Bederowiec
Część Chorzowa i Katowic | |
![]() Fragment mapy z 1926 rok ze znajdującym się po wschodniej stronie Bederowcem | |
Państwo | ![]() |
---|---|
Województwo | ![]() |
Miasto | Chorzów Katowice |
Data założenia | lata 20. XIX wieku |
SIMC | 0937480 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Portal ![]() |
Bederowiec (niem. Bedersdorf[1]) – dawna osada na granicy Chorzowa (teren Parku Śląskiego) i Katowic (na obszarze osiedla Tysiąclecia), powstała w latach 20. XIX wieku jako przysiółek Dębu, wzdłuż obecnej ulicy Chorzowskiej w Katowicach.
Historia
Jej nazwa wywodzi się od nazwiska proboszcza parafii w Chorzowie (Starym) – Józefa Bedera, który założył na gruntach dóbr Chorzów-Dąb w latach 20. XIX wieku Bederowiec[2]. Powstała ona wówczas jako przysiółek Dębu, po obu stronach drogi Katowice–Chorzów (obecna ulica Chorzowska), na terenach obecnego osiedla Tysiąclecia w Katowicach i Parku Śląskiego w Chorzowie, na wysokości rzeźby Żyrafy przy wejściu do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego[3]. W 1825 roku Bederowiec zamieszkiwał 67 mieszkańców[4], w 1862 roku 165 osób, w 1871 roku 231, zaś dwa lata później 210 osób[5]. Pod koniec XIX wieku znajdowały się tu stolarnia i młyn (napędzane silnikami parowymi)[4]. W grudniu 1885 roku osadę tę zamieszkiwało 247 osób[1].
W 1924 osada została przyłączona wraz z Dębem do Katowic, a do tego czasu administracyjnie podlegał Królewskiej Hucie. W latach wielkiego kryzysu (1929–1933) na terenach Bederowca powstawały osiedla bezrobotnych złożone z prymitywnych lepianek i baraków. Zaniedbana, nieoświetlona i nieskanalizowana dzielnica była wtedy cynicznie określana jako Maroko lub Egipt. W 1934 roku miasto zaczęło w Bederowcu budować domy dla bezdomnych, na terenie wydzierżawionym od Skarbofermu. W 1950 roku Bederowiec oddał część swoich terenów pod budowę ówczesnego Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku[4].
W latach 50. XX wieku zdecydowano o budowie na obszarze Bederowca nowego osiedla mieszkaniowego. Przed wyburzeniem osady, w jego rejonie znajdował się szyb wentylacyjny Bederowiec, zespół baraków o nazwie Maroko oraz pola uprawne i nieużytki. Ostatnie żniwa na terenie Bederowca odbyły się w 1960 roku[3], a rok później rozpoczęto budowę osiedla Tysiąclecia i w ten sposób Bederowiec zniknął z mapy Katowic[4].
Upamiętnienie i pozostałości
Obecnie nazwa Bederowiec jest na terenie Katowic upamiętniona poprzez nadaną przez Radę Miasta Katowice ulicę i park: w 28 listopada 2012 roku ulicę Bederowiecką, biegnącą od ulicy Brackiej w kierunku cmentarza[6] i w dniu 19 grudnia 2012 roku Parkowi Bederowiec, obejmującego teren wokół stawu Maroko[7]. Po Bederowcu pozostał również kamienny krzyż z tablicą znajdujący się w ogrodzie przy kościele Matki Boskiej Piekarskiej na osiedlu Tysiąclecia Górnym. Na tablicy widnieje następująca treść: Prosymy o pobożny Ojcze nasz i Zdrowaś Marya – Wioska Bedersdorf 1893[3].
Przypisy
- ↑ a b The Genealogical Gazetteer: Bederowiec, Bedersdorf, Col. Bedersdorf (ang.). gov.genealogy.net. [dostęp 2021-06-26].
- ↑ Rzewiczok 1999 ↓, s. 30-31.
- ↑ a b c Krężel 2016 ↓.
- ↑ a b c d Szaraniec 1996 ↓, s. 60.
- ↑ Borowy 1997 ↓, s. 68.
- ↑ Urząd Miasta Katowice: ul. Bederowiecka (pol.). www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26].
- ↑ Urząd Miasta Katowice: Park Bederowiec (pol.). www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26].
Bibliografia
- Robert Borowy , Wczoraj – dziś – jutro... kopalni „Katowice-Kloefas”. Historia węglem pisana, Katowice: KWK „Katowice-Kloefas”, 1997, ISBN 83-907139-2-6 .
- Monika Krężel , Były pola, fińskie domki, kolonia dla bezrobotnych. Dziś to miasto-park. Oto osiedle Tysiąclecia, [w:] Nasza Historia [online], naszahistoria.pl, 25 sierpnia 2016 [dostęp 2021-06-26] (pol.).
- Urszula Rzewiczok, Dzieje Dębu (1299-1999), Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, ISBN 83-87727-30-X .
- Lech Szaraniec, Osady i osiedla Katowic, Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, ISBN 83-905115-0-9 .
Media użyte na tej stronie
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Katowice. Punkty graniczne mapy:
- N: 50.30 N
- S: 50.125 N
- W: 18.885 E
- E: 19.125 E
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Fragment "Planu miasta Wielkich Katowic", przedstawiający obszar obecnego Osiedla Tysiąclecia, 1926 r., skala 1:10.000, oprac. Haręźlak, Krasnodębski, Steller