Bóstwa Urartu

Bóstwa Urartu – wykaz bóstw panteonu Urartu, spisany wskutek reformy religijnej za panowania Iszpuniego w latach 825–806 p.n.e.

Lp.Imię bóstwaWizerunek[1]PłećLiczba ofiar zUwagi
wołówowiec
1ChaldiNewHaldi.jpgm1734Naczelne bóstwo panteonu Urartu
2Tejszeba
NewTeisheba.jpg
m612Bóstwo burzy i piorunów
3Sziwini
NewShivini.jpg
m48Bóstwo słońca
4Chutuini
NewHutuini.jpg
m24Prawdopodobnie bóstwo wojny[2], i zwycięstwa[3]
5Turani
NewTurani.jpg
m12Syn Teiszeby i Chuby[4]
6Ua
NewUa.jpg
m24
7Chalaini
NewNalaini.jpg
m24
8Szebitu
NewShebitu.jpg
m24
9Arsimela
New Arsimela.jpg
m24
10Anapsza
NewAnapsha.jpg
m12
11Diduaini
NewDiduaini.jpg
m12Prawdopodobnie opiekun stad[5]
12Szelardi
NewShelardi.jpg
m12Bóstwo księżyca
13Broń boga Chaldiegom12Prawdopodobnie hipostaza Chaldiego[6]
14.Arbinim12
15Queram12Prawdopodobnie bóstwo plemion protogruzińskich Quiria[7]
16Eliprim12
17.Tarainim12
18Adarutam12
19Irmuszinim12Prawdopodobnie bóstwo lecznictwa[5]
20Ilu aluše uruliliue šiualim (?)12
21Alaptuszinim12
22Erinam12
23Szirinim12
24.Uninam12
25Airainim12Bóstwo jaskiń
26Zuzumarum12
27Charam12Bóstwo dróg
28Arazam12
29Ziukunim12
30Uram12
31Arzibedinim12
32Arnim12Bóstwo gór
33Iniriašie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
34Alsuišie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
35Dirušie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
36Zastępy Chaldiegom24Hipostaza Chaldiego
37Zastępy Tejszebym24Hipostaza Chaldiego
38Artucharasaum234
39Bóstwo miasta Ardinim12
40Bóstwo miasta Kumenum12
41Bóstwo miasta Tuszpym12
42Bóstwa miasta Chaldi12
43Bóstwa miasta Arzuniuini12
44Dašie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
45Szubam12
46Brama bóstwa Chaldiego12
47Brama bóstwa Tejszeby w mieście Eridia12
48Brama bóstwa Sziwiniego w mieście Uiszini12
49Eliacham12
50Arnie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
51Ašmašie Chaldiegom12Hipostaza Chaldiego
52Bóstwa świątyni Chaldiego12
53Talapuram12
54Kilibanim12
55Ebanim12Bóstwo ziemi
56Bóstwo granic (gór?)m12
57Suininam12Bóstwo mórz i wód
58Bóstwa atchananau214
59Bóstwo... (?)m214
60Ilani Gamrutim (?)418
61Nirible dla Chaldiegom4Hipostaza Chaldiego
62Brama bóstwa Ua w mieście Niszi2
63Babaniam10Bóstwo krainy górskiej[8]
64Arubaini
Urartu God Arubani.jpg
ż11Małżonka Chaldiego
65Chubaż11Małżonka Tejszeby[9]
66Tuszpueaż11Małżonka Sziwiniego[10]
67Auiż1
68Aiaż1
69Sardiż1Prawdopodobnie bogini Wenus[5]
70Tsinuardiż2Prawdopodobnie odpowiada bogini Isztar[11]
71Ipchariż2
72Barziaż1
73Siliaż1
74Archaż1
75Adiaż1
76Uiaż1
77Ainauż4
78Ardiż2
79Inuanauż17

Przypisy

  1. Grafiki z wizerunkami bóstw pod numerem 1–12 pochodzą z: B. Oktay, The Anzaf fortresses and the gods of Urartu, Stambul 1999. Wizerunek bogini Arubaini został przedstawiony na urartyjskim naszyjniku, który znajduje się w Muzeum Brytyjskim.
  2. B. Oktay, The Anzaf fortresses and the gods of Urartu, Stambul 1999, s. 47–49.
  3. A. Çilingiroğlu, D.H. French, Anatolian Iron Ages Colloquium (3rd 1990 Van), Ankara 1990, s. 9–30.
  4. И.М. Дьяконов, Архаические мифы Востока и Запада, Москва 1990.
  5. a b c A. Тер-Саркисянц, История и культура армянского народа с древнейших времён до начала XIX века, Москва 2005, s. 50.
  6. Б.Б. Пиотровский, Ванское царство (Урарту), Москва 1959, s. 224.
  7. Hipoteza G.A. Melikiszwili. И.М. Дьяконов, Языки древней Передней Азии, Москва 1967, s. 135.
  8. Б.Б. Пиотровский, Ванское царство (Урарту), Москва 1959, s. 228.
  9. Б.Б. Пиотровский, Ванское царство (Урарту), Москва 1959, s. 225.
  10. Б.Б. Пиотровский, Ванское царство (Урарту), Москва 1959, s. 226.
  11. Г.А. Меликишвили, Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.

Bibliografia

  • Oktay B., The Anzaf fortresses and the gods of Urartu, Stambul 1999. ​ISBN 975-6899-01-8​.
  • Çilingiroğlu A., French D.H., Anatolian Iron Ages Colloquium (3rd 1990 Van), Ankara 1990. ​ISBN 1-898249-05-9​.
  • Дьяконов И.М., Архаические мифы Востока и Запада, Москва 1990.
  • Дьяконов И.М., Языки древней Передней Азии, Москва 1967.
  • Меликишвили Г.А., Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
  • Пиотровский Б.Б., Ванское царство (Урарту), Москва 1959.
  • Тер-Саркисянц A., История и культура армянского народа с древнейших времён до начала XIX века, Москва 2005. ​ISBN 5-02-018445-4​.

Media użyte na tej stronie

New Arsimela.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewDiduaini.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewHaldi.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewTurani.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewShelardi.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewShivini.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewHutuini.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewNalaini.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewTeisheba.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
NewUa.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewShebitu.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey
NewAnapsha.jpg
Urartian God from a shield discovered at Anzaf fortresses, Turkey