Adam Przybylski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 22 czerwca 1896 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 5 stycznia 1945 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1915–1945 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | 6 Pułk Piechoty Legionów |
Stanowiska | attaché wojskowy |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Adam Przybylski[1] ps. „Konrad Starski” (ur. 22 czerwca 1896 w Janowie Lubelskim, zm. 5 stycznia 1945 w Peebles) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego[2], historyk wojskowości, attaché wojskowy Polski w Japonii (1935–1938).
Życiorys
Urodził się 22 czerwca 1896 w Janowie Lubelskim, w rodzinie Zygmunta i Zofii Leonii z Pac-Pomarnackich[3] h. Gozdawa (ur. 1867). Miał siostrę Marię Magdalenę, żonę pedagoga Mariana Bronisława Godeckiego (1888–1939)[4].
W sierpniu 1915 roku wstąpił do Batalionu Warszawskiego Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), z którym w następnym miesiącu został wcielony do Legionów Polskich. Do stycznia 1916 roku walczył na froncie w szeregach 1 pułku piechoty. Od czerwca 1916 roku zajmował się konspiracyjną działalnością w Polskiej Organizacji Wojskowej. W organizacji pełnił funkcję komendanta Obwodu Łowicz, a następnie komendanta Grupy Obwodu i zastępcy komendanta Okręgu Warszawa-prowincja[3].
W czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 6 pułku piechoty Legionów. Dowodził plutonem i kompanią[3]. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia Wołkowysk, a jego oddziałem macierzystym był 6 pułk piechoty Legionów[5]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 484. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 6 pułk piechoty Legionów[6]. W tym samym roku został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Normalnego 1922–1924[7]. Z dniem 1 października 1924 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału V Sztabu Generalnego w Warszawie[8]. 1 grudnia 1924 roku awansował na kapitana ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 125. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9]. 23 czerwca 1926 roku został przesunięty do Biura Historycznego Sztabu Generalnego w Warszawie[10][11]. Z dniem 2 stycznia 1929 roku został przeniesiony do 75 pułku piechoty w Królewskiej Hucie[12][13]. 31 marca 1930 roku powrócił do Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie[14][15]. 17 grudnia 1931 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 32. lokatą w korpusie oficerów piechoty[16]. 9 grudnia 1932 roku ogłoszono jego przeniesienie do Oddziału II Sztabu Głównego[17]. W Oddziale II zajmował się zagadnieniami sowieckimi[18]. Z dniem 1 stycznia 1935 roku został mianowany attaché wojskowym przy Ambasadzie RP w Tokio[19]. 31 października 1938 roku odwołany z funkcji[20][21][22]. Mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 58. lokatą w korpusie oficerów piechoty[23]. Od jesieni 1938 roku odbywał staż liniowy w 6 pułku piechoty Legionów w Wilnie na stanowisku dowódcy III batalionu[24].
24 sierpnia 1939 roku, po ogłoszeniu mobilizacji alarmowej, zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym wyjechał do Warszawy i zgłosił się w Wyższej Szkole Wojennej, gdzie otrzymał przydział do sztabu generała dywizji Mieczysława Norwid-Neugebauera na stanowisko szefa Oddziału II. Po wyjeździe generała z Warszawy pozostawał w dyspozycji szefa Sztabu Naczelnego Wodza. 5 września stawił się w Kwaterze Głównej Naczelnego Wodza i otrzymał od generała brygady Wacława Stachiewicza zadanie udania się do Grupy Operacyjnej generała brygady Stanisława Skwarczyńskiego, jako oficer łącznikowy. Dowództwo Grupy odnalazł rano następnego dnia pod Radomiem. 6 września, po powrocie do Warszawy, został oddany do dyspozycji szefa Oddziału III, bez formalnego określenia funkcji i zadań. Ostatecznie pomagał podpułkownikowi Leopoldowi Okulickiemu w pracach nad zestawieniem i utrzymaniem w aktualności sytuacji ogólnej (prowadzeniem ogólnej mapy sytuacyjnej). Tego samego dnia wyjechał ze Sztabem Naczelnego Wodza do Brześcia, 11 września do Włodzimierza Wołyńskiego, w nocy z 13 na 14 września do rejonu Dubna i 15 września do Kołomyi. Po agresji ZSRR na Polskę przekroczył granicę z Rumunią w Kutach 18 września o godz. 4.00[25] wraz ze Sztabem Naczelnego Wodza. Internowany, później udał się do Francji. W marcu 1940 roku przebywał w Obozie Wyszkolenia Oficerów w Vichy[3].
12 września 1941 roku przybył z 8 Brygady Kadrowej Strzelców do Stacji Zbornej Oficerów Rothesay i otrzymał urlop do 25 września 1941 roku[26]. W 1944 roku był wykładowcą w Wyższej Szkole Wojennej w Peebles, w Szkocji[27]. Zmarł 5 stycznia 1945 roku w Peebles. 8 stycznia 1945 roku został pochowany na cmentarzu Corstorphine Hill w Edynburgu[27][28].
