Autobus

Współczesny autobus miejski – hybrydowy Solaris Urbino 18 Hybrid MetroStyle z 2011 roku

Autobuspojazd samochodowy przeznaczony do przewozu większej liczby pasażerów[1].

Według ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazd ten przystosowany jest do przewozu więcej niż 9 osób (w tym kierowcy)[2]. Według definicji Europejskiej Komisji Gospodarczej, Eurostatu i Międzynarodowego Forum Transportu jest to pasażerski mechaniczny pojazd drogowy przeznaczony do przewozu więcej niż 24 osób (wliczając kierowcę) i posiadający zarówno miejsca siedzące, jak i stojące[3].

Autobus może mieć jeden lub dwa pokłady (autobus piętrowy), bądź składać się z dwóch lub więcej części połączonych przegubem (autobus przegubowy), może ciągnąć przyczepę osobową lub bagażową.

Historia konstrukcji

Dawny autobus (omnibus)
Autobus MAN 750 HO z przełomu lat 60. i 70. XX wieku
Leyland Lynx z lat 80. XX wieku
Ikarus 280 produkcji węgierskiej
Autosan H9-21 z ZMKS Jasło
Solaris Urbino 18 – popularny polski autobus produkowany od 2001(Szczecin)

Poprzednikami autobusów w drogowym transporcie pasażerskim były dyliżanse i omnibusy ciągnięte przez konie. W niektórych krajach (Wielka Brytania i Francja) już w XIX wieku rozpowszechniły się także omnibusy o napędzie parowym, jednak konieczność wożenia dużych masowo i objętościowo zapasów wody oraz paliwa nie sprzyjały rozwojowi konstrukcji tych pojazdów. W Anglii w 1865 rozwój parowych omnibusów zablokowała tzw. ustawa o czerwonej fladze (Red Flag Act), praktycznie zakazująca ich używania.

Wynalezienie silnika spalinowego pod koniec XIX wieku umożliwiło powstanie omnibusów spalinowych – czyli autobusów (auto – sam, bus – końcówka łacińskiego przypadku ze słowa omnibus = dla wszystkich, dosłownie – wszystkim). Pierwsze konstrukcje (pierwotna nazwa Automobil-Omnibus, następnie Auto-Omnibus) powstały w firmie Benz na początku jej istnienia i w 1895 roku podjęły komunikację w Niemczech. Pierwsze autobusy powstawały przez zabudowę kabiny pasażerskiej na podwoziu samochodu ciężarowego i były napędzane silnikami o zapłonie iskrowym. Trzecia – po fabrykach Daimlera i Benza – niemiecka fabryka pojazdów silnikowych Stoewer w Szczecinie była pierwszą fabryką autobusów[4] sensu stricto. Produkcję rozpoczęto tam w latach 1899–1900. Wykonywano wtedy m.in. podwozia na eksport, karosowane w miejscu dostarczenia.

Od okresu międzywojennego coraz szerzej stosowano silniki o zapłonie samoczynnym (Diesel). Już w latach 20. XX wieku budowano autobusy z jedną kabiną pasażerską (pierwsze konstrukcje miały osobne stanowisko kierowcy). Powstanie nadwozi samonośnych w latach 20. XX w. w trolejbusach, a 30. – w samochodach dostawczych umożliwiło ich zastosowanie w autobusach, co uczyniła firma Chausson w 1942 r. Autobusy te po wojnie jeździły m.in. w Warszawie.

Potrzeba zwiększenia zdolności przewozowej przyczyniła się do budowy pierwszych konstrukcji wieloosiowych (w tym przegubowych) i piętrowych, a także stosowania przyczep autobusowych. Od lat 50. XX wieku, ze względu na intensywną politykę budowy darmowych dróg przez państwa rozwinięte, autobusy zastępowały często koleje lokalne.

