Aglomeracja

Widok Krakowa, Kleparza i Kazimierza z atlasu Civitates orbis terrarum Georga Brauna i Fransa Hogenberga z 1618 roku. Przykład aglomeracji tworzonej przez 3 miasta królewskie Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Aglomeracja miejska (z łac. agglomeratio „nagromadzenie”) – jednostka morfologiczna tworząca spójny zespół wzajemnie powiązanych jednostek osadniczych, powstały w wyniku koncentracji zabudowy i zagospodarowania[1].

Aglomeracje są zwykle tworzone przez jednostki osadnicze odrębnych jednostek administracyjnych.

W urbanistyce jest to obszar o intensywnej zabudowie, charakteryzujący się również dużym zagęszczeniem ludności przebywającej na danym terenie okresowo (np. w ciągu dnia) lub stale. Aglomeracje charakteryzują się dużym przepływem osób i towarów oraz znaczną wymianą usług. W brzmieniu bardziej potocznym aglomeracja jest skupiskiem sąsiadujących ze sobą miast i wsi, które stanowią wspólny organizm, poprzez zintegrowanie lub uzupełnianie się rozmaitych form infrastruktury tych miejscowości oraz wzajemne wykorzystywanie potencjałów, którymi te miejscowości dysponują.

W gospodarce ściekowej aglomeracja to obszar, gdzie działalność ludzka jest wystarczająco skoncentrowana, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do jednego punktu (oczyszczalni)[2]. Może być to mniejszy obszar niż w typowym rozumieniu pojęcia aglomeracja.

Rozwój przestrzenny i demograficzny aglomeracji nie jest warunkiem wystarczającym do przekształcenia jej w obszar metropolitalny. Podstawową cechą aglomeracji jest powiązanie obszarów zurbanizowanych, a obszaru metropolitalnego jest integracja funkcjonalna i zewnętrzne funkcje metropolitalne[3].

Typologia aglomeracji miejskich

Podział aglomeracji ze względu na charakter centrum[4]:

  1. aglomeracja bicentryczna – z dwoma ośrodkami miejskimi o zbliżonym potencjale,
  2. konurbacja (konurbacja sensu stricto) – z trzema lub więcej ośrodkami miejskimi o zbliżonym potencjale,
  • megalopolis – rozległy, policentryczny zespół połączonych aglomeracji miejskich, pozbawiony dominującego ośrodka.

Ze zjawiskiem aglomeracji związane jest również (lecz nie tożsame) pojęcie obszaru metropolitalnego.

Największe aglomeracje w Polsce

powyżej 1 mln ludności:

Największe aglomeracje świata

NrMiastoNazwa oryginalnaPaństwoKontynentLudność
aglomeracji[5][6][7]
Ludność
miasta[5][6][7]
1Tokio東京 (Tōkyō) JaponiaAzja34 600 0008 700 000
2MeksykCiudad de México MeksykAmeryka Północna27 700 0008 800 000
3Szanghaj上海 (Shànghǎi) ChinyAzja25 800 00013 400 000
4Nowy JorkNew York Stany ZjednoczoneAmeryka Północna23 600 00011 100 000
5Bombajमुंबई (Mumbaī) IndieAzja22 900 00012 400 000
6Seul서울 (Sŏul) Korea PołudniowaAzja21 500 00010 400 000
7São PauloSão Paulo BrazyliaAmeryka Południowa21 300 0008 300 000
8Karacziكراچى (Karaći) PakistanAzja21 100 00011 200 000
9DżakartaJakarta IndonezjaAzja19 800 0008 500 000
10Delhiनई दिल्ली (Dilli) IndieAzja19 500 00012 200 000
11Los AngelesLos Angeles Stany ZjednoczoneAmeryka Północna18 100 0003 800 000
12Osaka大阪市 (Ōsaka-shi) JaponiaAzja17 400 0002 600 000
13Kairالقاهرة (al-Qāhira) EgiptAfryka16 800 0006 700 000
14Pekin北京 (Běijīng) ChinyAzja16 700 00010 100 000
15ManilaMaynila FilipinyAzja16 300 0001 600 000
16Kalkutaকলকাতা (Kolkata) IndieAzja16 100 0005 000 000
17Dhakaধাক (Dhākā) BangladeszAzja15 900 0006 700 000
18Stambułİstanbul TurcjaAzja/Europa15 300 00011 300 000
19MoskwaМосква RosjaEuropa15 000 00010 400 000
20LagosLagos NigeriaAfryka14 900 0007 900 000
21Buenos AiresBuenos Aires ArgentynaAmeryka Południowa14 700 0007 500 000
22LondynLondon Wielka BrytaniaEuropa13 700 0008 100 000
23Rio de JaneiroRio de Janeiro BrazyliaAmeryka Południowa12 400 0006 000 000
24Teheranتهران (Tehrān) IranAzja12 200 0007 100 000
25ParyżParis FrancjaEuropa12 000 0002 200 000
...
209KatowiceKatowicePolska PolskaEuropa2 375 000302 000
217WarszawaWarszawa PolskaEuropa2 275 0001 700 000

Zobacz też

Przypisy

  1. Tadeusz Markowski, Tadeusz Marszał: Metropolie, obszary metropolitalne, metropolizacja: problemy i pojęcia podstawowe. Warszawa: Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 2006, s. 16. ISBN 83-89693-16-X.
  2. Dyrektywa Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych (91/271/EWG) OJ L 135, 30.5.1991.
  3. Tadeusz Markowski, Tadeusz Marszał: Metropolie, obszary metropolitalne, metropolizacja: problemy i pojęcia podstawowe. Warszawa: Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 2006, s. 14, 15. ISBN 83-89693-16-X.
  4. Tadeusz B. Hadaś, Typologia aglomeracji miejskich. Zarys problematyki. Instytut Tarnogórski i Muzeum, Tarnowskie Góry 2015 (w przygotowaniu).
  5. a b World Gazeetter: Largest agglomerations of the world (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-28)].
  6. a b City Population: The Principal Aglomerations of the World (ang.).
  7. a b World Atlas: Largest Cities of the World by metro population (ang.).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
Flickr - DavidDennisPhotos.com - Cairo.jpg
Autor: David Dennis from Scotts Valley, CA, USA, Licencja: CC BY-SA 2.0
Cairo
Vale do Anhangabaú 01.JPG
Autor: Dornicke, Licencja: CC BY-SA 4.0
Vale do Anhangabaú, no centro de São Paulo, Brasil
Shinjuku night view.jpg
Autor: mrhayata z Tokyo, Japan, Licencja: CC BY-SA 2.0
Shinjuku night view
Sunset City
Mexico City-11.jpg
Autor: Jose Francisco Del Valle Mojica, Licencja: CC BY 2.0
Fotografía tomada desde el mirador de la Torre Latinoamericana
New-York-Jan2005.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Bernd Untiedt~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0

New York - View from Empire State Buildung Author: Bernd Untiedt, Germany

January 2005
Kraków, Stradom, Kleparz, Kazimierz, Łobzów by Braun and Hogenberg, Civitates Orbis Terrarum Vol. VI, 1618.PNG
Kraków, Stradom, Kleparz, Kazimierz, Łobzów by Braun and Hogenberg, Civitates Orbis Terrarum Vol. VI, 1618
Tower.bridge.from.monument.london.arp.jpg

View of Tower bridge, looking east, from the viewing platform of the Great Fire of London Monument. City Hall is shaped like a motorcycle helmet, below it is HMS Belfast.

Photographed by Adrian Pingstone in June 2005 and released to the public domain.