Bazylika św. Mikołaja w Bochni
![]() | |||||||
bazylika mniejsza, kolegiata kościół parafialny, sanktuarium | |||||||
![]() Widok na bazylikę z placu sanktuaryjnego. | |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | |||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Parafia | |||||||
Wezwanie | |||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||
![]() |
Bazylika św. Mikołaja w Bochni – najstarszy i największy kościół w Bochni, od 1998 roku bazylika mniejsza, Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej[2]. Od 2003 pełni funkcję kolegiaty, przy której mieści się kapituła.
Historia
Kościół św. Mikołaja został zbudowany w 1. poł. XV wieku[3]. Wskutek pożarów z lat 1447 i ok. 1485 został uszkodzony, po czym odbudowano go na przełomie XV i XVI wieku[4]. W pierwotnym kształcie był to gotycki halowy kościół ze stosunkowo długim, trójbocznie zamkniętym prezbiterium, przy którym wzniesiono od północy zakrystię oraz kaplicę pod wezwaniem Jedenastu Tysięcy Dziewic (przemianowaną później na kaplicę św. Kingi).
Kościół został znacznie uszkodzony przez pożar miasta w 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego. Zniszczone zostały m.in. dach i sklepienia. Odbudowa kościoła w stylu barokowym prowadzona była z funduszy przekazanych przez króla Jana Kazimierza i zakończyła się w 1665 roku.
W 1768 roku stacjonujący w Bochni konfederaci barscy ufundowali do kościoła nowy ołtarz główny, wykonany w latach 1770-1772 przez snycerza i malarza religijnego Piotra Korneckiego z Gdowa. W 1777 roku, dzięki uzyskanej subwencji z dochodów kopalni soli, kościół został odrestaurowany i zyskał od strony południowej kaplicę Matki Boskiej.
W XIX wieku dobudowano do kościoła kruchty północną i południową, skarbczyk nad zakrystią oraz neogotycką sygnaturkę projektu Marcina Borelowskiego. W latach 1901-1906, pod kierunkiem architekta Jana Sas-Zubrzyckiego dokonano regotycyzacji kościoła[5].
W 1998 roku kościół uzyskał godność bazyliki mniejszej. W 2003 roku przy kościele erygowana została kapituła kolegiacka, zaś sam kościół został podniesiony do godności kolegiaty.
Architektura i wyposażenie wnętrza
Bazylika św. Mikołaja jest gotyckim kościołem, częściowo przekształconym w okresie późnego baroku. Późnogotycka fasada z przełomu XV i XVI wieku, podparta dwoma przyporami, zwieńczona jest szczytem schodkowym i ozdobiona blendami i fryzem rombowym. Nie znajduje ona odpowiednika w architekturze Małopolski i powstała prawdopodobnie pod wpływem Saksonii[6].
Większość wyposażenia wnętrza kościoła reprezentuje styl barokowy i rokokowy. Ołtarz główny, sześć ołtarzy bocznych, rokokowa ambona i niektóre mniejsze sprzęty pochodzą z warsztatu Piotra Korneckiego. Jego autorstwa jest też obraz patrona kościoła w ołtarzu głównym.
W prezbiterium wisi obraz flamandzkiego malarza barokowego Artusa Wolfforta, uważany za najcenniejszy element wyposażenia świątyni[7] .
Kaplica św. Kingi została regotyzowana w latach 1892-1893 pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego i posiada jednolite neogotyckie wyposażenie wraz polichromią zaprojektowaną przez Jana Matejkę[5]. Ołtarz z obrazem św. Kingi zbudowany jest w formie pseudotryptyku z nieruchomymi skrzydłami. Ponadto na ścianie kaplicy znajduje się gotyckie malowidło odkryte w 1966 roku[8].
W kaplicy Matki Bożej Bocheńskiej znajduje się marmurowy ołtarz, pochodzący ze zlikwidowanego w 1777 roku kościoła dominikanów w Bochni. W jego polu środkowym wprawiony jest obraz Matki Bożej Różańcowej, zwanej Bocheńską. Obraz ten, pochodzący z I. połowy XVI w., malowany na płótnie naklejonym na deskę, został 7 października 1934 roku ukoronowany na mocy dekretu papieskiego, w obecności od 100 do 120 tysięcy wiernych przez biskupa Franciszka Lisowskiego[9] [10].
Na chórze muzycznym znajdują się późnobarokowe organy, pochodzące z II. połowy XVIII w. W 1898 roku zostały przebudowane przez organmistrza Tomasza Falla ze Szczyrzyca w stylu romantycznym. Obecnie instrument posiada 20 głosów, dwa manuały i pedał oraz mechaniczną trakturę[11].
