Andrzej Legocki
![]() Andrzej Legocki (2013) | |
Data i miejsce urodzenia | 21 października 1939 |
---|---|
Zawód, zajęcie | biochemik, nauczyciel akademicki |
Tytuł naukowy | profesor nauk przyrodniczych |
Alma Mater | |
Stanowisko | prezes Polskiej Akademii Nauk (2003–2006), |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Andrzej Bogusław Legocki (ur. 21 października 1939 w Rychwale[1]) – polski naukowiec, biochemik, profesor nauk przyrodniczych[2], członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk; w latach 2003–2006 prezes PAN.
Życiorys
Wykształcenie i działalność zawodowa
Edukację i działalność naukową związał z Poznaniem. Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Karola Marcinkowskiego[3]. W 1961 ukończył studia chemiczne na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza[1]. Był uczniem profesora Jerzego Pawełkiewicza[4]. Po rocznym stażu w Herbapolu związał się zawodowo z Wyższą Szkołą Rolniczą w Poznaniu[3]. W 1965 obronił doktorat, stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1968. W 1977 otrzymał tytuł profesora nauk przyrodniczych[2], obejmując stanowisko profesora nadzwyczajnego. W 1985 został profesorem zwyczajnym[1].
W latach 1975–1988 kierował Zakładem Biosyntezy Białka w Katedrze Biochemii Akademii Rolniczej (przekształconej następnie w Uniwersytet Przyrodniczy) w Poznaniu[5]. Związany również z Zakładem, a później Instytutem Chemii Bioorganicznej PAN. Kierował w nim Pracownią Inżynierii Genetycznej[6] (od 1983)[7], a następnie Pracownią Biologii Molekularnej Roślin (1988–2004)[5]. W latach 1988–2003 pełnił funkcję dyrektora IChB PAN[5]. Za jego kadencji, w latach 1989-1993, wybudowana została nowa siedziba Instytutu i Ośrodka Nauki PAN w Poznaniu, w której w 1993 znalazło siedzibę afiliowane z instytutem Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe[8]. Powoływany na przewodniczącego Rady Naukowej IChB[9].
Działalność społeczna i w organizacjach naukowych
W latach 1993–2011 był członkiem Prezydium Polskiej Akademii Nauk, a w latach 2003–2006 zajmował stanowisko prezesa PAN. W latach 2007–2010 pełnił funkcję przewodniczącego Wydziału Nauk Biologicznych PAN. Wcześniej sprawował funkcje w Oddziale Poznańskim PAN jako wiceprezes (1990–1996) i prezes (1996–2002). Od 1983 jest członkiem Komitetu Biochemii i Biofizyki PAN (w latach 1987–1993 był jego przewodniczącym), a od 1992 członkiem Komitetu Biotechnologii (członek prezydium 1992–1998) przy Prezydium PAN[5].
W latach 1982–1989 był członkiem zarządu International Society of Plant Molecular Biology. W latach 2003–2006 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego European Academies’ Scientific Advisory Council oraz współprzewodniczącym EU Technology Platform „Plants for the Future”. W latach 1996–1999 był współdyrektorem Polskiej Sieci Biologii Molekularnej i Komórkowej UNESCO/PAN. Uczestniczył w radach redakcyjnych periodyków „Plant Science” (1982–2007), „Acta Biochimica Polonica” (1980–2008), „The Plant Journal” (1991–1999), „Cellular and Molecular Biology” (1995–2008), „BioTechnologia” (od 2011)[5].
Uzyskiwał członkostwo w następujących organizacjach naukowych[5]:
- Polska Akademia Nauk: członek korespondent 1986, członek rzeczywisty 2002,
- Polska Akademia Umiejętności: członek korespondent 1996,
- Academia Europaea: 1994,
- European Molecular Biology Organization (EMBO): 2000,
- Europejska Akademia Nauki, Sztuki i Literatury (EAASH): 2003,
- Europejska Akademia Nauk i Sztuk Pięknych (EASA): 2004,
- ScanBalt Academy: 2004,
- Mongolska Akademia Nauk: 2005,
- Rosyjska Akademia Nauk Rolniczych: 2005.