W tym czasie autobusy zaczęły wyróżniać się konstrukcyjnie od budowy innych pojazdów drogowych, tj. w miejsce klasycznego układu napędowego (silnik umieszczony z przodu, napędzane koła tylne) zaczęto stosować coraz częściej silnik umieszczony z tyłu lub pod podłogą. Stosowano jednak wspólne kadłuby dla wersji lokalnych i miejskich oraz dalekobieżnych i turystycznych. Typowym przykładem takiego rozwiązania jest seria autobusów Ikarus 200. W autobusach stosowanych w ruchu lokalnym upowszechniły się drzwi automatycznie otwierane przez kierowcę. Ze względów bezpieczeństwa, stopniowo zaniechano również stosowania przyczep na rzecz autobusów przegubowych.

Problemem było tu obniżenie podłogi w związku z występowaniem ciągniętej przyczepy (stosowano m.in. silnik podpodłogowy – dotychczas w Ikarusie). Przełomem było zastosowanie przez firmę Mercedes-Benz urządzenia przeciw wężykowaniu, co umożliwiło umieszczenie silnika z tyłu – w przyczepie i niskiej podłogi. Człon tylny pcha człon przedni.

W konstrukcji autobusów turystycznych, w odróżnieniu od dalekobieżnych autobusów komunikacji publicznej, powszechnie stosowano duże, panoramiczne okna i przeszklone dachy. W autobusach dalekobieżnych oraz turystycznych (zwanych autokarami) zaczęto stosować toalety o zamkniętym obiegu i klimatyzację, co zbliżyło komfort podróżowania nimi do jazdy pociągiem. Autokary wyposażane są ponadto powszechnie w instalację nagłaśniającą, barek, możliwość projekcji filmów.

W latach 60. XX w. powstały konstrukcje polepszające widoczność w autobusach miejskich – świetliki w dachu, a następnie jego podniesienie w celu powiększenia okien (Chausson). Po 1970 w konstrukcji autobusów miejskich zarysowała się tendencja do obniżania podłogi, aby ułatwić wsiadanie osobom o ograniczonej zdolności poruszania się i przyspieszyć wymianę podróżnych na przystankach. Rozwiązania te znane były wcześniej w tramwajach.

W nadwoziach autobusowych montowane są również trolejbusy (Chausson-Vetra, Solaris Trollino, Jelcz 120MT, Mercedes-Benz O405N). Przez wiele lat były one przeważnie osobnymi konstrukcjami.

Od początku lat 90. XX wieku, ze względu na dużą rolę silników spalinowych w zanieczyszczeniu środowiska, stosuje się coraz bardziej rygorystyczne normy emisji spalin, a przedsiębiorstwa transportowe coraz częściej kupują autobusy napędzane mniej szkodliwym gazem ziemnym (CNG, ostatnio również biogazem i LNG). W rozwiniętych krajach Europy zachodniej coraz wyraźniejszy jest również trend powrotu w obszarach silnie zurbanizowanych do bardziej ekologicznych tramwajów. Wprowadza się również autobusy o napędzie hybrydowym.

Po 2000 roku autobusy w pełni niskopodłogowe z silnikiem w zabudowie wieżowej w tylnym narożniku nadwozia stały się standardem w segmencie miejskim.

W krajach Ameryki Południowej od dawna stosowane są autobusy o długości przekraczającej 18 metrów. Mogą one mieć dwa przeguby i długość blisko 25 metrów. Ta tendencja pojawia się również w niektórych aglomeracjach w krajach europejskich, na liniach o dużym obciążeniu. Powstały m.in. takie autobusy jak Mercedes-Benz CapaCity czy MAN Lion’s City GXL. Dodatkową zaletą jest zmniejszenie zapotrzebowania na kierowców, wadą trudności w manewrowaniu w ciasnych centrach miast. Alternatywą dla zwiększenia liczby pasażerów w stosunku do kierowców, stały się autobusy piętrowe, szczególnie popularne w Wielkiej Brytanii oraz części krajów azjatyckich. Są one łatwiejsze w manewrowaniu niż autobusy przegubowe oraz zapewniają wyjątkowo ergonomiczne ustawienie na górnej części pokładu. Często znajdują również zastosowanie w liniach turystycznych.

