Antoni Kurzawa

Antoni Kurzawa
Ilustracja
Portret Antoniego Kurzawy pędzla Jędrzeja Grabowskiego
Data i miejsce urodzenia10 maja 1842
Turza
Data i miejsce śmierci13 lutego 1898
Kraków
Narodowośćpolska
Dziedzina sztukirzeźba

Antoni Kurzawa (ur.10 maja 1842 w Turzy, zm.13 lutego 1898 w Krakowie) – polski rzeźbiarz.

Pochodził z biednej chłopskiej rodziny, był synem Franciszki Kurzawa (w metryce podane jest nazwisko Kurzawianka) oraz, jak wynika z dokumentów Szkoły Sztuk Pięknych w Wiedniu, synem pasterza. Studia w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie umożliwił mu Mieczysław Weryha-Darowski. W latach 1863–1869 studiował rzeźbę w pracowni Henryka Kossowskiego oraz rysunek pod kierunkiem Władysława Łuszczkiewicza. W latach 1867–1868 pobierał nauki w Wiedniu. Następnie krótko przebywał we Lwowie, gdzie wyrzeźbił co najmniej cztery pomniki nagrobne z przeznaczeniem na Cmentarz Łyczakowski. W 1874 zapisany ponownie do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie został w dniu 14 grudnia z niej usunięty za obrazę profesora Kossowskiego. W latach 1876–1877 uzupełniał studia w Paryżu.

Jego rzeźby były pełne ekspresji i dynamizmu. Rzeźbił posągi religijne, o naturalistycznej formie, np. Chrystus i Magdalena z 1864,Walka Samsona z lwem z 1865, Pocałunek Judasza z 1867, popiersia portretowe, kompozycje figuralne, mitologiczne i symboliczne Wawel i Wisła z 1878, Geniusz zrywający pęta z 1874, rodzajowe: Oberek, Mazur, Polonez, Siewca z 1896. Autor niewykorzystanego projektu pomnika Adama Mickiewicza zgłoszonego na konkurs w Krakowie.

Dziełem Kurzawy jest grupa rzeźbiarska Mickiewicz budzący geniusza poezji, której pierwowzór powstał w 1889. Praca została nadesłana w tym samym roku na doroczny konkurs Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Pewny zwycięstwa, załamał się po ogłoszeniu werdyktu jury, przyznającego mu III miejsce. Pierwszej nagrody nie przyznano. W styczniu 1890 dokonał desperackiego czynu – wtargnął na wystawę i roztrzaskał własną rzeźbę.

Z czasem Antoni Kurzawa stał się symbolem tragicznych losów niedocenionych artystów. Słaby fizycznie, zniszczony chorobami, pod koniec życia za staraniem przyjaciół artystów znalazł się 12 czerwca 1897 w przytułku dla ubogich – Zakładzie im. Helclów w Krakowie, gdzie pół roku później zmarł. Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim. Na jego grobie stanęła staraniem Leona Wyczółkowskiego rzeźba autorstwa Kurzawy Geniusz zrywający pęta odkuta z piaskowca.

Na dramacie życia Kurzawy, osnutych jest wiele wątków literatury Młodej Polski, takich jak nowela Henryka Sienkiewicza Lux in tenebris lucet. W cieniu dzieł Kurzawy tworzyli Stanisław Wyspiański, Maria Konopnicka.

Rzeźby Antoniego Kurzawy

Bibliografia

  • Nabożeństwo za sp. Kurzawę. „Kurjer Lwowski”. 72, s. 3, 13 marca 1898.
  • Jadwiga Morawska-Kleczkowska: Antoni Kurzawa. W: Polski Słownik Biograficzny. T. XVI. Wyd. Ossolineum 1971,
  • Współczesna Encyklopedia Świata. Historia Sztuki Oxford, Inowrocław, 1997, ​ISBN 83-7325-916-3

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Antoni Kurzawa.jpg
Antoni Kurzawa - portret autorstwa Andrzeja Grabowskiego olej na płótnie
Rakowicki Cemetery, grave of Antoni Kurzawa (Polish sculptor), 26 Rakowicka street, Kraków, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cmentarz Rakowicki, grób Antoniego Kurzawy, ul. Rakowicka 26, Kraków
Cmentarz Łyczakowski - pomnik Paparów.jpg
Autor: Bartosz Markowski, Krzysztof Jurków, Reperek, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Grobowiec rodziny Paparów na Cmentarzu Łyczakowskim, pomnik autorstwa Antoniego Kurzawy
"Mickiewicz budzący geniusza poezji" rzeźba Antoniego Kurzawy.jpg
"Mickiewicz budzący geniusza poezji" - pomnik autorstwa Antoniego Kurzawy w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie
Rzeźba anioła Antoniego Kurzawy.jpg
Rzeźba anioła Antoniego Kurzawy z Krakowa na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie, nagrobek Rodziny Boczkowskich wykonany w pracowni Adolfa Timmego z Lublina.