Azazel

Wyobrażenie Azazela, z Dictionnaire Infernal Jacques Collin de Plancy (Paryż, 1825)

Azazel (hebr. עזאזל, arab. عزازل Azazil) – upadły anioł występujący zarówno w mitologii hebrajskiej, jak i muzułmańskiej, znany również pod imionami Azael, Hazazel[1] i Assasello[2]. Jego imię oznacza „Bóg umacnia”[1], a z hebrajskiego „ten, który się oddalił”[3].

Według Maurice Bouisson[4] Azazel był pierwotnie semickim bogiem trzód, a dopiero w późniejszym czasie został zdegradowany do rangi demona. Bernard Bamberger[5] twierdzi, że był on pierwszym upadłym aniołem. Jacques Collin de Plancy[2] uważa go za demona drugiego rzędu i strażnika kozich stad. Święty Ireneusz sądził, że mimo upadku jest wciąż potężnym aniołem[1].

Wierzenia hebrajskie

W targumach jest uznawany za kozła ofiarnego[1]. Natomiast w Księdze Kapłańskiej (16, 8-10) jest demonem pustyni, któremu Aaron poświęcił jednego z kozłów ofiarnych. Od tamtej pory podczas Jom Kipur wypuszczano[2] (lub, według Talmudu, traktatu Joma 39a.67b, strącano ze skały, czego nie opisuje sama Biblia[6]) na Pustyni Judzkiej kozła, który był ofiarowywany Azazelowi[3]. W Zoharze[7] dosiada węża i jest wodzem chóru anielskiego bene elim lub iszim, do którego należą niżsi aniołowie (duchy ludzi)[1]. Także w tej księdze jest opisane[3] uwiedzenie Azazela wraz z Szemchazajem przez trzy żeńskie demony. W Apokalipsie Abrahama jest uznawany za władcę piekła, który zwodzi ludzkość i jest przedstawiany w prawdziwej postaci jako demon z siedmioma wężowymi głowami, z czternastoma obliczami i dwunastoma skrzydłami[1]. Według jednej z legend żydowskich[5] anioł Azazel nie chciał pokłonić się pierwszemu człowiekowi – Adamowi przez co został ogłoszony „przeklętym Szatanem” (w Koranie aniołem tym był Eblis albo Iblis). Według innych legend[8] nauczył on mężczyzn wykuwać miecze i tarcze, a kobiety malowania powiek i noszenia ozdób. W etiopskiej Księdze Henocha uważany jest za władcę 200 upadłych aniołów[1]. Występuje również w Księdze Barucha[3]. Według legendy Bóg posłał przeciwko Azazelowi Rafaela, który pokonując demona uwięził go pod kamieniami w Jaskini Dudaela[3].

Wierzenia arabskie

Według legendy arabskiej[9] Azazel odmówił złożenia hołdu Adamowi, twierdząc, że „syn ognia” – anioł, nie będzie kłaniał się „synowi gliny” – śmiertelnikowi. Za tę odmowę Bóg wygnał go z raju i zmienił jego imię na Eblis.

Opinie biblistów

Obok tradycyjnego rozumienia Azazela jako imienia demona pustyni zaproponowano również rozwiązania alternatywne. Według Augusta Strobela chodzi tutaj o opisaną w Talmudzie przepaść, z której zrzucano kozła ofiarnego. Sama Biblia jednak nic nie wspomina o takiej praktyce. Bernd Janowski i Gernot Wilhelm, na podstawie podobieństwa z akadyjskim słowem „gniewać się”, tłumaczą „dla Azazela” jako „dla [eliminacji] Bożego gniewu”. Z kolei Manfried Dietrich i Oswald Loretz przez analogię ze słownictwem ugaryckim tłumaczą „Azazel” jako „Bóg jest mocny”. Manfred Görg przez analogię ze słownictwem egipskim przekłada imię Azazel jako „ten, który usuwa winę”. Henrik Pfeiffer widzi związek z hebrajskimi wyrazami „koza” i „odejście”, przez co uważa termin „Azazel” za opis samego przebiegu rytuału[6].

Kościół Azazela

W Stanach Zjednoczonych istnieje grupa satanistyczna, Kościół Azazela, oddająca cześć Azazelowi jako najwyższemu bóstwu, reprezentującemu prawdziwą naturę ludzką[10].