XXI wiek

Nowością drugiej dekady XXI wieku jest tworzenie hybryd – autobusów elektrycznych, korzystających głównie z akumulatorów (w przeciwieństwie do klasycznych trolejbusów), ale będących w stanie doładować prąd w trakcie jazdy. Bardzo nowoczesnym rozwiązaniem jest wykorzystanie w tym celu nie trakcji elektrycznej napowietrznej czy metalowej szyny, ale technologii SMFIR (z ang. Shaped Magnetic Field in Resonance), po przejechaniu nad obszarem zasięgu pola, uzupełniana jest energia, bez kontaktu stykowego. Tego rodzaju pojazdy wykorzystywane są np. w miejscowości Gumi. Jest to realizacja proponowanych futurystycznych wizji z XX wieku, np. w popkulturze gra Wipeout[5].

W Singapurze testowane są w normalnym ruchu ulicznym, w pełni autonomiczne autobusy, gdzie pasażer dokonuje wyboru przystanku, a autobus dzięki LIDARowi oraz komputerom wybiera trasę i omija przeszkody podczas jazdy. Celem jest rozwiązanie problemu tzw. „ostatniej mili”[6][7][8][9]. Podobne rozwiązania w Europie testowane są także m.in. w Berlinie i Paryżu[10].

Autobusy w Polsce

Ursus City Smile z napędem wodorowym

W Polsce pierwsze autobusy budowano w okresie międzywojennym w zakładach Ursus. Były to niewielkie pojazdy na podwoziu lekkiej ciężarówki, nienadające się do obsługi większych miejscowości. Ze względu na ograniczenia importowe, powstające wówczas firmy autobusowe zmuszone były sprowadzać z krajów zachodnich duże podwozia autobusowe (np. Leyland) i budować karoserie we własnym zakresie (powszechnie stosowano wówczas karoserie drewniane z blaszanym poszyciem).

Po 1945 na potrzeby produkcji autobusów władze postanowiły rozwinąć dwa duże zakłady w Jelczu i Sanoku. W Jelczu budowano autobusy miejskie i pojazdy na licencji zagranicznej (czechosłowacka Škoda 706, później francuski Berliet, opracowano także hybrydę francuskiego nadwozia z węgierskim podwoziem Ikarusa 260). Sanocka wytwórnia wyspecjalizowała się w midibusach (kolejne wersje autobusów San, później bardzo udany Autosan H9), przeznaczone na trasy dalekobieżne.

Największą polską marką autobusów jest Solaris Bus & Coach, fabryka produkująca nowoczesne autobusy podmiejskie, miejskie i turystyczne, powstała na bazie istniejącej wcześniej montowni firmy Neoplan.

W Polsce swoją działalność także prowadzi firma MAN Bus Sp. z o.o. – spółka należąca do koncernu MAN, specjalizująca się w produkcji autobusów miejskich. Posiada dwa zakłady produkcyjne: finalny w Sadach w gminie Tarnowo Podgórne koło Poznania, oraz zakład produkujący szkielety stalowe autobusów, podwozia autobusowe i podzespoły do nich w Starachowicach.

W 2016 na targach motoryzacyjnych w Hanowerze został zaprezentowany polski miejski autobus z napędem wodorowym, wyposażony w ogniwa paliwowe, o zasięgu między tankowaniami 400 km – Ursus City Smile Fuel Cell Electric Bus[11]

Rodzaje autobusów

Współczesne autobusy piętrowe Wright Eclipse Gemini oraz Alexander Dennis Enviro400 (w tle)
Podmiejski Solaris Valletta 11
Midibus DAB 11-0860S
Blue Bird Vision – amerykański autobus szkolny
Marcopolo Torino – autobus dwuprzegubowy

