Baszta Biała

Baszta Biała
Symbol zabytku nr rej. A-553 z 30.10.1971[1]
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Gdańsk

Typ budynku

baszta

Styl architektoniczny

gotyk

Wysokość całkowita

13 m[2]

Kondygnacje

4[2]

Rozpoczęcie budowy

1460

Ukończenie budowy

1461

Zniszczono

1945

Odbudowano

1948, po 1981

Położenie na mapie Gdańska
Mapa konturowa Gdańska, blisko centrum na dole znajduje się ikonka wieży z opisem „Baszta Biała”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się ikonka wieży z opisem „Baszta Biała”
Ziemia54°20′34″N 18°38′47″E/54,342778 18,646389

Baszta Biała, zwana też Białą Wieżą (niem. Weißer Turm)[2] – zabytkowa[1], średniowieczna baszta w Gdańsku, znajdująca się w Śródmieściu na Starym Przedmieściu.

Historia

Strona zewnętrzna

Sąsiednie Stare Przedmieście zostało przyznane przez Krzyżaków Głównemu Miastu najprawdopodobniej około 1342 roku[3], a w drugiej połowie XV wieku uzyskało mury obronne[4]. Wojna trzynastoletnia (1454–1466) uświadomiła gdańszczanom konieczność otoczenia fortyfikacjami także Starego Przedmieścia[5]. W latach 1463-1490 powstał długi na ponad 1 km ciąg murów z dwoma bramami i co najmniej siedmioma basztami, z których zachowały się tylko Baszta Biała, Baszta Pod Zrębem[3] i fundamenty Baszty Nowej (odkopanej w maju 2018)[6].

Baszta została wybudowana w latach 1460-1461 z cegły, w formie okrągłej i nakryta dachem stożkowym. Basztę otynkowano i pomalowano na biało, stąd wzięła się jej nazwa. Początkowo służyła jako część fortyfikacji miasta Gdańska. Po wybudowaniu zewnętrznych fortyfikacji nowożytnych (początek XVII wieku) przestała pełnić funkcje obronne[2] i w 1670 roku została zamieniona na magazyn prochowy.

Większość fortyfikacji otaczających Gdańsk została rozebrana pod koniec XIX wieku[6]. Baszta została w znacznym stopniu uszkodzona podczas II wojny światowej (zniszczony dach i część murów, wypalone wnętrze). W 1948 roku nastąpiła odbudowa. Podczas remontu w latach 80. XX w. odkryto na jej wewnętrznych ścianach nowożytne malowidła ścienne. Została wykupiona od miasta w roku 1981 i odrestaurowana przez klub wysokogórski, który obecnie mieści tam swoją siedzibę[2].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego – Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2022-11-04].
  2. a b c d e BASZTA BIAŁA w Gedanopedii
  3. a b STARE PRZEDMIEŚCIE. gedanopedia.pl.
  4. MURY OBRONNE. gedanopedia.pl.
  5. Tego na pewno nie wiecie. Od Baszty Nowej do Bastionu Wiebego. trojmiasto.wyborcza.pl, 13 maja 2018. [dostęp 2018-05-14].
  6. a b Odkopano fundamenty Baszty Nowej w Gdańsku. historia.trojmiasto.pl, 21 maja 2018. [dostęp 2018-05-23].

Media użyte na tej stronie

Pomeranian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 54.92 N
  • S: 53.40 N
  • W: 16.65 E
  • E: 19.75 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Gdańsk location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa gminy Gdańsk, Polska
Gdańsk Baszta Biała 003.jpg
Autor: Аимаина хикари, Licencja: CC0
White Tower in Gdańsk
Tower.png
tower icon