Benin

Republika Beninu
République du Bénin
Flaga Beninu
Herb Beninu
Flaga BeninuHerb Beninu
Dewiza: (fr.) Fraternité, Justice, Travail
(Braterstwo, Sprawiedliwość, Praca)
Hymn:
L’Aube Nouvelle

(Świt nowego dnia)
Położenie Beninu
Język urzędowy

francuski

Stolica

Porto-Novo[a] Kotonu

Ustrój polityczny

republika

Głowa państwa

prezydent Patrice Talon

Szef rządu

prezydent Patrice Talon

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


112 620 km²
2000 km² (1,78%)

Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


11 125 000[1]
98 osób/km²

PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


9,24 mld[1] USD
830[1] USD[1]

PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


25,33 mld[1] dolarów międzynar.[1]
2277[1] dolarów międzynar.[1]

waluta

frank CFA (XOF)

Niepodległość

od Francji
1 sierpnia 1960

Strefa czasowa

UTC +1

Kod ISO 3166

BJ

Domena internetowa

.bj

Kod samochodowy

DY

Kod samolotowy

TY

Kod telefoniczny

+229

Mapa Beninu
(c) OCHA, CC BY 3.0
Położenie Benin w Afryce

Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Historia

Począwszy od XIII wieku na tereny te zaczęły napływać ludy Adża. Powstało wtedy kilka państewek, z których pierwsze pojawiły się na wybrzeżu. Były to Allada i Ouidah. W XV wieku obszar ten odkryli Portugalczycy. Od XVII wieku na wybrzeżu faktorie i forty budowała Francja, Anglia i Niemcy. Państwa Adża utrzymywały z przybyszami kontakty handlowe, sprzedawały głównie niewolników. W drugiej połowie XVII wieku najważniejszą siłą polityczną w tym rejonie stał się Dahomej. W ciągu XVIII wieku Dahomej podporządkował sobie państewka ludu Adża i zmonopolizował handel z Europejczykami. Od połowy XIX wieku wskutek zakazu handlu niewolnikami zmianom uległa gospodarka Dahomeju. Niewolnicy zatrudnieni zostali na plantacjach władcy[2].

W 1851 roku Dahomej podpisał traktat handlowy z Francją. W 1890 roku w wyniku traktatu Dahomej oddał Kotonu i Porto-Novo pod francuski protektorat. Dahomej sprzeciwiał się dalszemu poszerzaniu wpływów Francji. Opór zakończył się karną ekspedycją Francji w 1892 roku. W 1894 roku Dahomej stał się kolonią, a w 1904 roku został przyłączony do Francuskiej Afryki Zachodniej. W trakcie kolonialnych rządów dobrze rozwinęło się szkolnictwo, w wyniku czego powstała dość liczna wykształcona elita. W 1915 i 1923 miały miejsce powstania antyfrancuskie. Po 1945 roku narastał ruch wyzwoleńczy. W 1957 roku Francja została zmuszona do dopuszczenia do udziału w rządzie przedstawicieli ludności tubylczej, a w 1958 uznała Dahomej za republikę autonomiczną w ramach Wspólnoty Francuskiej. Pełna niepodległość ogłoszona została w 1960 roku[2].

Pierwszym prezydentem republiki został Hubert Maga. W 1963 roku wojsko obaliło go w wyniku puczu. Przez kolejne dziewięć lat doszło do kilku następnych zamachów. W 1972 roku polityczny chaos zakończył przewrót majora Mathieu Kérékou. W 1974 roku ogłosił on obowiązywanie w kraju orientacji marksistowskiej a rok później zmienił nazwę kraju na Ludowa Republika Beninu. W republice ludowej pełnię władzy sprawowała Partia Ludowej Rewolucji, z Kérékou jako przewodniczącym. Nowy rząd znacząco zreformował politykę gospodarczą i przeprowadził nacjonalizację najważniejszych przedsiębiorstw, szkolnictwa i banków. W 1980 roku Kérékou został prezydentem. W 1989 roku po wcześniejszych niepokojach społecznych i gospodarczych ruszył proces demokratyzacji. W 1990 roku wprowadzono system wielopartyjny, z nazwy państwa usunięto termin „Ludowa”. Pierwsze wolne wybory w 1991 roku wygrał opozycjonista Nicéphore Soglo. Nieudolna polityka gospodarcza Soglo doprowadziła do powrotu do władzy Kérékou. Były dyktator wygrał wybory prezydenckie w 1996 i 2001 roku. Wybory w 2006 i 2011 zwyciężył liberalny ekonomista Yayi Boni. Benin stanowi rzadki w Afryce przykład udanego przejścia do demokracji[2].

W 2016 roku w Beninie zniesiono karę śmierci za wszystkie przestępstwa[3].

Podział administracyjny

Kraj podzielony jest na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.

Geografia

Północną część kraju pokrywa sawanna z akacjami i baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju występują lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się również enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari i W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny i wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.