Ze względu na przeznaczenie

Autobus Mercedes jako mobilny punkt poboru krwi
  • autobusy komunikacji publicznej:
    • lokalne
      • podmiejskie
      • miejskie
        • tradycyjne (miejskie na olej napędowy i nowoczesne na gaz ziemny – CNG lub LNG, hybrydowe oraz całkowicie elektryczne zasilane z akumulatorów[12][13])
        • trolejbusy (zasilany prądem)
        • duobusy (nowoczesne, zasilane dwoma źródłami energii: silnikiem elektrycznym pobierającym energię z sieci trakcyjnej i silnikiem spalinowym)
    • dalekobieżne
    • turystyczne (autokar)
    • szkolne
    • autobusy lotniskowe (o ograniczonej liczbie miejsc siedzących i powiększonej liczbie i szerokości drzwi)
    • specjalne (np. policyjne, dla Służby Więziennej, Straży Granicznej, strażackie, medyczne itp.)

Ze względu na rozmiary i pojemność

Podział pojemnościowo-wielkościowy autobusów miejskich wygląda następująco:

  • mikrobus (autobus w nadwoziu samochodu dostawczego) – większe mikrobusy nazywane są busami[14],
  • klasa mini, tzw. minibus (mały autobus, o długości od 6 do 8 metrów, lub pojemności od 30 do 45 osób), potocznie nazywany busem, np. Autosan Solina[14],
  • klasa midi, tzw. midibus (średniej wielkości autobus, o długości od 9 do 10,5 metrów, lub pojemności od 65 do 75 osób), np. Solaris Urbino 9[14],
  • klasa maxi (duży autobus, o długości od 11 do 13 metrów, lub pojemności około 100 osób), np. Jelcz M125M[14],
  • klasa mega (autobus wieloosiowy, o długości od 15 do 24 metrów, lub pojemności około 140 osób) – np. MAN NG xx2[14].

Ze względu na konstrukcję nadwozia

Ze względu na wysokość podłogi

  • niskopodłogowy (wejście bez stopni, podłoga na spodzie nadwozia, do 35 cm nad poziomem jezdni)
  • średniopodłogowy (jeden stopień wejściowy, podłoga na poziomie ok. 36 – 75 cm nad poziomem jezdni)
  • wysokopodłogowy (dwa lub więcej stopni wejściowych, podłoga na poziomie od 76 cm wzwyż nad poziomem jezdni)
  • wysokopokładowy (podłoga na poziomie ponad 100 cm nad poziomem jezdni, osobny dolny pokład przeznaczony na luki bagażowe, konstrukcja typowa dla autobusów dalekobieżnych i turystycznych)
  • niskowejściowy (częściowo niskopodłogowy – najczęściej w przedniej części, a w tylnej wysokopodłogowy)

Marki autobusowe

Piętrowy autokar Neoplan Megaliner
GMC Rapid Transit Series
Optare Solo
Renault Agora S
Neoplan N4522 w Zurychu
Autokar Solaris Vacanza 13
(c) Photo: Philip Gabrielsen, CC BY-SA 4.0
Autokar Setra S 415 UL
Piętrowy MAN Lion’s City DD w Berlinie
Dwa piętrowe autobusy AEC Routemaster w Londynie
Neoplan Jumbocruiser – piętrowy autokar przegubowy
Autobus nowojorskiej policji pełniący funkcję mobilnego centrum dowodzenia
Autobus Volvo 9700 – pojazd kwatermistrzowski Komendy Wojewódzkiej PSP w Gorzowie Wlkp.

