Bałczyna (Wzgórza Ostrzeszowskie)
![]() Panorama Bełczyny od strony wschodniej | |
Państwo | |
---|---|
Pasmo | Wzgórza Ostrzeszowskie |
Wysokość | 278 m n.p.m. |
Wybitność | 53 m |
![]() |
Bałczyna[1] lub Bełczyna[2] (278 m n.p.m.) – wzniesienie pasma Wzgórz Ostrzeszowskich znajdujące się we wsi Rogaszyce tuż przy drodze z Rogaszyc do Olszyny.
Rozbieżność nazewnictwa
Nazwa wzgórza jako Bałczyna funkcjonowała przed II Wojną Światową[1][3]. W czasie jej trwania wzgórze na niemieckich mapach topograficznych widniało pod nazwą Botcina[4]. Po II Wojnie Światowej zmieniono nazwę wzgórza[5]. Wedle aktualnie funkcjonujących map topograficznych będących w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym i Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych jego nazwa to Bełczyna[2]. Obecnie w powszechnym użyciu jest ugruntowana historycznie lecz niepoprawna dziś formalnie nazwa - Bałczyna[6][7].
Budowa geologiczna
Bełczyna oraz jej najbliższe okolice zbudowana jest z glacitektonicznie zaburzonych osadów glacjalnych zlodowaceń południowopolskich[8]. Podstawowymi skałami budującymi to wzniesienie są piaski i żwiry morenowe oraz mioceńskie i plioceńskie iły, mułki, a także piaski i żwiry[8]. Wszystkie rodzaje osadów są wzajemnie przemieszane i mocno zaburzone glacitektonicznie, tworząc część spiętrzonej moreny czołowej zlodowacenia Sanu II[8].
Zagospodarowanie
Przed II Wojną Światową Bełczyna pokryta była murawami i niewielkim lasem[9]. W latach 50 - 60 XX w. była pokryta łąkami i murawami, a u jej podnóży dominowały pola uprawne[7], od lat 70 stoki Bełczyny zaczęły zarastać krzewami i niewielkimi drzewami[7]. W tym czasie na kulminacji wzniesienia stała nieistniejąca obecnie drewniana, wieża triangulacyjna[7][10][11], wybudowana przed, lub w czasie II Wojny Światowej[12].
Obecnie szczyt i wschodnie stoki wniesienia pokryte są murawami z udziałem krzewów. Od północy i południa stoki Bełczyny porasta las, a od zachodu dominują pola uprawne. Na wierzchołku wniesienia znajduje się pomnik z metalowym krzyżem upamiętniający żołnierzy kampanii wrześniowej poległych w czasie obrony Ostrzeszowa przy stanowiskach bojowych na Bełczynie oraz zdobywców Berlina. Pomnik wybudowano w 1972 r[13]. Obecnie na pomniku znajduje się nowa tablica pamiątkowa o treści[14] "Żołnierzom września 1939 harcerze ZHP" ufundowana w 2004 r. przez harcerzy z Ostrzeszowa[7]. Obok pomnika ustawiono okrągły stół z oszlifowanej płyty skalnej. Stół pełni rolę orientacyjną ponieważ na jego powierzchni wygrawerowane są kierunki świata oraz kierunki punktów terenowych. Wokół stołu postawiono ławki na kamiennych filarach, wyrównano i utwardzono teren kamienno-betonowa wylewką. U podnóża zachodniego stoku Bełczyny, tuż przy drodze z Rogaszyc do Olszyny znajduje się niewielki parking dla aut.
Funkcja społeczna
Bełczyna w latach 30 XX w. była miejscem odwiedzanym przez okolicznych mieszkańców. Wzgórze służyło jako miejsce wypoczynku[15], zorganizowano tu szkolenie dla pilotów szybowców wraz z lotami pokazowymi. Po II Wojnie Światowej Bełczyna była równie popularna i odwiedzana, ponieważ do 1974 r. wzgórze to uchodzi za najwyższy punkt w ówczesnym województwie poznańskim[5], a zarazem w Wielkopolsce. Bełczyna służyła okolicznym mieszkańcom także do jady motocrossowej[11][16] oraz jako miejsce zgromadzeń i organizacji uroczystości okolicznościowych[17][18][19]. Obecnie Bełczyna jest miejscem wypoczynku ze względu na duże walory widokowe. Ze szczytu wzniesienia obserwować można duże połacie terenu w kierunku wschodnim, południowo-wschodnim i południowym. Jest to również miejsce dogodne do wykonywania dalekich obserwacji. Przy sprzyjających warunkach atmosferycznych z Bełczyny dojrzeć można kominy Elektrowni Bełchatów[20][21][22] oraz wiele wysokich obiektów w rejonie Sieradza, Złoczewa, Lututowa, Wieruszowa, Wielunia, Działoszyna, Byczyny i Kluczborka[20]. Na wzgórzu organizowane są zawody w narciarstwie zjazdowym[23][6], jest to również miejsce startu paralotniarzy[6]. Do Bełczyny prowadzą trzy oznakowane szlaki turystyczne[24]:
- Transwielkopolska Trasa Rowerowa
- czarny (rowerowy)
- zielony (pieszy) tranzytowy PTTK
Ciekawostki
- W lipcu 1933 roku zorganizowano na Bełczynie szkolenie dla początkujących pilotów szybowcowych kategorii "A", szkolenie odbyło się w dwóch dwutygodniowych turnusach i organizowane było przez Aeroklub Ostrowski, Aeroklub Poznański i 3 Pułk Lotniczy w Poznaniu. Brało w nim udział 12 osób i 3 szybowce klasy "Wrona" dostarczone przez Aeroklub Ostrowski. Uczestnikami kursu byli między innymi[25]:
- Wanda Myśliborska, wielokrotna rekordzistka Polski w długości lotu i czasie lotu szybowcem, w czasie Kampanii Wrześniowej pilot Eskadry Łącznikowej Sztabu Głównego Wojska Polskiego w Warszawie oraz uczestniczka Powstania Warszawskiego[26],
- Witold Głowacki, późniejszy podporucznik służący w dywizjonie 145 i 607[27], który zginął w Bitwie o Anglię[25],
- Zdzisław Radomski, późniejszy kapitan w dywizjonie 306[28],
- Jan Maliński, późniejszy kapitan w dywizjonie 302[29].
