Baku

Baku
Bakı
Ilustracja
Herb
Herb
Przydomek: Küləklər şəhəri („miasto wiatrów”)
Państwo

 Azerbejdżan

Data założenia

V wiek

Burmistrz

Eldar Azizov

Powierzchnia

2130 km²

Wysokość

-28 m n.p.m.

Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość


2 262 600[1]
1050 os./km²

Nr kierunkowy

+994

Kod pocztowy

AZ1000, AZ1002, AZ1006, AZ1044, AZ1063, AZ1072

Tablice rejestracyjne

10

Podział miasta

12 rejonów

Położenie na mapie Azerbejdżanu
Mapa konturowa Azerbejdżanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Baku”
Ziemia40°23′N 49°52′E/40,383333 49,866667
Strona internetowa

Baku (azer. Bakı bɑˈcɯ) – stolica i największe miasto Azerbejdżanu, najstarszy i największy port nad Morzem Kaspijskim. Znajduje się we wschodniej części kraju, na Półwyspie Apszerońskim. Położone jest na wysokości 28 m poniżej poziomu morza, będąc tym samym najniżej położoną stolicą świata oraz największym miastem położonym poniżej poziomu morza. W 2009 roku Baku zamieszkane było przez ponad 2 miliony mieszkańców, co stanowiło niemal 1/4 populacji Azerbejdżanu[2].

W latach 1917–1920 w Baku funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.

Etymologia nazwy

Nazwa miasta pochodzi od perskiego Badkube, oznaczającego „uderzenie wiatru”, w związku z częstymi i silnymi wiatrami północno-zachodnimi nawiedzającymi ten obszar.

Geografia

Położenie

Położone w południowej części Półwyspu Apszerońskiego, na zachodnim brzegu Morza Kaspijskiego (Zatoka Bakijska). Położone w pobliżu pól naftowych.

Klimat

Baku znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego półpustynnego (Klasyfikacja klimatów Köppena: BSk), z ciepłymi i suchymi latami oraz czasami wilgotnymi zimami. Silne wiatry występują przez cały rok. Blisko 10 dni rocznie, średnio po trzy w grudniu, styczniu i lutym mogą wystąpić opady śniegu.

Średnia temperatura i opady dla Baku
MiesiącStyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRoczna
Średnie temperatury w dzień [°C]6,66,39,816,422,127,330,629,725,619,613,59,718,1
Średnie dobowe temperatury [°C]4,44,27,012,918,523,526,426,322,516,611,27,315,1
Średnie temperatury w nocy [°C]2,12,04,29,414,919,722,222,919,413,68,84,812,0
Opady [mm] 212021181882615253026210
Średnia liczba dni z opadami66543212266649
Średnie usłonecznienie (w godzinach)9089124195257294313282222146931022207
Źródło: Światowa Organizacja Meteorologiczna[3], HKO[4] (dane z lat 1971–1990)

Stosunki wodne

Na terenie Baku położone jest jezioro Böyükşor, największe na Półwyspie Apszerońskim[5]

Podział administracyjny

Baku dzieli się na 12 rejonów:

  • Binəqədi
  • Nizami
  • Nərimanov
  • Nəsimi
  • Pirallahı
  • Qaradağ
  • Sabunçu
  • Suraxanı
  • Səbail
  • Xətai
  • Xəzər
  • Yasamal

Historia

Miasto Wewnętrzne, pałac szachów Szyrwanu i baszta Dziewicza w Baku[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Pałac szachów Szyrwanu
Państwo

 Azerbejdżan

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

IV

Numer ref.

958

Region[b]

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

2000
na 24. sesji

Obiekt zagrożony

2003–2009

Pierwsza wzmianka o osadzie na terenie dzisiejszego Baku pochodzi z II w.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Muzeum Dywanów, wyglądające jak zwinięty dywan.
  • Miasto Wewnętrzne (azer. İçəri Şəhər) – otoczona murami najstarsza część miasta z IX wieku. Wewnątrz znajdują się m.in.:
  • Świątynia Ognia Ateszgah (azer. Atəşgah) w podbakijskiej miejscowości Surachany (azer. Suraxanı) – zrekonstruowana w XVII-XVIII wieku
  • Meczet Taza Pir w Baku – największy meczet w mieście, zbudowany w latach 1905–1914
  • cerkiew ormiańska – XVIII wiek (zamknięta i niedostępna do zwiedzania od czasu wojny z Armenią)
  • dworzec kolei elektrycznej „Sabunczyński” z 1928
  • Muzeum Miniaturowych Książek (azer. Miniatür Kitab Muzeyi)
  • Muzeum Literatury (azer. Ədəbiyyət Muzeyi)
  • Muzeum Dywanów (azer. Xalça Muzeyi) – w Centrum Muzealnym
  • Muzeum Historii Azerbejdżanu w dawnej rezydencji Zeynalabdina Tagijewa, którą projektował polski architekt Józef Gosławski
  • Aleja Szahidów – aleja-mauzoleum poległych bohaterów wojny z Armenią i zabitych przez Armię Radziecką w 1990.
    Baku. Baszta Dziewicza

Nauka i oświata

Baku jest głównym ośrodkiem naukowym kraju. Znajduje się tu wiele uniwersytetów, m.in.:

Sport

W Baku, w latach 2011–2015, rozgrywany był kobiecy turniej tenisowy, Baku Cup, zaliczany do rozgrywek cyklu WTA Tour. W 2015 roku w Baku odbyły się pierwsze Igrzyska Europejskie. W 2016 roku w Baku odbył się wyścig Formuły 1 – Grand Prix Europy, a od 2017 odbywa się Grand Prix Azerbejdżanu. W 2021 roku w Baku odbyły się mecze Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2020.

