Białaczów
Artykuł | 51°17′52″N 20°17′48″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 51°18'N, 20°18'E, 51°17'N, 20°15'E |
- błąd | 2309 m |
Odległość | 358 m |
wieś | |
![]() Klasycystyczny ratusz w Białaczowie | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | 1209 |
Strefa numeracyjna | 44 |
Kod pocztowy | 26-307[1] |
Tablice rejestracyjne | EOP |
SIMC | 0536350 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Białaczów – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Białaczów[2]. Siedziba gminy Białaczów. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1450 rokiem, zdegradowany po 1674 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1787 roku, degradacja w 1869 roku[3]. Miasto prywatne Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie koneckim, obwodzie opoczyńskim województwa sandomierskiego[4].
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Białaczów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego, zaś przed 1975 do województwa kieleckiego.
W pobliżu miejscowości znajduje się rezerwat leśny Białaczów.
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0536367 | Kowalów | część wsi |
0536373 | Stanisławów | część wsi |
0536380 | Wygnanów | część wsi |
Historia
W XIII wieku miejscowość była własnością Odrowążów i Białaczowskich, w XVIII wieku (od około 1727) i XIX wieku – Małachowskich.
W roku 1827[7] spisano w Białaczowie 81 domów i 651 mieszkańców.
W 1858 roku Białaczów posiadał 77 domów i 900 mieszkańców. W roku 1880 było tu już 94 domów, 1180 mieszkańców.
Natomiast Białaczów folwark miał 2590 mórg obszaru, w tym do osady i włościan należało 924 mórg.
Parafia Białaczów w dekanacie opoczyńskim liczyła 3981 dusz.
Stanisław Małachowski nadał wolność osobistą ludności wiejskiej, zbudował zakłady przemysłowe w Petrykozach, Rudzie i Parczowie, pałac oraz ratusz dla miejskiej władzy. Zmiana właściciela dóbr białaczowskich miała miejsce w 1888 roku, kiedy w spadku przejął je Ludwik Broel-Plater, jego syn Zygmunt wybudował cegielnię i tartak w Petrykozach. Po I wojnie światowej uregulowane zostały serwituty i przeprowadzona została parcelacja majątków w Parczowie, Petrykozach i Żelazowicach. W roku 1945 majątek białaczowskich został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Rodzina Platerów została zmuszona do opuszczenia swej siedziby.
Prawa miejskie otrzymał Białaczów w 1456, potwierdzono je w 1787. Od 1795 miejscowość znalazła się w zaborze austriackim, następnie od 1809 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim. W 1787 ówczesny właściciel miasta, Stanisław Małachowski, nadał mu herb przedstawiający w błękitnej tarczy herbowej splecione inicjały majuskułowe „S” i „M” barwy złotej[8].
W roku 1870[9] miejscowość utraciła prawa miejskie.
14 lipca 2011 Białaczów ucierpiał w wyniku burzy, której towarzyszył szkwał. Około 260 zabudowań w gminie uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu[10][11][12].
Zabytki
- Kościół parafialny, pierwszy raz wybudowany w XIII w., odbudowany po pożarze roku w 1511, rozbudowany w latach 1694–1696, a następnie przebudowany w latach 1870 i 1932.
- Klasycystyczny ratusz z 1797 r.
- Klasycystyczny zespół pałacowy wybudowany w latach 1797–1800 przez Stanisława Małachowskiego. Złożony z budynku głównego, połączonych z nim ćwierćkolistych galerii, oficyny, dwóch pawilonów i parku. W parku pseudośredniowieczne ruiny i oranżeria projektu Franciszka Marii Lanciego. W parku rośnie wiele ciekawych okazów drzew, m.in. tulipanowce. Obecnie obiekt jest siedzibą miejscowego domu pomocy społecznej. W latach 80. budynki pałacowe przeszły gruntowny remont (co jest zasługą ówczesnej dyrektor – mgr Walerii Barbary Budzyńskiej) i odzyskały dawną świetność.
- Budynki folwarczne i gorzelnia z przełomu XVIII i XIX wieku.
- Zajazd z początku XIX wieku.
- Domy w rynku z przełomu XVIII i XIX wieku.
Osoby związane z Białaczowem
- Jan Prandota – polski duchowny katolicki, biskup krakowski w latach 1242–1266.
- Częścowy rezerwat leśny utworzony w 1977 r,drzewostan jodłowy na pn,granicy zasięgu jodły w Puszczy Pilickiej.
Przypisy
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 24 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-07-09].
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s.18-19.
- ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 17.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09].
- ↑ TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Białaczów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 180 .
- ↑ Rada Gminy Białaczów: Uchwała Nr XVII / 111/2008 Rady Gminy w Białaczowie z dnia 27 sierpnia 2008 roku w sprawie zatwierdzenia „Planu Odnowy Miejscowości Białaczów”. [dostęp 2011-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-01)].
- ↑ Postanowienie z 24 października (5 listopada) 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 419).
- ↑ Potężna wichura i burza pod Opocznem: 320 uszkodzonych budynków. mmlodz.pl > Artykuły > Spoza miasta [on-line], 2011-07-14. [dostęp 2013-11-02].
- ↑ Agnieszka Wyderka: Pół tysiąca strażaków usuwa skutki burz w Łódzkiem i Mazowieckiem. rmf24.pl > Fakty > Polska [on-line], 2011-07-15. [dostęp 2013-11-02].
- ↑ po. PAP: Straż pożarna: Gwałtowne burze uszkodziły 1121 budynków. newsweek.pl > Polska [on-line], 2011-07-16. [dostęp 2013-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-04)].
Bibliografia
- Ryszard Garus, Wojciech Pasek: Ziemia konecka: przewodnik turystyczny. Kielce: Agencja „JP”, 2000, s. 120. ISBN 83-86953-66-7.
- Praca zbiorowa: Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 1046. ISBN 83-01-12677-9.
Linki zewnętrzne
- Pałac w Białaczowie na stronie Zamki i pałace województwa łódzkiego
- Zamek w Białaczowie na stronie Zamki i pałace województwa łódzkiego
- Strona Elektronicznej Kroniki Gminy Białaczów
- Polska. Dawne miasta królewskie. Białaczów – artykuł Wojciecha Jaskuły
- Białaczów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 180 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Łódź Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 52.45 N
- S: 50.78 N
- W: 17.95 E
- E: 20.75 E
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Scythian~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5
Description: Małachowski's palace in Białaczów, Powiat of Opoczno, Poland
- Opis: Klasycystyczny pałac Małachowskich w Białaczowie, powiat opoczyński
- Source: Picture taken (september 2005) and uploaded by Marek K. Misztal
Adres wydawniczy: Kraków : Gebethner i Wolff, 1925
Współtwórcy: Stryjeński, Tadeusz (1849-1943)
Opis fizyczny: 50 s. ; il. ; 27cm