Agnolo Bronzino
![]() | |
Imię i nazwisko | Agnolo di Cosimo di Mariano |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 17 listopada 1503 |
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | włoska |
Dziedzina sztuki | |
Epoka |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Bronzino_Cosimo_de%27_Medici.jpg/240px-Bronzino_Cosimo_de%27_Medici.jpg)
Agnolo Bronzino[1], właśc. Agnolo di Cosimo di Mariano, zw. także Agnolo Tori lub Agnolo Allori (ur. 17 listopada 1503 w Monticelli koło Florencji, zm. 23 listopada 1572 we Florencji) – włoski malarz, rysownik i poeta okresu manieryzmu.
Życiorys
Jego ojciec Cosimo di Mariano był rzeźnikiem. Terminował u mało znanego malarza Raffaellina del Garbo. W wieku 15 lat został uczniem Jacopa Pontorma[2], a później jego wieloletnim współpracownikiem. Współpracował z nim wykonując freski w kartuzji Galluzzo koło Florencji (1522–1525), w Villa Medici di Careggi (1535–1536) i Villa Medici di Castello (1538–1543). W latach 1530–1532 pracował na dworze księcia Urbino Francesco I Maria della Rovere. Około 1533 został nadwornym malarzem Medyceuszy we Florencji. W 1537 wstąpił do tamtejszego cechu Św. Łukasza. W 1541 został członkiem Accademia degli Umidi (Akademia Wilgotnych[3]). W 1548 udał się na krótko do Rzymu gdzie studiował dzieła Michała Anioła. W latach 1550 i 1554 przebywał w Pizie skąd otrzymał kilka zamówień. W 1563 wraz z Vasarim i innymi artystami florenckimi założył Accademia delle Arti del Disegno (Akademia Rysunku). Do końca życia pracował dla dworu Medyceuszy. Nie założył rodziny. W 1555 zamieszkał ze swoją siostrą, wdową po malarzu Cristofano Allorim, i jej dziećmi. Pochowany został w kościele San Cristoforo we Florencji.
Jego uczniami byli m.in. przybrany syn Alessandro Allori, Cristofano Allori, Raffaellino del Colle oraz Lorenzo Zacchetti.
Twórczość
Był twórcą bardzo wszechstronnym. Malował obrazy religijne, mitologiczne i alegoryczne. Wykonywał liczne portrety członków rodziny książęcej oraz arystokracji toskańskiej. Wypracował nowy typ dworskiego malarstwa portretowego, przeciwstawny prądom weneckiego i lombardzkiego renesansu (Leonardo da Vinci, Tycjan, Lorenzo Lotto), który charakteryzował się maksymalną redukcją mimiki twarzy i gestów oraz ograniczeniem póz i wszelkiej ekspresji. Cechowała go hieratyczność, opanowanie, surowość i chłód. Przedstawione postacie przypominają rzeźby o nienagannym modelunku, zupełnie pozbawione indywidualizacji psychologicznej. Jedynie w portretach artystów i naukowców udawało mu się uchwycić psychologię i charakter przedstawianych postaci[4]. Projektował gobeliny. W latach 1543–1553 według jego wzoru powstał cykl 16 arrasów o tematyce biblijnej, przeznaczonych do Sali Dwunastu w Palazzo Vecchio we Florencji (Historia Józefa). W latach 1540–1545 wykonał cykl fresków w prywatnej kaplicy Eleonory z Toledo. Tworzył także poezje. Inspirowała go twórczość Francesca Berniego. Pisał wiersze okolicznościowe, sonety, satyry, fraszki oraz żartobliwe ody np. o malarskim pędzlu i o rzodkiewce[5]. Projektował również dekoracje teatralne. Jego twórczość cechuje elegancja kompozycji, doskonały rysunek, skomplikowany układ póz i gestów postaci, gładka matowa faktura oraz wyrafinowana kolorystyka.