W mieście działa też kilka klubów piłkarskich:

Transport

Wejście na stację Həzi Aslanov

Około 20 kilometrów na wschód od centrum znajduje się port lotniczy im.Heydəra Əliyeva – największy węzeł lotniczy Azerbejdżanu.

Dworzec kolejowy Baku

W mieście znajduje się stacja kolejowa zapewniająca połączenia międzynarodowe i krajowe.

Baku posiada dwie linie metra, oraz wiele autobusowych. Tramwaje i trolejbusy zlikwidowano odpowiednio w 2004 i 2006 roku.

Polonia

  • Centrum Polskiej Kultury „Polonia”
  • Polonia–Azerbejdżan Wspólnota Polska
  • Rzymskokatolickie Towarzystwo Dobroczynności i Katolicka Wspólnota Polska[7].

Miasta partnerskie

Galeria

Przypisy

  1. Bakı şəhəri – Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi. stat.gov.az. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-16)]. (azer.)..
  2. The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 14 listopada 2009 [dostęp 2017-06-07] [zarchiwizowane z adresu 2009-11-14].
  3. Baku. World Weather Information Service – Światowa Organizacja Meteorologiczna.
  4. Climatological Normals of Baku. weather.gov.hk. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-19)]. – HKO.
  5. Sevinj Hajiyeva, Tarana Aliyeva, Mahlunga Yusifova. The ecological state of Boyuk Shor lake of Azerbaijan. „Environmental Monitoring and Assessment”. 192 (780), 2020. Springer. DOI: 10.1007/s10661-020-08762-9. ISSN 1573-2959. (ang.). 
  6. P. Kwiatkiewicz: Przemiany polityczne w Azerbejdżanie. Od republiki radzieckiej do współczesnego państwa. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2013, s. 172. ISBN 978-83-7780-532-9.
  7. Baza organizacji i instytucji polskich i polonijnych za granicą. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2018-08-12].

Bibliografia

  • Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917–1991 – государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.
  • Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I, Rafał Jasiulewicz (red.), Leszek Baraniecki, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006, ISBN 83-60563-07-1, ISBN 978-83-60563-07-6, ISBN 83-60563-04-7, ISBN 978-83-60563-04-5, ISBN 1-59339-330-X, ISBN 978-1-59339-330-4, OCLC 838992809.
  • Andrzej Chodubski: „Aktywność kulturalna Polaków w Azerbejdżanie w XIX i na początku XX wieku”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego”, nr 71/1986
  • Ryszard Badowski: „Polscy architekci w Baku na przełomie XIX i XX wieku”, [w:] „Polacy w Azerbejdżanie” pod red. Edwarda Walewandra, Instytut Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL Lublin 2003
  • Andrzej Chodubski: „Polacy w Azerbejdżanie”, Wydawnictwo Adam Marszałek Toruń 2004

Media użyte na tej stronie

Flag of Senegal.svg
Flag of Senegal
Flag of Finland.svg
Flaga Finlandii
View of Bakucity, 2012.jpg
Autor: Khortan, Licencja: CC BY-SA 3.0
old city of baku (ichari shahar)
Hazi Aslanov station.JPG
Autor: Timur Mamedrzaev, Licencja: CC BY-SA 3.0
Наземный вестибюль станции "Ази Асланов" в Баку
Carpet museum in Baku, 2015.jpg
Autor:

Francisco Anzola, United States

, Licencja: CC BY 2.0

Muzeum dywanów w Baku – wyglądające jak zwinięty dywan.
Opis oryginaly:
ang.: Carpet museum looks like a carpet

Flame towers from Baku boulevard.JPG
Autor: Xoncha, Licencja: CC BY-SA 4.0
Flame towers from Baku boulevard
Azersu Tower in 2016.jpg
Autor:

sefer

, Licencja: CC BY-SA 3.0

Azersu Tower – budynek w Baku w Azerbejdżanie, 2016.

View of Baku City.JPG
Autor: Consulbk, Licencja: CC BY-SA 3.0
Вид на бульвар. Утро
WP baku siegel.png
Coat of arms of Baku
Baku National Stadium 2015-06.jpg
(c) Kremlin.ru, CC BY 4.0
National Stadium in Baku (June 2015)
Baku railway station.jpg
Autor: Ephraim Stillberg, Licencja: CC BY-SA 3.0
Railway station in Baku
Baku bulvar.jpg
Autor:

Abu_Zarr.

Original uploader was Abu Zarr at ru.wikipedia, Licencja: CC BY-SA 3.0
Бакинский бульвар, вид с моря
Winter Boluevard in Baku.JPG
Autor: Urek Meniashvili, Licencja: CC BY-SA 3.0
Winter Boluevard in Baku
Baku Maiden Tower.jpg
Autor: Derek Jones, uploaded by Jacobolus 09:16, 17 Jan 2005 (UTC), Licencja: CC BY-SA 2.0
This is the "Maiden Tower" a famous fortress in Baku, Azerbaijan
Azerbaijan relief location map.jpg
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Azerbaijan.

Equirectangular projection. Strechted by 131.0%. Geographic limits of the map:

* N: 42.0° N
* S: 38.2° N
* W: 44.5° E
* E: 51.0° E
Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
Baku Seaside Bulevard.JPG
Autor: Khortan, Licencja: CC BY-SA 3.0
Baku Seaside Bulevard