Jest również kolekcjonerem sztuki współczesnej. W jego zbiorach znajdują się obrazy Jana Cybisa, Karola Larischa, Jana Szancenbacha i grafiki Tadeusza Kulisiewicza. Przyczynił się także do restytucji przedwojennej Fundacji Kórnickiej (zlikwidowanej w latach 50.)[1], obejmując w niej funkcję przewodniczącego rady kuratorów. W 2002 stanął na czele rady Muzeum Narodowego w Poznaniu[5].
Działalność naukowa
W swych badaniach zajmuje się biochemią i biologią molekularną roślin. Przeprowadzał pionierskie badania nad mechanizmami biosyntezy białka u roślin wyższych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji transferowych RNA i opracowaniem bezkomórkowego układu do translacji in vitro z zarodków pszenicy. Zajmuje się również badaniami struktury i funkcji genów roślinnych, wiązaniem azotu w procesie symbiozy roślin z bakteriami oraz transgenezą roślin.
Odznaczenia i wyróżnienia
- Ordery i odznaczenia
- 1981 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[5]
- 1999 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[5][10]
- 2012 – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (za działalność naukową, dydaktyczną, popularyzację nauki i wspieranie międzynarodowej współpracy naukowej)[11]
- Nagrody i wyróżnienia
Został uhonorowany tytułami doktora honoris causa Akademii Rolniczej w Poznaniu (2002)[5], Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (2003)[5], Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2004)[12] i Uniwersytetu Szczecińskiego (2006)[5]. W 1993 otrzymał medal wojewody poznańskiego „Ad Perpetuam Rei Memoriam”[13], a w 2010 został wyróżniony przez poznańskie Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego statuetką Złotego Hipolita[14]. W 2014 otrzymał tytuł honorowego obywatela Poznania[15].
Przypisy
- ↑ a b c d Doktorzy Honoris Causa – prof. dr hab. Andrzej Legocki, Uniwersytet Szczeciński [dostęp 2021-01-27] .
- ↑ a b Prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN Andrzej Bogusław Legocki, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2021-01-27] .
- ↑ a b Legocki Andrzej, „My z Marcinka”. Internetowy serwis Wychowanków, Pedagogów i Uczniów I LO i Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu [zarchiwizowane 2017-03-22] .
- ↑ Jeśli się obawiać, to tylko szalonych naukowców, Polska Agencja Prasowa, 22 lipca 2004 [dostęp 2021-01-27] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-01] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l Andrzej Legocki, Polska Akademia Nauk [zarchiwizowane 2016-03-05] .
- ↑ Legocki Andrzej (ur. 1939), interia.pl [zarchiwizowane 2013-12-03] .
- ↑ Legocki Andrzej, onet.pl [dostęp 2013-12-01] [zarchiwizowane 2016-03-04] .
- ↑ Historia, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN [zarchiwizowane 2021-01-10] .
- ↑ Rada Naukowa, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN [zarchiwizowane 2020-10-31] .
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 1999 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1999 r. poz. 370).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 czerwca 2012 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2012 r. poz. 880).
- ↑ Doktorzy honoris causa UMCS, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie [zarchiwizowane 2013-03-14] .
- ↑ Wiadomości z miast i gmin, „Kronika Wielkopolski” (3), 1993, s. 206, ISSN 0137-3102 .
- ↑ Prof. Leszek Balcerowicz laureatem nagrody Złotego Hipolita, for.org.pl, 28 listopada 2010 [dostęp 2021-03-18] .
- ↑ Bogna Kisiel , Poznańscy radni przyznali honorowe obywatelstwo i tytuły zasłużonych dla miasta, gloswielkopolski.pl, 20 maja 2014 [dostęp 2021-01-27] .