Baszta (Gorce)
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Położenie | |
Pasmo | |
Wysokość | 540 m n.p.m. |
![]() |
Baszta (540 m) – szczyt w Paśmie Lubania w Gorcach. Wznosi się w Tylmanowej, przy ujściu Ochotnicy do Dunajca. Wysokość względna Baszty nad lustrem wody w Dunajcu wynosi 160 m[1].
Baszta stanowi zakończenie grzbietu opadającego z Makowicy w widły Dunajca i Ochotnicy, dokładnie naprzeciwko mostu przez Dunajec. Zarówno do Dunajca, jak i do doliny Ochotnicy Baszta obrywa się wielkimi skalnymi blokami. Dawniej wydobywano tu kamienie do budowy dróg[2]. Jej podnóżem, pomiędzy skałami Baszty i korytem Dunajca prowadzi droga wojewódzka nr 969. Pomiędzy Basztą a korytem Ochotnicy prowadzi tylko krótka i ślepa droga lokalna[1].
Podnóże Baszty pełni funkcję religijną i patriotyczną. Od strony bocznej drogi wmurowano w skały kapliczkę. Rozpoczyna się przy niej droga krzyżowa wiodąca grzbietem Baszty[3]. Jest to tzw. „kalwaria tylmanowska”[4]. W 2018 r. zamontowano kamień z tablicą upamiętniającą bohaterów walk 1914-1918[5].
Grzbiet Baszty stanowi dobry punkt obserwacyjny na dolinę Dunajca i położone na jego prawym brzegu szczyty Beskidu Sądeckiego. Wykorzystywany był w celach obronnych. W 1914 roku wojsko austro-węgierskie ciężkimi karabinami maszynowymi ostrzeliwało stąd wojska rosyjskie[2]. We wrześniu 1939 r. na skałach Baszty był posterunek obserwacyjny polskich wojsk[4].
Baszta znajduje się w granicach wsi Tylmanowa w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Ochotnica Dolna[1]. Prowadzi nią szlak turystyczny na szczyt Lubania. Jest to najbardziej uciążliwe i strome podejście w całych Gorcach[4].
Szlak turystyczny
Tylmanowa (Baszta) – Makowica – Czerteż – Hala Tylmanowska – Pasterski Wierch – Lubań. Odległość 5,5 km, suma podejść 850 m, suma zejść 40 m, czas przejścia 2 godz. 40 min, z powrotem 1 godz. 30 min[3].
Przypisy
- ↑ a b c Geoportal. Mapa lotnicza [dostęp 2022-01-06] .
- ↑ a b Józef Nyka, Gorce. Przewodnik, Sport i Turystyka, 1965 .
- ↑ a b Gorce. Mapa turystyczna 1: 50 000, Kraków: Compass, 2007, ISBN 83-89472-59-7 .
- ↑ a b c M. Cieszkowski, P. Lubieński , Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty, P. Lubieński (red.), Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2004, ISBN 83-89188-19-8 .
- ↑ Tablica zamontowana na skale przy drodze.
Media użyte na tej stronie
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Carpathians.
- Projection: Equirectangular projection, strechted by 148.0%.
- Geographic limits of the map:
- N: 50.0° N
- S: 44.25° N
- W: 16.0° E
- E: 27.5° E
- GMT projection: -JX19.473333333333333cd/14.410266666666665cd
- GMT region: -R16.0/44.25/27.5/50.0r
- GMT region for grdcut: -R16.0/44.25/27.5/50.0r
- Relief: SRTM30plus.
- Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
Black up-pointing triangle ▲, U+25B2 from Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)
Zielony szlak turystyczny.
Mapa lokalizacyjna (topograficzna) Gorców.
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bohaterom walk (tablica pamiątkowa przy Baszcie w Tylmanowej)
Autor: Jerzy Opioła, Licencja: CC BY-SA 4.0
Widok znad Dunajca na Tylmanową i wznoszące się nad nią szczyty: Bulówka, Palenica, Makowica i skalista Baszta