Aleksander Kowalski (hokeista)
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 7 października 1902 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1924–1940 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca | urzędnik |
Data i miejsce urodzenia | 7 października 1902 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 |
Obywatelstwo | |
Wzrost | 186 cm |
Pozycja | obrońca |
Uchwyt | lewy |
Informacje klubowe | |
Klub | |
Odznaczenia | |
![]() |
Aleksander Marek Kowalski (ur. 7 października 1902 w Warszawie, zm. w kwietniu 1940[a] w Katyniu) – polski hokeista, reprezentant Polski, dwukrotny olimpijczyk. Urzędnik, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się jako syn Józefa i Leokadii, z domu Kowczyńska.
Ukończył gimnazjum św. Stanisława Kostki w 1924 i Wydział Bankowy Szkoły Głównej Handlowej w 1928.
Jego żoną była Janina (ur. 1908), z domu Zawadzka, z którą wziął ślub w 1930. Mieli córki Hannę i Ewę (ur. 1938).
Kariera hokejowa
Uprawiał wyczynowo hokej na lodzie, jest uważany za jednego z prekursorów tej dyscypliny w Polsce. Grał na pozycji obrońcy. Reprezentant barwy klubu AZS Warszawa w latach 1923–1933, w tym czasie zdobył z drużyną pięć tytułów mistrza Polski. Ponadto występował w barwach reprezentacji Polski w latach 1926–1932, uczestnicząc w jej składzie w turniejach akademickich mistrzostw świata (1928), mistrzostw Europy (1928, 1929, 1930, 1931), mistrzostw świata (1930, 1931), zimowych igrzysk olimpijskich (1928, 1932[1]).
W 1930 wraz z Józefem Stogowskim i Tadeuszem Adamowskim zagrał w składzie reprezentacji Europy w meczu przeciwko Kanadzie.
Po zakończeniu kariery zawodniczej był działaczem Polskiego Związku Hokeja na Lodzie i sędzią hokejowym.
Praca zawodowa
Zawodowo pracował najpierw jako urzędnik w Ministerstwie Kolei, następnie w Komunalnej Kasie Oszczędności miasta stołecznego Warszawy, gdzie na początku 1939 otrzymał awans na stanowisko dyrektora V Oddziału KKO.
Służba wojskowa
Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W latach 1931–1934 odbywał ćwiczenia wojskowe na obozach wojskowych w rejonie Baranowicz. Następnie został mianowany do stopnia porucznika.
Po wybuchu II wojny światowej 3 września 1939 został zmobilizowany i udał się przez Chełm do miejscowości Równe, miejsca stacjonowania 13 Kresowej Dywizji Piechoty, do której 3 batalionu otrzymał przydział. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, został aresztowany przez sowietów 25 września w mieście Dubno. Następnie był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. W tym czasie bliscy otrzymali korespondencję od niego, ostatnią z 11 lutego 1940. Na początku kwietnia 1940 został zabrany do Katynia i prawdopodobnie 3 lub 5 kwietnia rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. W 1943 w toku ekshumacji prowadzonych przez Niemców jego ciało zostało zidentyfikowane pod numerem 2129 (przy zwłokach zostały znalezione m.in. metryka ślubu, karta szczepień i list)[2][3]. Został pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.
Sukcesy sportowe
- Reprezentacyjne
Złoty medal akademickich mistrzostw świata: 1928
Srebrny medal mistrzostw Europy: 1929, 1931
- Czwarte miejsce mistrzostw Europy: 1930
- Piąte miejsce mistrzostw świata: 1930
- Czwarte miejsce mistrzostw świata: 1931
- Klubowe
Ordery i odznaczenia
- Brązowy Krzyż Zasługi (19 marca 1931)[4]
Upamiętnienie
Tablice upamiętniające Aleksandra Kowalskiego dzięki staraniom jego żony zostały umieszczone w Warszawie w kościele św. Antoniego z Padwy przy ulicy Senatorskiej w 1977 i na ścianie „Golgota Wschodu” w kościele św. Karola Boromeusza na Powązkach.
Jego nazwisko znajduje się na tablicy „Sportowcy Polscy Olimpijczycy zamordowani przez NKWD w Katyniu i Charkowie wiosną 1940” umieszczonej w bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana w Warszawie 14 czerwca 1992 oraz na tablicy „Olimpijczycy Polscy polegli i pomordowania w latach 1939–1945” w Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.
5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia kapitana[5]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[6].
W listopadzie 2008 dokonano zmiany patrona ulicy na warszawskim Bródnie, odbierając patrona działaczowi komunistycznemu która Aleksandrowi Kowalskiemu i przyznając go hokeiście Aleksandrowi Kowalskiemu[7].
13 kwietnia 2010, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Zespole Szkół w Słupnie został zasadzony Dąb Pamięci i kamień pamiątkowy honorujące Aleksandra Kowalskiego (zasadzenia dokonały jego córki Hanna Kowalska-Grzebuła i Ewa Osiecka[8][9] (podczas uroczystości tak samo został upamiętniony Alfred Bartel).
Uwagi
- ↑ W źródłach pojawia się data śmierci 3 kwietnia 1940, natomiast według relacji córek jest to 5 kwietnia 1940.
Przypisy
- ↑ 1932 Lake Placid. hokej.net. [dostęp 2014-03-07].
- ↑ Katyń według źródeł niemieckich - 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2014-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-28)].
- ↑ Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 85. ISBN 83-7001-294-9.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 106 „za zasługi na polu rozwoju sportu”.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje minowanych na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 2017-07-01].
- ↑ Dekomunizacja ulic: konsultacje w sprawie ul. Reichera. targowek.info, 2017-06-16. [dostęp 2017-07-01].
- ↑ Dęby Pamięci. gslupno.radzymin.pl. [dostęp 2014-03-07].
- ↑ Dęby pamięci. zyciepw.pl, 22 kwietnia 2010. [dostęp 2014-03-07].
Bibliografia
- Kowalski Aleksander Marek. olimpijski.pl. [dostęp 2014-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 marca 2016)].
- Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Katyń. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000. s. 376. [dostęp 2017-01-19].
- Janina Kowalska. Rocznik 1908. Opis wojennych losów rodziny Janiny i Aleksandra Kowalskich. swiadkowiehistorii.pl. [dostęp 2014-03-07].
Media użyte na tej stronie
Naramiennik porucznika Wojska Polskiego (1919-39).
Pictograms of Olympic sports - Ice hockey
Baretka: Brązowy "Krzyż Zasługi".
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
The Canadian Red Ensign used between 1921 and 1957.
This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The only change is making the maple leaves green from red. This image has compared for accuracy (mainly colors) using an image from World Statesmen. The most recent version of this image has changed the harp into one with a female figure; see [http://flagspot.net/flags/ca-1921.html FOTW
Aleksander Kowalski w stroju hokeisty z kijem
Aleksander Kowalski
Autor: Mateusz Opasiński, Licencja: CC BY-SA 3.0
Tablica upamiętniająca polskich olimpijczyków pomordowanych przez NKWD oraz tablica upamiętniająca Piotra Nurowskiego w Bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana w Warszawie