Przypisy
- ↑ a b WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 arkusz Marcinki, igrek.amzp.pl, 1936 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ a b Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ Pawłowski S. , Katowice-Poznań, krajobraz, [w:] Ludomir Sawicki (red.), Przewodnik Kongresowy II Zjazdu Słowiańskich Geografów i I Etnografów w Polsce, 1927, s. 100 [dostęp 2017-09-20] (pol.).
- ↑ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) arkusz Rogaszyce, igrek.amzp.pl, 1940 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ a b Malska M. , Rogaszyce, droga na Bałczynę, Dziejeostrzeszowa.pl, 1950 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
- ↑ a b c Wzniesienie Bałczyna, Wypocznijwostrzeszowie.pl [dostęp 2017-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-13] (pol.).
- ↑ a b c d e Galeria zdjęć: Bałczyna (pow. ostrzeszowski), www.kepnosocjum.pl, 3 listopada 2011 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ a b c Winnicki J. , Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50 000 arkusz nr 694 (Ostrzeszów) wraz z objaśnieniami, Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 1994 [dostęp 2017-09-20] (pol.).
- ↑ Pokaz lotów i szkolenie pilotów szybowcowych na Bałczynie, Dziejeostrzeszowa.pl, 1933 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
- ↑ Bałczyna z wieżą triangulacyjną, Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-21] (pol.).
- ↑ a b Haniszewski S. , Bałczyna. Rok ok. 1960. Motocross, Dziejeostrzeszowa.pl, 1960 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
- ↑ Fotografia zrobiona z baszty w czasie II wojny...w oddali widoczna Bałczyna z wieżą triangulacyjną., Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-21] (pol.).
- ↑ Zdjęcie tego co było i jest pod tablicą na pomniku na Bałczynie., Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Obelisk na Bałczynie, Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Bacik M. , Wyprawa na Bałczynę, Dziejeostrzeszowa.pl, 1932 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Haniszewski S. , Bałczyna. Rok ok. 1960. Motocross, Dziejeostrzeszowa.pl, 1960 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ a b Wzgórze Bełczyna koło Ostrzeszowa, 500-mm.blogspot.com, 13 lipca 2014 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Obłoki kondensacyjne EC Bełchatów widziane z Olszyny k. Ostrzeszowa, „Dalekieobserwacje.eu”, 10 czerwca 2014 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Wzgórze Bałczyna koło Ostrzeszowa, 500-mm.blogspot.com, 26 września 2020 [dostęp 2020-10-09] .
- ↑ Bałczyna, Dziejeostrzeszowa.pl, luty 2006 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ Szlaki rowerowe i szlaki piesze, Ostrzeszow.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
- ↑ a b Władysław Graf , Ostrzeszów: wyprawa Szybowcowa, Bałczyna 1933, „Zeszyty Ostrzeszowskie”, 14, Ostrzeszowskie Centrum Kultury, 1992 [dostęp 2017-09-20] (pol.).
- ↑ Wanda Modliborska, www.aeroklub.poznan.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ Bitwa o Anglię, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ Zdzisław Radomski, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
- ↑ Jan Maliński, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
Media użyte na tej stronie
Black up-pointing triangle ▲, U+25B2 from Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)
Autor: Orestegor, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bałczyna na Wzgórzach Ostrzeszowskich, rok 2014.
Autor: Drzamich, Licencja: CC BY-SA 3.0
Bałczyna (278 m n.p.m.) (Wielkopolska)
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Relief location map of Greater Poland Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.70 N
- S: 51.05 N
- W: 15.68 E
- E: 19.19 E