Antoni Kurka (wojskowy)
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 9 lutego 1887 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 czerwca 1935 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | c. k. 30 pułk piechoty, |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa, |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Antoni Jan Ferdynand Kurka, niem. Anton Kurka[a] (ur. 9 lutego 1887 we Lwowie, zm. 25 czerwca 1935 w Katowicach) – kapitan piechoty Wojska Polskiego.
Życiorys
Urodził się 9 lutego 1887 we Lwowie[1][b]. W 1903 ukończył IV klasę w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie[2]. Był kolejarzem[3].
Podjął służbę wojskową w c. i k. armii[1]. Został mianowany chorążym piechoty z dniem 1 września 1908[4][5][6]. Służył w 30 Pułku Piechoty Austro-Węgier ze Lwowa (1909, 1910)[7][8] oraz 43 Pułku Piechoty Austro-Węgier z Fehértemplom (1910/1911)[9]. Później został mianowany na stopień porucznika.
Podczas I wojny światowej był komendantem Polskiej Organizacji Wojskowej na Sanok[10]. U schyłku wojny, w październiku 1918 był wysłannikiem Polskiej Komisji Likwidacyjnej i w tej funkcji przekazał do Sanoka zarządzenie bryg. Bolesława Roji o przejęciu władzy w powiecie sanockim od Austriaków[11]. W październiku 1918 został mianowany przez Roję komendantem milicji na powiat sanocki[12][13]. W tym czasie wraz z innymi osobistościami miejskimi (jako przewodniczący Wojciech Ślączka oraz m.in. Adam Pytel, Feliks Giela, Paweł Biedka, Karol Zaleski, Jan Rajchel oraz inny wojskowy płk. Franciszek Stok)[14] funkcjonował w ramach powołanego 20 października 1918 Komitetu (Towarzystwa) Samoobrony Narodowej[15][16], zaś jako porucznik b. wojsk austriackich został awansowany na stopień kapitana przez komendanta wojsk polskich na Galicję, brygadiera Bolesława Roję i z rozkazu mobilizacyjnego z 31 października 1918 został komendantem wojsk polskich w powiecie sanockim[17][18]. Wspomniany KSN 1 listopada 1918 wraz z kpt. Kurką i innymi osobistościami miasta Sanoka podjął rozmowy z komendantem wojskowej załogi w Sanoku płk. Maksymowiczem i mimo jego oporu dokonano rozbrojenia stacjonującego wówczas w miejscowych koszarach – pochodzącego z ziemi czeskiej – 54 pułku piechoty[19][20][21][22][23][24]. W trakcie przejmowania władzy w mieście staraniem kpt, Kurki wydano broń z sanockich koszar[25]. 1 listopada 1918 wojskowi Antoni Kurka i Franciszek Stok stanęli na czele sokołów, skautów i ochotników, którzy zajęli koszary; w następstwie tego została powołana milicja ludowa, której komendantem został Kurka, a zastępcą Stok[26]. Obejmując faktycznie komendę wojskową w powiecie sanockim 1 listopada 1918 wydał odezwę adresowaną do ludności Sanoka i powiatu sanockiego, wzywającą do zachowania spokoju oraz unikania wykroczeń lub zaburzeń[27][28]. Wówczas rozpoczął służbę w Wojsku Polskim, do którego został przyjęty jako były oficer armii austriackiej i zatwierdzony w stopniu kapitana[29]. Rozkazem nr 9 z 13 listopada 1918 kpt. Kurka został zatwierdzony przez szefa Polskiej Komendy Wojskowej w Krakowie, gen. bryg. Bolesława Roję, na stanowisku komendanta powiatowego w Sanoku[30]. 25 listopada 1918 przekazał komendę w powiecie sanockim ppłk. Władysławowi Glazórowi z Przemyśla[31]. Wkrótce potem brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej, w tym w obronie Lwowa służąc w szeregach 40 pułku piechoty Strzelców Lwowskich[1]. Na początku 1920 wnioskował o sporządzenie listy obrońców infrastruktury kolejowej w Zagórzu z okresu walk z Ukraińcami[1], a później przyznawał im ustanowiony Krzyż Obrońców Węzła Zagórskiego[32].