Współczesne

MarkaKraj
Agrale Brazylia
Alexander Dennis Wielka Brytania
AMZ-Kutno Polska
Anadolu-Isuzu Turcja
APTS Holandia
ARC Węgry
Automet Polska
Autosan Polska
Ayats Hiszpania
Beulas Hiszpania
BMB Włochy
BMC Turcja
Bohdan Ukraina
Busscar Brazylia
BYD Chiny
Cacciamali Włochy
Caetano Portugalia
CAIO Brazylia
Castrosua Hiszpania
Ciferal Brazylia
Comil Brazylia
Contrac Niemcy
Credo Węgry
Daewoo Bus Korea Południowa
Dennis Wielka Brytania
EOS Belgia
Ernst Auwärter Niemcy
GMC Stany Zjednoczone
GołAZ Rosja
Güleryüz Turcja
Hess Szwajcaria
Heuliez Francja
Hino Japonia
Hispano Hiszpania
Hyundai Korea Południowa
I.I.A. - Industria Italiana Autobus Włochy
Ikarus Węgry
Ikarbus Serbia
Indcar Hiszpania
Irisbus Włochy Francja
Irizar Hiszpania
Isuzu Japonia
Iveco Włochy
Kapena Polska
KAwZ Rosja
King Long Chiny
LAZ Ukraina
LiAZ Rosja
MAN Niemcy
Marcopolo Brazylia
Merkavim Izrael
MAZ Białoruś
Mercedes-Benz Niemcy
MJT Węgry
NABI Stany Zjednoczone
NefAZ Rosja
Neobus Serbia
Neoplan Niemcy
Nieman Białoruś
Noge Hiszpania
Nova Bus Kanada
Novoplan Słowacja
Obradors Hiszpania
Optare Wielka Brytania
Orion Kanada
PAZ Rosja
Plaxton Wielka Brytania
Prevost Stany Zjednoczone
Roman Rumunia
Sanos Macedonia Północna
Scania Szwecja
Setra Niemcy
Sfakianakis Grecja
Slovbus Słowacja
Solaris Polska
Solbus Polska
SOR Czechy
Sunsundegui Hiszpania
TAM Słowenia
Tata Indie
Tedom Czechy
Temsa Turcja
Thomas Stany Zjednoczone
Ugarte Hiszpania
Unvi Hiszpania
Wołżanin Rosja
Wright Wielka Brytania
Van Hool Belgia
VDL Berkhof Holandia
VDL Bova Holandia
VDL Jonkheere Holandia
VDL Kusters Holandia
Viseon Niemcy
Volvo Szwecja

Historyczne

MarkaKraj
AEC Wielka Brytania
Avia Czechy
Berliet Francja
Büssing Niemcy
BMC Wielka Brytania
Chausson Francja
Czawdar Bułgaria
DAB Dania
DAF Holandia
El Detalle Argentyna
Fiat Włochy
Fritz Fleischer KG NRD
Jelcz Polska
KAG ZSRR
KMC Cypr
Karosa Czechy
LAG Belgia
Neoplan Polska Polska
Otoyol Turcja
Renault Francja
Robur NRD
Rocar Rumunia
San Polska
Saurer Szwajcaria
TAZ Chorwacja

Autobus autonomiczny

12 metrowy autobus autonomiczny zabierający na pokład 80 pasażerów był testowany w 2019, w Singapurze. Jest to wspólny projekt Volvo i Nanyang Technological University z Singapuru[15].

Przypisy

  1. autobus, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2013-10-28].
  2. Art. 2 pkt 41 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ([1]Dz.U. z 2020 r. poz. 110).
  3. Europejska Komisja Gospodarcza, Eurostat, Międzynarodowe Forum Transportu: Ilustrowany słownik statystyk transportu.
  4. Grochowiak R., Molewicz M., Autobusy komunikacji miejskiej w Szczecinie 1928-2008, Wyd. Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie, Szczecin 2008.
  5. Oto elektryczne autobusy, które pobierają energię prosto z jezdni. Wirtualna Polska. [zarchiwizowane z tego adresu].
  6. Automated School Buses : Navia Autonomous Shuttle, www.trendhunter.com [dostęp 2018-10-29].
  7. Singapore’s driverless shuttle to enter service in two years. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. Trials for Singapore's first driverless vehicle, phys.org [dostęp 2018-10-29] (ang.).
  9. Inhabitat | Design For a Better World!
  10. Paryż i Berlin testują autonomiczne autobusy [FILM], m.infobus.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  11. Diesel to przeżytek? Ursus stworzył pierwszy autobus z napędem wodorowym i największym zasięgiem. [dostęp 7 października 2016].
  12. Autobus elektryczny Proterra EcoRide BE35.
  13. Autobus elektryczny SOR Libchavy EBN 10,5.
  14. a b c d e Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008. ISBN 978-83-9207-574-5.
  15. Volvo to test full-size driverless bus in Singapore | Reuters, uk.reuters.com [dostęp 2019-03-09] (ang.).