Publikacje naukowe
Jest autorem szeregu cennych prac z dziejów operacji wojennych w okresie 1918–1921, opartych o archiwalia i dokumenty oficjalne Ministerstwa Spraw Wojskowych. Pisał o działaniach wojennych na Ukrainie w r. 1920 (Bellona t. 13–14, Warszawa 1924), o działaniach wstępnych w wojnie polsko-bolszewickiej (Bellona t. 29/1928), o ofensywie na Wilno w kwietniu 1919 (Bellona t. 32/1928) i obronie Wilna w kwietniu i maju 1919 (Bellona t.32/1928). Do dzieła zbiorowego Dziesięciolecie odrodzenia Polskiej Siły Zbrojnej 1918–1928 (Warszawa 1928) opracował studium Wojna Polski Odrodzonej 1918–1921, obejmujące też powstanie wielkopolskie i wojnę o Śląsk Cieszyński. Praca ta, przejrzana i poszerzona, lecz ograniczona tylko do działań na froncie polsko-sowieckim, wyszła po francusku jako La Pologne en lutte pour ses frontières 1918–1920 (Paris 1929). W 1930 opublikował książkę Wojna polska 1918–1921[29], która objęła również dzieje powstań śląskich, krótko omawiając zbrojny konflikt polsko-czeski o Śląsk Cieszyński. Temu ostatniemu poświęcił osobną pracę: Walka o Śląsk Cieszyński w styczniu 1919 roku (Bellona t.40/1932 i w formie książki wydanej w Warszawie w 1932).
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari[30]
- Krzyż Niepodległości (12 marca 1931)[31]
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie – „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921”)[32]
- Złoty Krzyż Zasługi
- Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[33]
Przypisy
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1154, 1243 w ewidencji Wojska Polskiego figurował jako Adam II Przybylski w celu odróżnienia od innego oficera noszącego to samo imię i nazwisko: ppor. rez. Adama Przybylskiego, ur. 1 lutego 1896 roku.
- ↑ Wykaz poległych 1952 ↓, s. 31 tu podano, że był pułkownikiem.
- ↑ a b c d Getter i Szklarska-Lohmannowa 1986 ↓.
- ↑ Adam «Konrad Starski» Przybylski, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2022-12-08] .
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 42, 832.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 79.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 140, 426, 1502.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 13, 136, 369.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 739.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 23 czerwca 1926 roku, s. 193.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 135, 207 tu podano, że pełnił służbę w Oddziale III SG.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 336.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 49.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 104.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 40, 831.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 18 grudnia 1931 roku, s. 399.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.
- ↑ Przybylski 1939 ↓, s. 157.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 258.
- ↑ Dz.U. MSZ ↓, Nr 1 z 15 lutego 1939 roku, s. 12.
- ↑ Stawecki 2004 ↓, s. 126, 132.
- ↑ Rocznik Służby Zagranicznej 1938 ↓, s. 91.
- ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 471.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 18.
- ↑ Przybylski 1939 ↓, s. 156–176.
- ↑ Rozkazy dzienne Komendy Stacji Zbornej Oficerów Rothesay. IPMS, sygn. R.8c, 1941. s. 13, 17, 21. [dostęp 2017-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-06)].
- ↑ a b Nekrolog ↓.
- ↑ Wykaz poległych 1952 ↓, s. 31 grób B-1438/I.
- ↑ Przybylski 1930 ↓.
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 166.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 186.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2017-08-19].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938. Warszawa: Stowarzyszenie „Samopomoc Urzędników Polskiej Służby Zagranicznej”, 1938.
- Adam Przybylski: Wojna Polska 1918 ― 1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930.
- Jan Kazimierz Ciastoń, Adam Lisiewicz, Edward Skarbek, Edward Wojciechowski: Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego. T. 1: Tradycja. Warszawa: Komenda Koła 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich i Dowództwo 6 Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, 1939.
- Adam Przybylski , Relacja z kampanii wrześniowej 1939 roku, [w:] Oddział III (Operacyjny) Sztabu NW i kurierzy, sygn. B.I.7a [online], Paryż: IPMS, 5 listopada 1939 [dostęp 2017-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-25] .
- Nekrolog ś.p. ppłk. dypl. piech. Adama Przybylskiego. „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza”. 10, s. 4, 1945-01-11. Londyn.
- Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939–1946. Londyn: Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, 1952.
- Marek Getter, Alina Szklarska-Lohmannowa. Adam Przybylski. „Polski Słownik Biograficzny”. XXIX, 1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISSN 978-83-86301-01-0.
- Piotr Stawecki. Attaché wojskowi Drugiej Rzeczypospolitej. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 2 (202), s. 107–138, 2004. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Adam Przybylski. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2017-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-19)].
Linki zewnętrzne
- Publikacje Adama Przybylskiego w serwisie Polona.pl
Media użyte na tej stronie
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.
It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.
After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.Orzełek legionowy
Naramiennik podpułkownika Wojska Polskiego (1919-39).
Wizyta zagranicznych obserwatorów wojskowych na froncie północnym w trakcie wojny chińsko-japońskiej. Grupa attache wojskowych akredytowanych przy placówkach dyplomatycznych w Tokio. Widoczny m.in. polski attache wojskowy mjr Adam Przybylski (3. z prawej). Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji. Sygnatura: 1-E-2153