Alembik
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Chemical_Faculty_of_TUG%2C_staircase.jpg/220px-Chemical_Faculty_of_TUG%2C_staircase.jpg)
Alembik (łac. alembicus) – dawny sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia - zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką. Służył do destylacji prostej.
Wbrew opinii, która wynalezienie alembiku przypisuje Dżabir Ibn Hajjanowi około roku 800, urządzenie to znane było greckim alchemikom co najmniej kilkaset lat wcześniej[1][2], np. zostało opisane przez Aleksandra z Afrodyzji, żyjącego na przełomie II i III w.[2] W średniowieczu używano go powszechnie.
Podstawowym procesem rozdzielczym prowadzonym w alembiku była destylacja z parą wodną. Do alembiku wlewano wodę i wrzucano suche lub świeże surowce roślinne (np. kwiaty róży) albo inne składniki. W temperaturze wrzenia podczas długotrwałego gotowania wody odparowywały z tej mieszaniny składniki lotne: para wodna i olejki lotne, wraz z wodą destylujące w temperaturze nie wyższej niż 100 °C. W odbieralniku po schłodzeniu tworzyły one mieszaninę mającą dwie frakcje: woda i pływająca po jej powierzchni frakcja olejków. W ten sposób otrzymywano m.in. olejki lecznicze i perfumeryjne (zawartość odbieralnika należało tylko rozdzielić w rozdzielaczu).
Alembik służył też do destylowania bez wody różnych cieczy.
Skraplanie mieszaniny w odbieralniku jest sprawniejsze, gdy odbieralnik polewa się zimną wodą. Z czasem to pierwotne rozwiązanie zastąpiono chłodnicą na przewodzie łączącym alembik z odbieralnikiem.
Alembikiem również nazywana była dawniej, przygotowywana w domu, wódka, której składnikami są spirytus, woda i mocno przepalony (prawie przypalony) cukier. Teraz tę wódkę nazywa się "przepalanką" lub "przypalanką".
Alembik wykorzystywany jest również w destylacji wina. W wyniku tego procesu otrzymać można np. koniak, winiak czy brandy oraz inne destylaty owocowe, np. calvados czy rakiję.
Uproszczony alembik w formie jednoczęściowego naczynia to retorta.
Przypisy
- ↑ Jastrow J., History of human error, 1936, s. 175.
- ↑ a b M.P.E.M. Berthelot , The Discovery of Alcohol and Distillation, „Popular Science Monthly”, 43, maj 1893, s. 85–95 [dostęp 2021-09-22] (ang.).
Media użyte na tej stronie
Still. Picture from "Dictionnaire encyclopédique de l'épicerie et des industries annexes" by Albert Seigneurie, édited par "L'Épicier" en 1904, page 33.
Autor:
- Distillation_by_Alembic.PNG: H Padleckas
- Fire_triangle_ta.svg: *Fire_triangle.svg: Gustavb
- derivative work: trengarasu (talk)
- derivative work: Urutseg (talk)
Cross-section diagram of Distillation by Alembic set-up in use. A fire is depicted as a heat source under the distilling flask.
Autor: LukaszKatlewa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Metaloplastyka klatki schodowej na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej. Alembik podgrzewany palnikiem, 1904.
Autor: Piotrus, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kumquat (Fortunella) distillatery. Corfu, Greece.
Alambic municipal, Cussay, France