Rozkazem L. 1375 z 27 lutego 1921 został przeniesiony do batalionu wartowniczego 3/VI[33]. Formalnie został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej dekretem Naczelnego Wodza L. 2802 z 26 marca 1921 oraz otrzymał przydział do batalionu wartowniczego 3.VI z przydziałem ewidencyjnym do 49 pułku piechoty w Kołomyi[34][35]. W Wojsku Polskim został zweryfikowany w stopniu kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[36][37]. W 1923, 1924 był oficerem 2 pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku[38][39]. 16 stycznia 1925 ogłoszono przeniesienie kpt. Kurki z 2 pułku Strzelców Podhalańskich do 14 pułku piechoty[40]. Zarządzeniem Prezydenta RP z 7 lipca 1926 jako oficer 14 pułku piechoty został przeniesiony do rezerwy z dniem 31 lipca 1926 na podstawie art. 76 pkt. b ustawy o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk Polskich[41][42]. Powyższe zarządzenie zostało unieważnione zarządzeniem Prezydenta RP z 9 grudnia 1929[43]. W tym samym roku kpt. Kurka jako oficer 14 pułku piechoty został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 31 lipca 1926[44]. W 1934 jako kapitan w stanie spoczynku był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr VI jako oficer przewidziany do użycia w czasie wojny i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto[45].
Po odejściu ze służby wojskowej był zatrudniony na stanowisku kierownika Biura Personalnego Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Katowicach.
Zmarł nagle 25 czerwca 1935 w Katowicach[1]. Jego żoną była Kamila, z domu Smólska, córka naczelnika poczty w Zagórzu[1]. Zamieszkiwali w domu przy stacji kolejowej Nowy Zagórz[1]. Mieli córkę[1].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości (23 grudnia 1933)[46]
- Krzyż Walecznych (1922)[47]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaka za Rany i Kontuzje[1]
- Odznaka Obserwatora[48]
- Krzyż Obrońców Węzła Zagórskiego
- Krzyż Jubileuszowy Wojskowy – Austro-Węgry (przed 1909)
Uwagi
- ↑ W ewidencji wojskowej Austro-Węgier był określany jako „Anton Kurka”. Prócz niego na przełomie XIX/XX wieku wojskowymi Austro-Węgier o tej samej tożsamości byli: dr Anton Kurka, oficer lekarz służący w c. k. Marynarce Wojennej oraz Anton Kurka, oficer rachmistrz służący w c. k. Obronie Krajowej.
- ↑ W 1921 ogłoszono sprostowanie z „kpt. piech. Kurka Antoni, ur. 9.2.1878” na „kpt. piech. Kurka Antoni, ur. 9.2.1887” . Dekrety Wodza Naczelnego. Przyjęcia. 526. „Dziennik Personalny”. Nr 15, s. 758, 16 kwietnia 1921. Rozkazy Ministra Spraw Wojskowych. Sprostowania. 861. „Dziennik Personalny”. Nr 21, s. 1012, 28 maja 1921.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Zając. Biografie 2009 ↓, s. 95.
- ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1903. Lwów: 1903, s. 89.
- ↑ Od „Sokoła” po harcerstwo. W: Zbigniew Osenkowski: Zagórz nad Osławą. Z dziejów miasta i gminy. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2006, s. 249. ISBN 83-922799-6-4.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1909. Wiedeń: 1909, s. 511.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1910. Wiedeń: 1909, s. 356.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1911. Wiedeń: 1910, s. 357.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1909. Wiedeń: 1909, s. 511.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1910. Wiedeń: 1909, s. 517.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1911. Wiedeń: 1910, s. 549.
- ↑ Ślączka. Pamiętniki ↓, s. 158.
- ↑ Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 505.
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za lata 1914., 1915., 1916., 1917., 1918. i 1919.. Sanok: 1920, s. 8.
- ↑ Zając. Jak Sanok 1995 ↓, s. 15.
- ↑ 95 lat temu rodziła się Polska. esanok.pl, 10 listopada 2013. [dostęp 2014-05-13].
- ↑ Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka, 1998, s. 133, ISBN 83-909787-0-9, OCLC 830487438 .
- ↑ Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red.), Kraków 1995, s. 505.
- ↑ Juliusz Zaleski. Z dziejów III Baonu strzelców sanockich (garść wspomnień w rocznicę). „Ziemia Sanocka”. 30, s. 1, 7 grudnia 1919.
- ↑ W obronie polskiej Galicyi. „Nowości Illustrowane”. Nr 47, s. 2, 30 listopada 1918.
- ↑ W obronie polskiej Galicyi. „Nowości Illustrowane”. Nr 47, s. 3, 30 listopada 1918.
