Barwa niebieska

niebieski
 
Ilustracja
Odcienie niebieskiego
Przybliżone współrzędne barw1
Hex (szesnastkowo)#0000FF
RGB [0-255](0, 0, 255)
CMYK [0–100%](100%, 100%, 0, 0)
HSV [°, %, %](240°, 100%, 100%)
1dla większości barw są to tylko dane orientacyjne

Barwa niebieska – jedna z addytywnych barw podstawowych, na kole barw dopełnia barwę żółtą. Zakres światła niebieskiego ma długość fali od ok. 420 do ok. 490 nm. Barwa niebieska ma także swoją ciemniejszą odmianę.

Nazwa

Początkowo do XIV wieku w języku polskim „niebieski” oznaczało „przynależny do nieba”, a dopiero później wyraz ten stał się osobnym określeniem barwy niebieskiej, charakterystycznej dla koloru nieba[1]. Nazwę tego koloru utworzono przez dodanie do nazwy nieba formantu przymiotnikowego "-ski", kontynuantu z języka prasłowiańskiego -ьskь-jь, który określał przynależność do czegoś[2]. Dzięki temu formantowi utworzono nazwę barwy podobnie jak inne przymiotniki. W wielu językach nie ma osobnych słów na odróżnienie barwy niebieskiej i zielonej, a w języku szwedzkim aż do początku XX wieku używano tego samego słowa na określenie koloru czarnego i niebieskiego.

Pochodzenie barwy

Bezchmurne niebo ma kolor niebieski z powodu efektu Rayleigha, natomiast lekko niebieska barwa czystej wody wynika z częściowego pochłaniania przez nią czerwonej składowej światła białego (słaba absorpcja <700 nm).

U zwierząt barwa niebieska często jest barwą strukturalną[3][4].

Historia i symbolika

Niebieski jest najzimniejszą z barw. Kojarzy się z otwartą przestrzenią, wodą, morzem, niebem. W starożytnej Grecji i Rzymie był symbolem najwyższych Bóstw – Zeusa i Jupitera. W starożytnym Egipcie lapis lazuli (kamień o głębokim niebieskim kolorze) symbolizował niebo, symboliczne miejsce przebywania Boga.

W Iranie jest kolorem żałoby.

W kulturze Zachodniej, kojarzony jest z Maryją, a ściślej z Niepokalanym Poczęciem Maryi. Niebieski jako symbol najwyższych bóstw antycznych oznacza jednocześnie najwyższe uprzywilejowanie Maryi, Matki Zbawiciela wśród wszystkich stworzeń Bożych. Wynika to również nie tylko z "odziedziczenia" tradycji starożytnych, lecz z ceny niebieskiego barwnika w Średniowieczu.

Uzyskiwano go z kamienia lapis lazuli, który był wówczas równie drogi jak złoto. Z powodu jego ceny używano go często do malowania szat na obrazach przedstawiających Maryję – by oddać jej najwyższy honor. W późniejszych czasach niebieski barwnik potaniał. Był to ostatni kolor podstawowy uzyskany syntetycznie przez człowieka.

Niebieski jest kolorem pełnym symboliki, posiada niemal tyle cech, co czerwień. Niektóre z nich to: uduchowienie, pokój, higiena, spokój, woda, świeżość, czystość i chłód, lecz również dynamizm, kreatywność i inspiracja. Niebieski to także kolor przyjaźni: podarowanie niebieskiego kwiatu symbolizuje duże znaczenie przyjaźni dla obdarowującego. Niebieski bywa też postrzegany jako symbol przywiązania do tradycji.

Dodatkowe informacje

Powiedzenia związane z kolorem niebieskim

  • to feel blue (ang. być smutnym)
  • once in a blue moon (ang. bardzo rzadko; raz na ruski rok)
  • out of the blue (ang. ni stąd, ni zowąd; spoza rzeczywistości)
  • błękitna krew
  • myśleć o niebieskich migdałach
  • niebieski ptak

Niektóre minerały o kolorze niebieskim

Zobacz też

Przypisy

  1. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, Warszawa: PWN, 1985, ISBN 83-01-06443-9, OCLC 830193302.
  2. Stanisław Rospond, Gramatyka historyczna języka polskiego z ćwiczeniami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 114, ​ISBN 978-83-01-13992-6​.
  3. Kilka słów o kolorach strukturalnych, czyli motyle, mandryle i trochę zamieszania z fizyką. entomo.pl. [dostęp 2013-12-10].
  4. Kolory ptaków i papug. Papuzie Centrum Informacyjne. [dostęp 2013-12-10].

Media użyte na tej stronie

Color icon blue.svg
Shades of the color blue.
Copper sulfate.jpg
Autor: Stephanb, Licencja: CC-BY-SA-3.0
copper sulfate ; mineral name: Chalcanthite
Frequency vs. wave length.svg
(c) Benjamin ABEL, CC BY-SA 3.0
Frequency (ν) and wave length (λ) have an inverse relation. (Illustrative drawing, waveform obviously not to scale.)
Spodnica goralska niebieska tkanina.jpg
Autor: Polimerek, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tkanina na tradycyjnej spódnicy z Chochołowa, Podhale. Własność Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Nr. inw. E/1936/MT. Pochodzi prawd. z końca XVIII w. jedna z najstarszych zachowanych.
A House of Imerovigli (620346865).jpg
Autor: Klearchos Kapoutsis from Santorini, Greece, Licencja: CC BY 2.0

A house at Imerovigli, Santorini.

Beauty is everywhere...
One Way sign, Spa, County Down, November 2010.JPG
Autor: Ardfern, Licencja: CC BY-SA 3.0
One Way sign, Spa, County Down, Northern Ireland, November 2010
Blue Eiffel Tower in dusk.jpg
Autor: Gussisaurio, Licencja: CC BY-SA 3.0
Blue Eiffel Tower with blue sky after sunset. Celebrating France's presidency of the European Union.