Wybrane dzieła
- Święta Rodzina – 1527-28, 101 × 79 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
- Pigmalion i Galatea – 1529-30, 81 × 63 cm, Uffizi, Florencja
- Madonna z Dzieciątkiem i św. Janem – 1529-1530, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
- Święta Rodzina ze świętym Janem – 1530, 117 × 93 cm, Uffizi, Florencja
- Pieta – ok. 1530, 105 × 100 cm, Uffizi, Florencja
- Guidobaldo de Montefeltro – 1530-32, 114 × 86 cm, Galleria Palatina, Florencja
- Młodzieniec z lutnią – 1530-40, 98 × 82 cm, Uffizi, Florencja
- Ugolino Martelli – ok. 1535, 102 × 85 cm, Gemäldegalerie, Berlin
- Bartolomeo Panciatichi – 1540, 104 × 84 cm, Uffizi, Florencja
- Lucrezia Panciatichi – 1540, 104 × 85 cm, Uffizi, Florencja
- Portret młodego mężczyzny Metropolitan Museum of Art – 1540, 95,6 cm × 74,9 cm, Nowy Jork
- Portret rzeźbiarza – 1540-50, 99 × 79 cm, Luwr, Paryż
- Admirał Andrea Doria jako Neptun – ok. 1540, 115 × 52 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
- Freski w kaplicy Eleonory de Toledo w Palazzo Vecchio we Florencji (1540-45)
- Przejście przez Morze Czerwone – 1541-42, 320 × 490 cm
- Wąż miedziany – 1542-44, 320 × 385 cm
- Mojżesz sprawia, że woda wypływa ze skały i Zbieranie manny – ok. 1545, 320 × 150 cm i 320 × 150 cm
- Sklepienie kaplicy – 1540-41, 490 × 385 cm
- Św. Franciszek naznaczony zostaje stygmatami
- Św. Maciej z lwem
- Św. Jan Ewangelista z orłem
- Michał Archanioł walczy ze smokiem
- Portret Eleonory Toledańskiej z synem Giovannim – 1544, 115 × 96 cm, Uffizi, Florencja
- Portret Gianni de Medici – 1545, 58 × 45 cm, Uffizi, Florencja
- Zdjęcie z krzyża – 1545, 268 × 173 cm, Muzeum Sztuk Pięknych i Archeologii w Besançon
- Dziewczyna z książką – 1545, 58 × 46 cm, Uffizi, Florencja
- Portret Kosmy I Medyceusza w zbroi – ok. 1545, 76 × 59 cm, Galeria Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego w Poznaniu
- Portret Cosimo i w zbroi – ok. 1545, 74 × 58 cm, Uffizi, Florencja
- Alegoria czasu i miłości lub Wenus i Kupido – ok. 1545, 146 × 116 cm, National Gallery w Londynie
- Stefano Sciarra Colonna – 1546, 125 × 95 cm, Galleria Nazionale d’Arte Antica, Rzym
- Inżynier Luca Martini – ok. 1550, 101 × 79 cm, Galeria Palatina, Florencja
- Francesco de Medici w wieku młodzieńczym – 1551, 58 × 41 cm, Uffizi, Florencja
- Święta Rodzina – 1555-60, 117 × 99 cm, Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
- Laura Battiferri – 1555-60, 83 × 60 cm, Palazzo Vecchio, Florencja
- Noli me tangere – 1561, 289 × 191 cm, Luwr, Paryż
- Święta Rodzina wraz ze św. Anną i św. Janem – bd., 133 × 101 cm, Luwr, Paryż
Przypisy
- ↑ Pseudonim Bronzino prawdopodobnie nawiązywał do ciemnej karnacji artysty.
- ↑ Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Florencja i Toskania. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 119. ISBN 978-83-7575-692-0.
- ↑ Każdy z jej członków przybierał pseudonim związany z wodą lub wilgocią, np. żaba, dżdżownica, rynsztok itp.
- ↑ Historia portretu, Warszawa 2001, s. 96.
- ↑ W. Łysiak, Malarstwo białego człowieka, t. 3, Warszawa 2010, s. 336.
Bibliografia
- Wendy Beckett , 1000 arcydzieł, Ewa Gorządek (tłum.), Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3, OCLC 749354342 .
- Bożena Fabiani, Moje gawędy o sztuce, Warszawa: Świat Książki, 2012 (rozdz. Agnolo Bronzino – w kręgu dworu księcia Kosmy I), ISBN 978-83-7799-420-7.
- Historia portretu, red. S. Zuffi, Warszawa: Arkady, 2001 (rozdz. Agnolo Bronzino i wizerunek władzy), ISBN 83-213-4235-3.
- Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3.
- Waldemar Łysiak, Malarstwo białego człowieka, wyd. 2, t. 3, Warszawa: Nobilis, 2010 (rozdz. Pontormo i Bronzino), ISBN 978-83-60297-36-0.
- Samuel Rodary, Bronzino, Wrocław: Eaglemoss Polska, 2001 (Wielcy Malarze ; nr 138)
- Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9.
- Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 978-83-60688-15-1.
Linki zewnętrzne
- Agnolo di Cosimo w Artcyclopedia.com. [dostęp 2009-03-01]. (ang.).
- ISNI: 0000 0001 1938 6407
- VIAF: 59354048, 106963584
- ULAN: 500004362
- LCCN: n80116993
- GND: 119168774
- LIBRIS: vs6881md1xzns57
- BnF: 14406814r
- SUDOC: 031948235
- SBN: CFIV077991
- NLA: 36552745
- NKC: jn20011018098
- BNE: XX1212681
- NTA: 069282765
- BIBSYS: 90834178
- CiNii: DA03450320
- Open Library: OL146245A
- PLWABN: 9810691483205606
- NUKAT: n01032330
- J9U: 987007427020005171
- CANTIC: a11090224
- LNB: 000236021
- NSK: 000362382
- CONOR: 42734179
- ΕΒΕ: 197364
- BLBNB: 000621768
- LIH: LNB:IIc;=BL
- WorldCat: lccn-n80116993
Media użyte na tej stronie
Autor: Agnolo Bronzino , Licencja: CC BY 3.0
Cappella di San Luca (Florence)