- ↑ Juliusz Zaleski. Z dziejów III Baonu strzelców sanockich (garść wspomnień w rocznicę). „Ziemia Sanocka”. Nr 30, s. 2, 7 grudnia 1919.
- ↑ Wojciech Sołtys: Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939. Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne. W: Feliks Kiryk (red.): Sanok. Dzieje miasta. Kraków: Secesja, 1995, s. 1995. ISBN 83-86077-57-3.
- ↑ Zając. Jak Sanok 1995 ↓, s. 16-17.
- ↑ 95 lat temu rodziła się Polska. esanok.pl, 10 listopada 2013. [dostęp 2013-12-27].
- ↑ Marek Drwięga. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka w latach 1918–1939. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 36, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej Wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 492.
- ↑ Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej Wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 496-497.
- ↑ Zając. Biografie 2009 ↓, s. 93.
- ↑ Zając. Jak Sanok 1995 ↓, s. 15-16.
- ↑ Wykaz oficerów, którzy nadesłali swe karty kwalifikacyjne, do Wydziału prac przygotowawczych, dla Komisji Weryfikacyjnej przy Departamencie Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922, s. 45.
- ↑ L. prez. 828 – Mianowania, przydziały i przeniesienia. „Rozkazy Polskiej Komendy Wojskowej w Krakowie”. Nr 9, s. 1, 13 listopada 1918. Polska Komenda Wojskowa w Krakowie.
- ↑ Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 506.
- ↑ Zając. Jak Sanok 1995 ↓, s. 30.
- ↑ Rozkazy Ministerstwa Spraw Wojskowych. 302. „Dziennik Personalny”. Nr 10, s. 421, 12 marca 1921.
- ↑ Dekrety Wodza Naczelnego. Przyjęcia. 526. „Dziennik Personalny”. Nr 15, s. 758, 16 kwietnia 1921.
- ↑ Rozkazy Ministra Spraw Wojskowych. Przydziały i przeniesienia. „Dziennik Personalny”. Nr 17, s. 874, 30 kwietnia 1921.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 405.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 352.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 379.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 328.
- ↑ Rozporządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Przenoszę. „Dziennik Personalny”. Nr 5, s. 22, 16 stycznia 1925.
- ↑ Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Przeniesienie do korpusu ofic. rezerwowych. „Dziennik Personalny”. Nr 29, s. 228, 26 lipca 1926.
- ↑ Art. 76 pkt. b ustawy z dnia 23 marca 1922 r. o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk Polskich dotyczył przeniesienia do rezerwy oficera na skutek dwukrotnie bezpośrednio po sobie następującej ujemnej rocznej kwalifikacji, stwierdzającej nienadawanie się na wyższe stanowisko i orzeczenia komisji...
- ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Unieważnienia. „Dziennik Personalny”. Nr 18, s. 354, 10 grudnia 1929.
- ↑ Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Przenoszę w stan spoczynku. „Dziennik Personalny”. Nr 18, s. 355, 10 grudnia 1929.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 328, 969.
- ↑ M.P. z 1934 r. nr 6, poz. 12.
- ↑ Rozkazy Ministra Spraw Wojskowych. Nadaję Krzyż Walecznych. „Dziennik Personalny”. Nr 12, s. 371, 15 maja 1922.
- ↑ Na podstawie zdjęcia portretowego.
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Roman Ślączka: Pamiętniki Romana Ślączki. s. 156-161.
- Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995. ISBN 83-86077-57-3.
- Edward Zając: Jak Sanok wybił się na niepodległość. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1995. ISBN 83-901466-3-0.
- Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Część druga. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2000. ISBN 83-909787-0-9.
- Edward Zając. W służbie oswobodzenia Polski. „Tygodnik Sanocki”. Nr 45 (470), s. 9, 9 listopada 2000.
- Edward Zając: Sanockie biografie. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2009, s. 92-95. ISBN 978-83-61043-09-6.
- Franciszek Oberc. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
Media użyte na tej stronie
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.
It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.
After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.Odznaka za rany i kontuzje - 1 gwiazdka
Baretka: Krzyż Walecznych (1920).
Naramiennik kapitana Wojska Polskiego (1919-39).
kpt. Antoni Kurka (-1918)
Autor: Mimich, Licencja: CC BY-SA 3.0
Krzyż Jubileuszowy 1908 (Austro-Węgry)
Krzyż Obrońców Węzła Zagórskiego
Antoni Kurka