Bibliografia

  • Grochowiak R., Molewicz M., Autobusy komunikacji miejskiej w Szczecinie 1928-2008, Wyd. Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie, Szczecin 2008.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Dabik.jpg
Autor: Stiopa, Licencja: CC BY-SA 3.0
"Dabik" (DAB model 0860 S, serii 11)- były autobus komunikacji miejskiej w Śremie, zdemontowany 31 lipca 2013
NYCPD Command Post 4077.jpg
Autor: Adam E. Moreira, Licencja: CC-BY-SA-3.0
New York City Police Department Command Post #4077 has been deployed in Williamsburg, Brooklyn, and sits at the Williamsburg Bridge Plaza bus terminal.
London Bus route 68 A.jpg
Autor: Oxyman, Licencja: CC BY 2.5
A bus on London Buses route 68.
Western Greyhound 914 PL06TFX.jpg
Autor: Graham Richardson, Licencja: CC BY 2.0
Western Greyhound bus 914 (reg. PL06 TFX), a 2006 Optare Solo M920 midibus, in St Ives Bus Station.
NEOMAN A39 2007.jpg
Autor: Michael F. Mehnert, Licencja: CC BY-SA 3.0
NEOMAN A39 double decker Bus in Berlin
Mobilny punkt poboru krwi plac Defilad w Warszawie.JPG
Autor: Adrian Grycuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Mobilny punkt poboru krwi na placu Defilad w Warszawie
Linie E-1 (Rheinbahn).jpg
Autor: Saviour1981, Licencja: CC BY-SA 3.0
MAN 750 HO, built in 1970, here in en:Düsseldorf-Benrath
Krone 235 - Mercedes Benz Sprinter.jpg
Autor: heb@Wikimedia Commons (mail), Licencja: CC BY-SA 3.0
A Mercedes Benz Sprinter (519 I think?) VIP mini-bus (details), from the private bus-company Edelskov, temporarily equipped with a Danish Royal House license plate.
Autosan H9-21 ZMKS Jaslo.JPG
Autor: Pitak, Licencja: CC BY-SA 3.0
Autosan H9-21 (#155) z 1988 roku należący do ZMKS Jasło, postój przy jasielskim rynku.
Norskbuss.jpg
(c) Photo: Philip Gabrielsen, CC BY-SA 4.0
Norsk buss på E18 i Mandal
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Flag of Portugal.svg
Flag of Portugal, created by Columbano Bordalo Pinheiro (1857-1929), officially adopted by Portuguese government in June 30th 1911 (in use since about November 1910). Color shades matching the RGB values officially reccomended here. (PMS values should be used for direct ink or textile; CMYK for 4-color offset printing on paper; this is an image for screen display, RGB should be used.)
Volvo9700.jpg
Autor: Stiopa, Licencja: CC BY-SA 3.0
Autobus Volvo 9700 o oznaczeniu operacyjnym 220 F 86 - pojazd kwatermistrzowski Komendy Wojewódzkiej PSP w Gorzowie Wlkp.
Routemaster buses RML2724 (SMK 724F) and RML2680 (SMK 680F), Routes 23 & 11, Strand, London.jpg
Autor: Salim Virji, Licencja: CC BY-SA 2.0
Two Routemaster buses, pictured heading east along Strand, London, waiting for the traffic lights at the corner with the (pedestrianised) Southampton Street (to the right). The top of the sign for the Chicago musical at the Adelphi Theatre.

On the left is First Centrewest RML2724 (reg. SMK 724F) operating route 23 en route to Liverpool Street, while on the right is London General RML2680 (reg. SMK 680F) operating route 11 en route to Ludgate Circus.

