Aleksander Chlebowski
Aleksander Chlebowski[a] (ur. w 1766 w Węgrzynowie koło Pleszewa[b], zm. 17 lipca 1848 w Kuszynie) – polski pułkownik z czasów wojen polsko-rosyjskich (od 1792 roku) i czasów napoleońskich.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Stachowicz%2C_Bitwa_pod_Szczekocinami.jpg/220px-Stachowicz%2C_Bitwa_pod_Szczekocinami.jpg)
Był synem Karola z Wybranowa herbu Poraj i Marianny z domu Ziemięckiej W 1784 roku wstąpił do pułku pieszego, w którym – po przejściu stopni podoficerskich – uzyskał w 1791 roku szlify podporucznika. Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 roku. Wsławił się obroną grobli pod Szepetówką w czasie bitwy pod Zieleńcami. W 1794 roku awansował na porucznika.
Podczas insurekcji kościuszkowskiej przejął dowodzenie batalionem strzeleckim, który przeprowadził na stronę powstańców. Mimo otoczenia batalionu przez Rosjan pod Szydłowcem, udało mu się wyprowadzić swoje siły i doprowadzić do obozu Kościuszki. Został za to awansowany na majora i dostał formalnie dowództwo batalionu. Na czele strzelców walczył w bitwie pod Szczekocinami, bronił Warszawy przed wojskami pruskimi i Pragi przed wojskami rosyjskimi.
Po rozwiązaniu polskiej armii nie przyjął propozycji służby w wojsku pruskim, wrócił do swojego majątku w Kaliskiem, gdzie studiował wiedzę wojskową.
Gdy wojska napoleońskie wkroczyły na polskie ziemie jesienią 1806 roku, zgłosił się ochotniczo do wojska i 16 listopada 1806 roku został szefem batalionu w 4., a późniejszym 12. pułku piechoty. Zimą tego roku uczył w Rawiczu nowo mianowanych oficerów musztry i taktyki wojskowej. 15 lutego 1807 roku został dowódcą 11. batalionu 4. dywizji X korpusu, uczestnicząc w oblężeniu Gdańska. W czasie tych walk odznaczył się walecznością, za co 27 marca 1807 roku otrzymał Legię Honorową. W 1807 roku uczestniczył również w bitwie pod Frydlandem. Za udział w walkach 1807 roku otrzymał "polski wojskowy krzyż kawalerski". Na początku 1809 roku został przeniesiony do 11. pułku piechoty kwaterującego w Gdańsku. Wkrótce został dowódcą tego pułku.
W 1812 roku jego pułk należał do 3. brygady 7. Dywizji Piechoty X Korpusu Wielkiej Armii, dowodzonej przez księcia Macdonalda. Uczestniczył w walkach nad Dźwiną. W czasie odwrotu odznaczył się w wielu walkach, m.in. w bitwie pod Labiewem i szeregu potyczek wzdłuż wybrzeża Bałtyku (między Królewcem a Gdańskiem). W Gdańsku przebywał przez cały czas jego oblężenia w 1813 roku.
27 grudnia 1815 roku odszedł z wojska i osiadł we wsi Kuszyn pod Kaliszem, gdzie żył do śmierci w 1848 roku. Został pochowany w grobie rodzinnym na odległym o 47 km od Kuszyna cmentarzu w Żychlinie.
Uwagi
- ↑ U Minakowskiego występuje jako Ludwik Aleksander Chlebowski.
- ↑ Węgrzynów (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 261 .
Bibliografia
- Janusz Staszewski (w): Polski Słownik Biograficzny. T. 3. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 292.
- Profil Aleksandra Chlebowskiego w Wielkiej genealogii Marka Minakowskiego. [dostęp 2014-01-08].
Media użyte na tej stronie
Napoleon at the en:Battle of Friedland (de:Schlacht bei Friedland) (1807). The Emperor is depicted giving instructions to general Nicolas Oudinot. Between them is depicted general Etienne de Nansouty and behind the Emperor, on his right is marshal Michel Ney, duke of Elchingen.