Alzacja

Alsace
region (do 2015)
Flaga
HerbFlaga
Państwo Francja
SiedzibaWappen Straßburg.png Strasburg
PrezydentPhilippe Richert
Powierzchnia8 280 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności

1 857 477[1]
• gęstość224 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba departamentów2
Liczba okręgów13
Liczba kantonów75
Liczba gmin903
Położenie na mapie Francji
Strona internetowa
Portal Portal Francja

Alzacja (fr. Alsace, al. Elsàss, niem. Elsass) – kraina historyczna w północno-wschodniej Francji, nad Renem, w regionie administracyjnym Grand Est, w departamentach Dolny Ren na północy i Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire de Belfort. Od 1982 roku do 31 grudnia 2015 roku odrębny region administracyjny.

Geografia

Region Alzacji ma kształt wydłużony z północy na południe. Graniczy od północy i wschodu z Niemcami, od południa ze Szwajcarią i regionem Franche-Comté, a od zachodu z Lotaryngią.

Położony jest na równinie nadrzecznej, ograniczonej od wschodu Renem, a od zachodu masywem Wogezów. Do głównej doliny schodzą z zachodu na wschód doliny mniejszych dopływów Renu. Znajdują się tu rozległe tereny leśne, głównie w Wogezach oraz na północy departamenty Bas-Rhin (lasy Haguenau).

Historia

Najważniejsze daty:

  • 1354: powstanie związku dziesięciu wolnych miast Alzacji Décapole,
  • 1648: traktat westfalski przekazał Alzację Królestwu Francji,
  • 1679: rozwiązanie związku Décapole,
  • 1790: Alzacja została podzielona na dwa departamenty Dolny Ren i Górny Ren,
  • 1815: Francja utraciła północne skrawki Alzacji z miastem Landau na rzecz Bawarii (współcześnie w granicach Niemiec),
  • 1871: traktat frankfurcki – Alzację (bez okolic Belfort) wraz z częścią Lotaryngii przyłączono do Rzeszy Niemieckiej, administracyjnie współtworzyła prowincję Alzacja-Lotaryngia,
  • 22 listopada 1918: oddziały francuskie wkroczyły do Strasburga,
  • 1919: traktat wersalski zapewnił Francji zwrot Alzacji,
  • 1940–1944: III Rzesza ponownie zajęła Alzację,
  • 23 listopada 1944: generał Leclerc zajął Strasburg, Alzacja znowu francuska.
Mapa topograficzna Alzacji

Ludność

Alzacja, zajmująca powierzchnię 8280 km², do stycznia 2016 była najmniejszym regionem administracyjnym Francji metropolitalnej. Jednocześnie należy do najgęściej zaludnionych – na 1 km² przypada średnio 217 osób. Największym miastem regionu jest jego ośrodek administracyjny – Strasburg, w którym mieszka ponad 270 tys. mieszkańców. Inne większe miasta to: Miluza (111,3 tys.), Colmar (65,7 tys.), Haguenau (33,3 tys.), Schiltigheim (31,8 tys.), Illkirch-Graffenstaden (24,6 tys.) oraz Saint-Louis (20,1 tys.).

Znacząca część ludności alzackiej posługuje się płynnie miejscowym językiem – alzackim – który jest dialektem języka niemieckiego z pewnymi zapożyczeniami z francuskiego. Przez długi czas był on językiem rodzimym dla większości Alzatczyków. W okresach 18711919 oraz 194044, gdy tereny te podlegały władzy Niemiec, językiem urzędowym był niemiecki. Mimo to w niektórych górskich dolinach Wogezów, nawet w tych okresach, istniały osady, w których ludność posługiwała się wyłącznie językiem francuskim.

Język

Językami urzędowymi są: francuski i niemiecki (dialekt alemański)

Gospodarka

Region Alzacji jest obszarem o zróżnicowanej gospodarce – jest to m.in.:

  • uprawa winorośli i produkcja win, np. rieslinga zwłaszcza między miastami Sélestat a Colmar
  • uprawa chmielu i browarnictwo (okolice Strasburga)
  • przemysł leśny
  • przemysł wydobywczy (fosfaty to głębinowe kopalnie soli potasowych m.in. pod Miluzą. Część z nich została już zamknięta i przekształcona w tzw. obszary przemysłowe zones industrielles z siedzibami firm prowadzących inną, niż wydobywczą działalność wytwórczą i usługową)
  • przemysł samochodowy (w Miluzie)
  • turystyka

Flaga

Historyczna flaga Alzacji składa się z dwóch części (pasm): pas czerwony na górze i biały na dole. Odnosi się ona do XIX w., kiedy to kolory biały i czerwony często występowały w herbach miast i rodów alzackich. 25 czerwca 1912 roku parlament Elsaß-Lothringen uznał tę flagę za symbol regionalny.

Herb

Herb Alzacji jest połączeniem herbu departamentu Bas-Rhin (pierwsza część) i herbu departamentu Haut-Rhin (druga część).

Pałac Stanisława w Wissembourgu

Ciekawostki

  • W alzackim Wissembourgu urodził się Ludwik Decjusz – polski dyplomata, historyk, doradca i sekretarz królewski.
  • W alzackim Colmarze urodził się Jan Jerzy Haffner – lekarz wojsk napoleońskich, twórca uzdrowiska w Sopocie.
  • W latach 1719–1725 w Wissembourgu zamieszkiwał król Polski Stanisław Leszczyński. W 1722 wzniósł tu barokowy pałac, zwany współcześnie Pałacem Stanisława.

Przypisy

Media użyte na tej stronie

Blason Région Alsace.svg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coats of arms of Alsace.
Blick ins Münstertal 140707.JPG
(c) Neptuna, CC-BY-SA-3.0
Blick aufs Vallée de Munster (Münstertal), Elsass, Frankreich
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg
Autor: AleXXw, Licencja: CC BY-SA 3.0
Proposal for the new WikiVoyage-Logo by AleXXw including an idea of User:‎Danapit
Alsace locator map.svg
Autor: Original map: Sting, modifications by Wikialine, Licencja: CC BY-SA 3.0
Carte administrative représentation la région Alsace sur une carte de France métropolitaine.
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Maison Stanislas.JPG
Autor: Franzfoto, Licencja: CC BY-SA 3.0
Maison Stanislas
Portal icon.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
Alsace topo.png
Autor: Generated by GMT; Uploaded by: Neuceu, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Carte topographique de l'Alsace et de la plaine d'effondrement rhénane.
WiktionaryPl nodesc.svg
(c) Wikimedia Foundation, CC BY-SA 3.0

The logo for the Polish language Wiktionary without "Wolny, wielojęzyczny Wikisłownik" ("Free, multilingual, Wiktionary")

.
Wappen Straßburg.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0