Miasta

Poniższa tabela przedstawia największe miasta Beninu (ludność powyżej 50 tys. mieszkańców) według spisu ludności z 11 maja 2013 roku:

Lp.MiastoDepartamentLiczba mieszkańców
(w 2013 roku)
1KotonuLittoral679 012
2Porto-NovoOuémé264 320
3ParakouBorgou255 478
4GodomeyAtlantique253 262
5Abomey-CalaviAtlantique117 824
6DjougouDonga94 773
7BohiconZou93 744
8EkpéOuémé75 313
9AbomeyZou67 885
10NikkiBorgou66 109
11MalanvilleAlibori64 639
12KandiAlibori56 043
13KérouAtacora54 276
14NatitingouAtacora53 284

Gospodarka

Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe – olej palmowy i kakao – prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem i ośrodkiem przemysłowym.

Transport

Sieć kolejowa Beninu

Infrastruktura kolejowa

Długość używanych linii kolejowych: 438 km o szerokości 1000 mm[4]

Otwarta sieć kolejowa Beninu składa się z dwóch tras:

Infrastruktura drogowa

  • Drogi utwardzone: 1400 km[4]
  • Drogi nieutwardzone: 14 600 km[4]

Przez teren Benin przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[5]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.

Mapa konturowa Beninu, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Kotonu”
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Beninie

Kultura

Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [1], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008

Święta państwowe

Święta państwowe (2004)
DataPolska nazwaOryginalna nazwa
1 styczniaNowy Rok
10 styczniaDzień Suwerenności Państwowej
2 lutegoEid-ul-Adha (ruchome)
12 kwietniaPoniedziałek Wielkanocny (ruchome)
2 majaUrodziny ProrokaEid-Milad Nnabi (ruchome)
20 majaWniebowstąpienie
1 sierpniaDzień Niepodległości
15 sierpniaWniebowzięcie (ruchome)
26 październikaDzień Sił Zbrojnych
1 listopadaWszystkich Świętych
14 listopadaKoniec ramadanu (ruchome)
25 grudniaBoże Narodzenie

Struktura etniczna

Grupa etniczna[6]JęzykLiczebność w tys.Procent ludności
Fonowie (Gbe)Język fon2 52022,12%
HausaJęzyk hausa1 0869,53%
Aja (Gbe)Język aja7796,84%
BaribaJęzyk bariba7446,53%
Ayizo (Gbe)Język ayizo6225,46%
Borgu (Fulanie)Język borgu4704,13%
Temba (Gur)Język yom4443,9%
Egun (Gbe)Język gun4233,71%
Ede Nago (Joruba)Język ede3382,97%
Maxi (Gbe)Język maxi2832,48%
Saxwe (Gbe)Język saxwe2312,03%
Weme (Gbe)Język weme2231,96%
Xwla Wschodni i Zachodni (Gbe)Język xwla2121,86%
Dendi (Songhajowie)Język dendi2111,85%
Ede Idaca (Joruba)Język ede1741,53%
Kotafon (Gbe)Język kotafon1631,43%
Ewe (Gbe)Język ewe1491,31%
Biali (Gur)Język biali1281,12%
Ede Ije (Joruba)Język ede1221,07%
Boko (Mande)Język boko1191,04%
Ditamari (Gur)Język ditamari1161,02%

Religijność

Dane na 2010 rok[7][8]:

Liczba wyznawców lokalnych wierzeń jest zaniżona – wiele osób, które nominalnie identyfikują się jako chrześcijanie lub muzułmanie praktykują również tradycyjne religie[9].

Uwagi

  1. Siedziba władz to Kotonu.

Przypisy

  1. a b c d e f g h Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-18].
  2. a b c Benin. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-06-08].
  3. Kara śmierci: Chiny muszą ujawnić „groteskowy” poziom stosowania kary śmierci, amnesty.org.pl [dostęp 2017-11-12].
  4. a b c CIA – The World Factbook.
  5. Highways link 15 West African countries.
  6. Benin – People Groups (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 2017-10-23].
  7. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-06].
  8. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-24)].
  9. International Religious Freedom Report 2007. U.S. State Department. [dostęp 2014-06-07].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Airplane silhouette.svg

Icon-type silhouette of an airplane. (Mainly to be used in Userboxes)

Used on WIkipedia as an airport location icon.
Africa (orthographic projection).svg
Autor: Martin23230, Licencja: CC BY-SA 3.0
Orthographic map of Africa with colonial borders, except Somalia.
WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
  Members
  Members, dually represented by the European Union
  Observers
  Non-members
L'Aube Nouvelle.ogg
Benin's national anthem "L'Aube Nouvelle", performed instrumentally by the U.S. Navy Band circa 2000.
Railways in Benin.svg
Autor: Jkan997, Licencja: CC BY 3.0
Mapa sieci kolejowej w Beninie

Legenda:

  • ━━━  istniejący tor o szerokości 1000mm
  • ━━━  planowany tor o szerokości 1000mm
  • ━━━  zlikwidowany tor 600mm
  • ━━━  granice państwa
Benin (orthographic projection with inset).svg
Autor: Flappiefh, Licencja: CC BY-SA 3.0
Bénin (projection orthographique avec insert)
Benin location map.svg
Autor: NordNordWest, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Benin
Coat of arms of Benin.svg
Autor: Tinynanorobots, Fenn-O-maniC, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arms of Benin
CFA franc zone.svg
CFA franc area:
  CFA franc (XAF)
  CFA franc (XOF)