechują się mocno rozszerzonymi goleniami[4].
Larwa jest ubarwiona czarno i ma ryjkowato wydłużoną głowę. W razie zagrożenia potrafi zwijać się w kłębek[5].
Biologia i ekologia
Owad ciepłolubny[2], na północy zasięgu związany z kserotermami, dalej na południu zamieszkujący także inne siedliska[6]. Osobniki dorosłe zwykle są aktywne od kwietnia do sierpnia[7]. Spotyka się je pod korą butwiejących pniaków i kłód oraz pod mchami[2]. Zimowanie odbywa się w stadium osobnika dorosłego w glebie[5].
Zarówno larwy jak i osobniki dorosłe są drapieżnikami wyspecjalizowanymi w malakofagii. Aktywnie polują na ślimaki lądowe o średnich i dużych rozmiarach muszli[5]. Ich ofiarami padają przedstawiciele takich rodzajów jak Candidula, Helix, Monacha, Theba i Xeropicta[7]. Wydłużone głowy larw i imagines ułatwiają im dostanie się do wnętrza muszli. Ślimak jest zabijany za pomocą ugryzień w okolicę głowy oraz toksycznych wydzielin wydostających się z otworu gębowego, jaki i gruczołów rektalnych (pygidialnych). Trawienie odbywa się zewnątrzjelitowo. Osobniki dorosłe zjadają w optymalnych warunkach jednego ślimaka co dwie doby[5]. W przypadku braku ich preferowanych ofiar owady te mogą się również pożywiać ślimakami nagoskrzelnymi[5] lub gąsienicami[7].
Zaplemnione samice co dwa do pięciu dni wykopują w glebie niewielkie dołki, w których składają pakieciki liczące około ośmiu jaj. Larwy lęgną się po 4–8 dniach i wygrzebują na powierzchnię. Występują trzy stadia larwalne o łącznej długości trwania w optymalnych warunkach od 18 do 25 dni[7].
Rozprzestrzenienie
Gatunek palearktyczny, w Europie znany z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Włoch, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Macedonii Północnej, Albanii, Grecji i Turcji[1]. W Azji występuje przez Turcję po Kaukaz, Syrię oraz Izrael[3][4][6].
W całym swym zasięgu jest owadem spotykanym rzadko, zwykle pojedynczo[8]. Z terenu Polski wykazany został dwukrotnie: w 1917 roku z okolic Cieszyna i w 1947 roku z Krakowa; w obu przypadkach na podstawie pojedynczego okazu[6]. W 2002 roku umieszczono go na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce jako gatunek zagrożony (EN)[9]. Z kolei na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony został jako gatunek narażony na wymarcie (VU)[10].
Przypisy
- ↑ a b Ablattaria laevigata. [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2020-10-29].
- ↑ a b c d Karel Hurka: Käfer der Tschechischen und Slowakischen Republik. Zlin: Kabourek, 2005, s. 65. ISBN 80-86447-11-1.
- ↑ a b c d Die Käfer Mitteleuropeas Band 3: Adephaga 2; Palpicornia; Histeroidea; Staphylinoidea 1. Heinz Freude, Karl Wilhelm Harde, Gustav Adolf Loshe (red.). Krefeld: Goecke & Evers Verlag, 1971.
- ↑ a b c d e f Maciej Mroczkowski: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XIX Chrząszcze - Coleoptera z. 25 Omarlicowate - Silphidae. Warszawa: PWN, PTEnt., 1955, s. 18.
- ↑ a b c d e R. Heymons, H. von Lengerken. Studien über Lebenserscheinungen der Silphini (Coleoptera). VIII. Ablattaria laevigata F. „Zeitschrift für Morphologie und Ökologie der Tiere”. 24, s. 259-287, 1931.
- ↑ a b c Wacław Szymczakowski. Materiały do poznania kserotermofilnej fauny chrząszczy Wyżyny Małopolskiej. „Polskie Pismo Entomologiczne”. 30 (14), s. 173-242, 1960.
- ↑ a b c d Klaus Koch: Die Käfer Mitteleuropas Ökologie. 1. Auflage. Band 2. Krefeld: Goecke & Evers, 1989. ISBN 3-87263-040-7.
- ↑ B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Tom XXIII, zeszyt 5. Chrząszcze – Coleoptera. Histeroidea i Staphylinoidea prócz Staphylinidae. Warszawa: 1978.
- ↑ Jerzy Pawłowski, Daniel Kubisz, Mieczysław Mazur: Coleoptera. Chrząszcze. W: Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior: Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce. Suplement. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2002.
- ↑ Jan Farkač, David Král, Martin Škorupík: Červený seznam ohrožených druhů České republiky. Bezobratlí. List of threatened species in the Czech Republic. Invertebrates.. Praha: Agentura ochrany přírody a krajiny ČR, 2005. ISBN 80-86064-96-4.
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: Slimguy, Licencja: CC BY 4.0
Ablattaria laevigata am 7. April 2018 südlich von Mannheim