W kulturze masowej

W literaturze

  • Azazel Boris Akunin
  • Azazel Isaac Asimov
  • Luis Barnavelt i duch w lustrze John Bellairs
  • Mistrz i Małgorzata Michaił Bułhakow
  • Raj utracony John Milton[11] – uznawany jest tam za cherubina, upadłego anioła i chorążego Szatana
  • Szatańskie wersety Salman Rushdie
  • Zbuntowane anioły Robertson Davies
  • Bezsenni Graham Masterton
  • Ja, diablica, Ja, anielica, Ja, potępiona Katarzyna Berenika Miszczuk
  • Błękitnokrwiści Melissa de la Cruz
  • Pojawia się również w książce Umberta Eco Imię róży, powołuje się na niego Remigiusz z Varagine[12].
  • Miasto zagubionych dusz Cassandra Clare
  • Władczyni Mroku K. C. Hiddenstorm - upadły anioł, przyjaciel Lucyfera, generał Piekielnej armii.

W kinematografii


  • W sieci zła (Fallen)[13] – amerykański film z 1998 roku
  • Klątwa upadłych aniołów (Hex)[14] – brytyjski serial (2004-2005)
  • Nie z tego świata (Supernatural)[15] – amerykański serial
  • Upadłe anioły (Fallen)[16] – amerykański miniserial z 2007 roku
  • High School DxD[17]Anime 2008 roku
  • X-Men: Pierwsza klasa (X-Men: First Class)[18] – amerykański film z 2011 roku
  • Lucyfer (serial telewizyjny) - amerykański serial z 2016 roku trwający do dziś.

Inne

  • Dawn of Azazel – nowozelandzka grupa muzyczna grająca death metal
  • The Binding of Isaac - Azazel jest jedną z dostępnych postaci

Przypisy

  1. a b c d e f g Gustav Davidson: Słownik aniołów w tym aniołów upadłych. Poznań: Zysk i S-ka, 1998, s. 70-71. ISBN 83-7150-337-7.
  2. a b c Jacques Collin de Plancy: Słownik wiedzy tajemnej. Warszawa-Kraków: Oficyna Wydawnicza Polczek Polskiego Czerwonego Krzyża, 1993, s. 21. ISBN 83-85272-11-9.
  3. a b c d e Zofia Borzymińska, Rafał Żebrowski: Polski słownik judaistyczny. Dzieje. Kultura. Religia. Ludzie. T. 1. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2003, s. 128. ISBN 83-7255-126-X.
  4. Maurice Bouisson: Magic. Its History and Principal Rites. New York: Dutton, 1961.
  5. a b Bernard Bamberger: Fallen Angels. Philadelphia: The Jewish Publication Society of America, 1952, s. 278.
  6. a b Henrike Frey-Anthes: Sündenbock / Asasel (niem.). W: Das wissenschaftliche Bibellexikon im Internet [on-line]. bibelwissenschaft.de. [dostęp 2015-08-24].
  7. Wajeze 153a
  8. Robert Graves, Raphael Patai: Mity hebrajskie. Księga rodzaju. Warszawa: Cyklady, 1993, s. 104-105. ISBN 83-900592-1-5.
  9. Maurice Gaudefroy-Demombyne: Narodziny islamu. Warszawa: P.I.W., 1988, s. 249-250.
  10. Diane Vera: Theology of the Church of Azazel (ang.). [dostęp 2010-07-22].
  11. John Milton: Raj utracony. Wydawnictwo Zielona Sowa, s. 27. ISBN 83-7220-410-1.
  12. Umberto Eco: Imię róży. Mediasat Poland, s. 388, seria: Kolekcja Gazety Wyborczej. ISBN 83-89651-50-5.
  13. Fallen (1998) (ang.). IMDb. [dostęp 2011-09-15].
  14. „Hex” (2004) – Full cast and crew (ang.). IMDb. [dostęp 2011-09-15].
  15. Azazel (Character) – Biography (ang.). IMDb. [dostęp 2011-09-15].
  16. „Fallen” (2007) – Full cast and crew (ang.). IMDb. [dostęp 2011-09-15].
  17. High School DxD (anime) - Shinden, shinden.pl [dostęp 2019-03-06] (pol.).
  18. Azazel (Character) (ang.). IMDb. [dostęp 2011-09-15].

Media użyte na tej stronie

Azazel.jpg
Une illustration pour l’article Azazel dans le Dictionnaire infernal par Collin de Plancy.
Add more text icon.svg
Icon of articles which need more text
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności