Anatol Mühlstein
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Chargé d’affaires RP w Belgii | |
Okres | od 16 lutego 1927 |
Poprzednik | Jan Szembek (poseł) |
Następca | Tytus Filipowicz (poseł) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Anatol Mühlstein (ur. 22 sierpnia 1889 w Warszawie[1][2], zm. 29 września 1957 w Paryżu) – polski dyplomata, radca poselstwa i Chargé d’affaires w Brukseli, radca ambasady RP w Paryżu, biznesmen, publicysta.
Życiorys
Syn Naftalego Mühlsteina[3] (Bera – według PSB) i Marii z Zyskindów. Pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej. W Pińsku uczył się w szkole rabinackiej, ale jej nie ukończył. W okresie gimnazjalnym brał udział w rewolucji 1905 roku. W związku z wykryciem przez carską policję bomb, które przechowywał w składach drewna swojego ojca na Solcu, zmuszony był do ucieczki za granicę zaboru rosyjskiego. Studiował na uniwersytecie w Genewie, w Paryżu i Brukseli. Był wówczas rzecznikiem asymilacji Żydów[4] – poglądy na ten temat przedstawił w wydanej w 1913 r. w Warszawie książce Asymilacja, polityka i postęp.
W czasie I wojny światowej uczestniczył w belgijskim ruchu oporu i był współzałożycielem oraz redaktorem Le Flambeau, pisma rozprowadzanego konspiracyjnie w Belgii pod okupacją armii Cesarstwa Niemieckiego. Swe artykuły podpisywał pseudonimem Saint-Georges.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wstąpił do służby dyplomatycznej RP. Został przyjęty 24 maja 1919 r. i przydzielony do Poselstwa RP w Brukseli, gdzie pełnił funkcje sekretarza legacyjnego, a następnie radcy poselstwa. W 1927 r. przez pół roku był Chargé d’affaires RP w Brukseli. 1 maja 1930 został przeniesiony do Ambasady RP w Paryżu, najpierw jako I sekretarz ambasady, później jako radca ambasady i minister pełnomocny (od lutego 1931). W ambasadzie odgrywał rolę pierwszoplanową. 4 maja 1932 r. ożenił się z córką bankiera francuskiego Roberta de Rothschild(fr.)[5] Dianą; ślubu w Wielkiej Synagodze w Paryżu udzielił naczelny rabin Francji. Ich dom był znanym salonem paryskim, gdzie bywali politycy i dyplomaci. W 1934 marszałek Józef Piłsudski wysłał go do Kowna z (nieudaną) misją próby nawiązania stosunków dyplomatycznych z Litwą[6]. 30 czerwca 1936 został odwołany z Paryża do Warszawy[7] i objął stanowisko radcy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.
Przed II wojną światową odszedł z MSZ i wyjechał do Paryża, gdzie zajmował się biznesem i wydał m.in. książkę Le Maréchal Pilsudski: (1867-1919). Kontynuował wydawanie Le Flambeau w Brukseli. Wraz z żoną prowadzili znany salon towarzyski w Paryżu. W lipcu 1940, po klęsce Francji wyjechał wraz z rodziną do USA, gdzie był przedstawicielem Wolnej Francji i zajmował się publicystyką polityczną. W 1942 r. ogłosił tam swoją koncepcję Stanów Zjednoczonych Europy Środkowej[8]. Przyjął obywatelstwo amerykańskie. Po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Paryża. Utrzymywał stały kontakt ze środowiskiem Kultury w Maisons-Laffitte, zwłaszcza z Józefem Czapskim.
W młodości socjalista, później ewoluował w kierunku liberalizmu. Był przyjacielem Józefa Piłsudskiego i autorem książki o nim. Fragmenty jego wspomnień ukazały się w Zeszytach Historycznych[9].
Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z Suzanne Dumont, córką wydawcy belgijskiego pisma Le Flambeau. Po raz drugi z Dianą de Rothschild, z którą rozszedł się w 1952. Z małżeństwa z nią miał trzy córki: Nathalie, Ankę i Cecile[10]. Anka Mühlstein(ang.) to historyk i pisarka francuska, żona pisarza Louisa Begleya.
Ordery
Pośmiertnie, za wybitne zasługi w długoletniej służbie dyplomatycznej, został w 1998 r. dwukrotnie odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. 20 kwietnia został mu nadany Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[11], a 17 września został uhonorowany Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[3].
Ponadto posiadał otrzymane w czasach II RP:
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[12][13]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[12]
- Krzyż Komandorski Orderu Korony Dębowej (Luksemburg)[12]
- Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (Francja)[12]
- Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (Belgia)[12]
- Krzyż Komandorski Orderu Korony (Belgia)[12]
Przypisy
- ↑ Fotokopia aktu urodzenia w: Anatol Mühlstein, Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940 (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski) Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 83-01-12770-8, za s. 112.
- ↑ według biogramu opublikowanego w Polskim Słowniku Biograficznym urodził się w Pińsku)
- ↑ a b M.P. z 1998 r. nr 38, poz. 522
- ↑ Z trojga rodzeństwa Anatola Mühlsteina dwoje: brat Stanisław Milecki (którego żoną była Helena ze Starzyńskich, siostra Stefana Starzyńskiego) i siostra było zasymilowanych i spolonizowanych.
- ↑ Bratanek Edwarda Rothschilda, ówczesnej głowy francuskiej linii Rotszyldów.
- ↑ Por. Anatol Mühlstein, Sprawozdanie z pobytu na Litwie, Zeszyty Historyczne zeszyt 104, Paryż 1993, s. 130-137.
- ↑ Równocześnie z ambasadorem Alfredem Chłapowskim
- ↑ Anatol Mühlstein, The United States of Central Europe, New York 1942.
- ↑ Anatol Mühlstein, Pamiętnik, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s.44-101
- ↑ Z uwagi na jego zaangażowanie w wychowanie dzieci Raymond Aron określił Mühlsteina, parafrazując Balzaca (Ojciec Goriot) jako Matkę Goriot. Anatol Mühlstein, Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940 (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski) Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 83-01-12770-8, s.21.
- ↑ M.P. z 1998 r. nr 20, poz. 293
- ↑ a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 511.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 27.
Ważniejsze publikacje
- Asymilacja, polityka i postęp, Warszawa 1913, wersja elektroniczna (zdigitalizowana)
- Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940, (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski), Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 83-01-12770-8
- Le Maréchal Pilsudski: (1867-1919), 2e éd., Paris 1939, Librairie Plon,
- Monroe, Truman et la bombe atomique (pod pseudonimem: Archibald Bigfour), Paris 1947
- La protection des minorités Bruxelles 1918 wyd. René Van Sulper, L'Union des Imprimeries (S.A.)
- The United States of Central Europe, New York 1942
Bibliografia
- Alina Szklarska-Lohmanowa: Mühlstein Anatol, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 22(1977), s. 313-314
- Anatol Mühlstein, Pamiętnik, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s.44-101.,
- Biogram Anatol Mühlstein w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M.Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, ISBN 83-7066-569-1 s. 106.
- Kajetan Morawski, Tamten brzeg. Wspomnienia i szkice, Paryż 1960, wyd. Księgarnia Polska
- Kajetan Morawski, Anatol Mühlstein, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s. 101-105
Media użyte na tej stronie
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Komandorskiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Baretka Komandora Orderu Korony Dębowej (Luxemburg)
Baretka Krzyża Komandorskiego Orderu Leopolda (Belgia)
Baretka: Order Korony – Komandor (Belgia).
(Ordre de la Couronne – Commandeur).
(De Kroonorde – Commandeur).