Note that the date of the photograph (2005-12-04 19:07) is incorrect, as Routemasters were withdrawn from Route 11 on 31 October 2003 and from Route 23 on 14 November 2003.
NYC Transit GMC RTS 4396 Phoenix.jpg
Autor: Adam E. Moreira, Licencja: CC-BY-SA-3.0
1985 NYC Transit #4396 (since renumbered to 0010), the Phoenix bus rebuilt after it burned up on its first day in service, is on display at the 2006 MTA Bus Roadeo.
DBY433 Solaris "Valletta" bus, Malta . Route 45 March 2010 - Flickr - sludgegulper.jpg
Autor: Felix O, Licencja: CC BY-SA 2.0
Autobus Solaris Valletta typu regionalnego (podmiejski)
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
KA VK 781 (D).JPG
Autor: Spoorjan, Licencja: CC BY-SA 3.0
Verkehrsbetriebe Karlsruhe GmbH (VBK) bus van het Mercedes-Benz type O 405 N te Karlsruhe als lijn 50: Hauptbahnhof - Beiertheim - Bulach - Oberreut. Deze bussen zijn speciaal voor een buslijn met een tunnel van 3.40 meter gebouwd. In december 2015 werden deze bussen vervangen door vier Solaris bussen van het type Urbino 10,9 LE.
CITURA AgoraS Pistache.jpg
Autor: Daiima, Licencja: CC0
Irisbus Agora S in Rheims, France
Expresso Biarticulado Curitiba.jpg
Autor: Luan Lenon, cropped and retouched by Morio, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Marcopolo Torino Biarticulado bus (#HD230) with Volvo B10M Biarticulado chassis in Curitiba, Brazil.
Flag of Croatia.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Ikarus 280.08 ev. č. 4082 Hlavná.jpg
Autor: Rl91, Licencja: GFDL
Bus Ikarus 280.08 number #4082 from Košice. Year of production: 1990.
Bonny eagle bus 3507.JPG
Autor: BMRR, Licencja: CC BY-SA 3.0
A 2007 Blue Bird Vision school bus, belonging to Maine School Administrative District 6, photographed in Portland, Maine.
2010-12-szczecin-by-RalfR-21.jpg
Autor: Ralf Roletschek (talk) - Fahrradtechnik auf fahrradmonteur.de, Licencja: FAL
Dworzec kolejowy w Szczecinie. Autobus Solaris Urbino 18 W37 (#2904) z 2009 roku należący do SPA Dąbie ze Szczecina.
Cropped jumbo.jpg
Totally rebuilt, the last constructed 1992 Neoplan Jumbocruiser enters Dover Harbour in October 2006
Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
Solaris-vacanza-austria.jpg
Autokar Solaris Vacanza 13 z 2005 roku w Austrii. Należy do firmy Przedsiębiorstwo Transportowo-Spedycyjne Transbis s.c. z Myszkowa.
Solaris Urbino 18 BHNS - RNTP 2011 - 2.JPG
Autor: Kevin.B, Licencja: CC BY-SA 3.0
Solaris Urbino 18 Hybrid MetroStyle bus prototype (reg. BM-791-QV) in Strasbourg, France. Built 2010. Testing in Bus àHaut Niveau de Service (BHNS) in Paris. 23rd National Meeting of Public Transport.
WiktionaryPl nodesc.svg
(c) Wikimedia Foundation, CC BY-SA 3.0

The logo for the Polish language Wiktionary without "Wolny, wielojęzyczny Wikisłownik" ("Free, multilingual, Wiktionary")

.
Dorset Sprinter J267 UDW 2.JPG
Autor: Arriva436, Licencja: CC BY-SA 3.0
Travelguest, trading as Dorset Sprinter, J267 UDW, a Leyland Lynx, in Castle Way, Southampton, laying over between duties. It was acquired from Cardiff Bus.
Wikiquote-logo.svg
SVG version of the Wikiquote logo.
Neoplan N 4522 Zurich.jpg
Autor: Stefan Baguette, Licencja: CC BY-SA 3.0
Neoplan Centroliner Evolution N 4522 (#522, reg. ZH 726522, built 2003) of Verkehrsbetriebe Zürich (VBZ), Zürich, Switzerland on the ETH campus at Hönggerberg.
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności