Andrij Liwycki
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 9 kwietnia 1879 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Premier Ukraińskiej Republiki Ludowej | |
Okres | od 14 października 1920 |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Ukraińskiej Republiki Ludowej na emigracji | |
Okres | od 14 stycznia 1922 |
Poprzednik | |
Następca | |
Minister spraw zagranicznych Ukraińskiej Republiki Ludowej | |
Okres | od 27 sierpnia 1919 |
Poprzednik | |
Następca | |
Przewodniczący Dyrektoriatu (prezydent) Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie | |
Okres | od 25 maja 1926 |
Poprzednik | |
Następca | Stepan Wytwyćkyj |
Odznaczenia | |
![]() |
Andrij Mykołajowycz Liwycki (ukr. Андрій Миколайович Лівицький, ur. 28 marca?/ 9 kwietnia 1879 we wsi Łypiawo (gubernia połtawska, powiat Zołotonosza, Imperium Rosyjskie), zm. 17 stycznia 1954 w Karlsruhe, Niemcy Zachodnie) – minister spraw zagranicznych URL w rządach Borysa Martosa i Isaaka Mazepy (1919–1920), premier URL (1920–1921), prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej na emigracji (od 1926).
Życiorys
Jako minister spraw zagranicznych URL stał na czele delegacji ukraińskiej, która we wrześniu 1919 przybyła do Warszawy, by rozpocząć rokowania które doprowadziły w konsekwencji do tajnego sojuszu Polski i Ukraińskiej Republiki Ludowej w lutym 1920 (układ Piłsudski – Petlura), konwencji politycznej z 21 kwietnia 1920 r. i do wspólnej walki przeciw Rosji bolszewickiej od wyprawy kijowskiej w kwietniu, poprzez bitwę warszawską w sierpniu do zawieszenia broni w październiku 1920 roku.
Po zamordowaniu w Paryżu Symona Petlury w maju 1926 roku wybrany przewodniczącym Dyrektoriatu URL – prezydentem URL na emigracji. Koordynował wszystkie działania ukraińskiej emigracji niepodległościowej tego odłamu, w tym był inicjatorem wieloletniej współpracy ze Sztabem Głównym Wojska Polskiego. Współpraca ta rozpoczęta została po tajnym memorandum Liwyckiego i gen. Wołodymyra Salskiego z 4 sierpnia 1926 skierowanego do Józefa Piłsudskiego i rozmowach, jakie wkrótce potem nastąpiły[1][2]. Po aprobacie Piłsudskiego trwała do wybuchu II wojny światowej. Jej część tajna obejmowała sporządzenie planów organizacji i mobilizacji armii ukraińskiej, jako sojusznika Polski, w przypadku wojny polsko-sowieckiej. Został sporządzony, w porozumieniu z polskim Sztabem Głównym plan mobilizacyjny wojska ukraińskiego, w oparciu o emigrantów i Ukraińców zamieszkałych w Polsce. Oficerowie i podoficerowie armii URL zostali przyjęci do Wojska Polskiego jako tzw. oficerowie i podoficerowie kontraktowi[3].
Ze strony polskiej współpracę nadzorowali: gen. Wacław Stachiewicz, Julian Stachiewicz, Tadeusz Kutrzeba, ze strony ukraińskiej gen. Pawło Szandruk, który w ramach tej współpracy po wstąpieniu do Wojska Polskiego (w stopniu majora WP), ukończył w roku 1938 Wyższą Szkołę Wojenną. Do roku 1939 Liwycki mieszkał w Warszawie pod ochroną polskiej policji (aby nie spotkał go los Petlury). Po agresji III Rzeszy na Polskę i kapitulacji Warszawy pozostał w okupowanym mieście. W końcu 1944 przeniósł się do Łasku na terenach Polski wcielonych do Rzeszy, przed styczniową ofensywą Armii Czerwonej wyjechał do Niemiec. Od listopada 1944 był głównym organizatorem powstania przy III Rzeszy w dniu 17 marca 1945 Ukraińskiego Komitetu Narodowego oraz sprawował polityczny patronat nad Ukraińską Armią Narodową.
Zmarł w Niemczech w roku 1954 w Karlsruhe, pochowany w Monachium, prochy przeniesiono następnie na nekropolię South Bound Brook. Ojciec Mykoły Liwyckiego, prezydenta URL na uchodźstwie w latach 1967–1989 oraz Natalii Liwyckiej-Chołodnej, poetki.
Przypisy
- ↑ Pełny tekst memorandum Liwyckiego i Salskiego: Jan Jacek Bruski Między prometeizmem a Realpolitik. II Rzeczpospolita wobec Ukrainy Sowieckiej 1921–1926, Kraków 2010, Wyd. Uniwersytet Jagielloński, ISBN 978-83-62261-13-0, s. 363–365.
- ↑ Zobacz też Jan Jacek Bruski Między prometeizmem a Realpolitik. II Rzeczpospolita wobec Ukrainy Sowieckiej 1921–1926, Kraków 2010, Wyd. Uniwersytet Jagielloński, ISBN 978-83-62261-13-0, s. 338–341.
- ↑ Robert Potocki, Idea restytucji Ukraińskiej Republiki Ludowej (1920–1939) Wydawnictwo: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 1999; ISBN 83-85854-46-0,s. 231–312.Rozdział „Projekt Ukraina” dot. planów strategicznych tworzenia armii URL w latach trzydziestych.
Bibliografia – najważniejsze pozycje
- Robert Potocki, Idea restytucji Ukraińskiej Republiki Ludowej (1920–1939) Wydawnictwo: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 1999; ISBN 83-85854-46-0, rozdziały książki dotyczące wojny 1920 i planów strategicznych tworzenia armii URL w latach trzydziestych: [1];
- Robert Potocki, Polityka państwa polskiego wobec zagadnienia ukraińskiego w latach 1930–1939 Wydawnictwo: Imstytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2003, ISBN 83-917615-4-1.
- Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy: Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa, PWN, 1993
- Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w polityce III Rzeszy, 19331945, Warszawa, KiW, 1972
- Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923–1929, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1989
Linki zewnętrzne
- Biografia Andrija Liwyckiego w języku ukraińskim (strona Biblioteki Narodowej Ukrainy) z obszerną bibliografią. nbuv.gov.ua. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-02-01)].
- Biografia Andrija Liwyckiego
Media użyte na tej stronie
Coat of arms of Ukrainian People's Republic.
Autor: Alex Tora ≡ Alex K in Ukranian ≡ Alex K in Japanese wiki, Licencja: CC BY-SA 2.1 jp
Coat of arms of the Ukrainian State.
Emblem of the Ukrainian Soviet Socialist Republic
Lesser Coat of Arms of Ukraine, the so called Tryzub. A stylised trident symbol in gold on a background shield of blue.
Standard of the President of Ukraine.
Andrij Liwicki 1900.
Хрест Симона Петлюри (стрічка)
Андрій Лівицький з родиною. 1920 р. Тижневик "Тризуб" - 1937. - № 6 (лютий). - C.14-15.
Andriy Livytskyi Андрій Лівицький (1879-1954) Ukrainian politician, diplomat, statesman, and lawyer president of the Ukrainian People's Republic in exile (1948–1954) and the Chairman of the Directory prior to reforming that office into the presidential (1926-1948). 1920-1939 in exile in Poland.