Obok kościoła znajduje się wolnostojąca drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej z początku XVII wieku, zbudowana początkowo przy nieistniejącym obecnie kościele bernardynów w Bochni. Została ona zrekonstruowana w latach 1990-1993, po zniszczeniach w pożarze w 1987 roku[12]. Dzwonnica jest obiektem na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.
Galeria
Ściana południowa wraz z narożnikiem południowo-zachodnim. Widoczne charakterystyczne przypory.
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021 [dostęp 2010-04-18] .
- ↑ Historia Obrazu i Sanktuarium Matki Bożej - Parafia św. Mikołaja w Bochni, mikolajbochnia.pl [dostęp 2018-01-20] .
- ↑ Piotr Knapik , Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 232 .
- ↑ Piotr Knapik , Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 232-233 .
- ↑ a b Piotr Knapik , Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 216 .
- ↑ Piotr Knapik , Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 227-230 .
- ↑ Zatorski T., 2017: Uzdrowienie paralityka nad sadzawką Betesda Artusa Wolfforta w kościele św. Mikołaja w Bochni. Folia Historiae Artium, Seria Nowa, t. 15, strona 59. [1]
- ↑ Piotr Knapik , Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 217 .
- ↑ Konrad Kazimierz Czapliński: Sanktuaria w Polsce. Katowice: Videograf II, 2001, s. 11. ISBN 83-7183-185-4.
- ↑ Bazylika św. Mikołaja w Bochni. mikolaj.bochnia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-28)]. [dostęp 22 sierpnia 2009]
- ↑ Polskie Wirtualne Centrum Organowe [dostęp 22 sierpnia 2009]
- ↑ Janusz Paprota: Drewniane dzwonnice na Bocheńszczyźnie. 2017-07-06. [dostęp 2020-09-10].
Bibliografia
- Knapik P., Architektura gotyckiej fary w Bochni, „Biuletyn Historii Sztuki”, 82 (2), 2020, s. 209-238.
- Andrzej Matuszczyk , Pogórze Karpackie, Tarnów: Oddział PTTK „Ziemi Tarnowskiej”, 1995, ISBN 83-903260-1-9, OCLC 891189204 .
- Zabytkowe Kościoły Diecezji Tarnowskiej [dostęp 30 06 2021]
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zrekonstruowana po pożarze z 1987 roku dzwonnica jest przykładem
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
W głębi ołtarz główny z 1772 roku.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Obraz pochodzi z I połowy XVI wieku namalowany na płótnie. Ołtarz przeniesiony został ze zlikwidowanego klasztoru dominikanów.
Autor: Kj, Licencja: CC BY 3.0
Wnętrze kaplicy św. Kingi w bocheńskiej bazylice.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Widok południowo-zachodniego narożnika oraz części ściany południowej bazyliki. Stan na maj 2020 r.
Autor: User:Kj, Damian Bukowski, Licencja: CC BY-SA 2.5
The main altar in Bochnia's basilica.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Front bazyliki bocheńskiej wraz z położoną nieopodal dzwonnicą. Stan na wrzesień 2020 r.
Tytuł: Bochnia : kościół parafialny.
Adres wydawniczy: [Miejsce nieznane : wydawca nieznany, po 1905] ([miejsce nieznane : drukarz nieznany])
Gatunek: pocztówka
Forma i typ: pocztówki
Opis fizyczny: [1] karta : ilustracja ; 9x14 cm
Nie dublet do: b55340763, b55339980. Na rewersie nadruk: UTO. Tytuł według nadruku na awersie. Dolna granica wyznaczona przez układ pocztówki: w 1905 r. pocztowcy uzgodnili układ pocztówki znany do dziś: na awersie jest motyw zdobniczy, a rewers został podzielony na dwie części, lewą korespondencyjną i nieco mniejszą prawą przeznaczoną na adres - według: http://salontradycjipolskiej.pl/historia-pocztowki/.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Schody wejściowe do bazyliki od strony biblioteki publicznej. Stan na maj 2020 r.
Autor: Paweł Klasa, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Bochnia - Kościół farny p.w. św. Mikołaja (widok z placu sanktuaryjnego)
Autor: User:Kj, Damian Bukowski, Licencja: CC BY-SA 2.5
Front of Bochnia's basilica
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tablica pamiątkowa wmurowana w 2008 roku we frontową ścianę Bazyliki upamiętniająca 755 rocznicę powstania parafii oraz 5 rocznicę podniesienia jej do godności kolegiaty.
Autor: Kj, Licencja: CC BY-SA 4.0
Schody zachowane po pożarze z 1987 roku, prowadzące do wejścia do dzwonnicy. Część drewniana spłonęła całkowicie i została zrekonstruowana w latach 1990-1993.